زومان ۳۶۰ | روایت فایننشال تایمز از جریان مخالف توافق در تهران

جمهوری اسلامی و آمریکا همچنان در لبه تنش حرکت می‌کنند؛ جایی میان مذاکره، آتش‌بس شکننده و رقابت بر سر اهرم فشار. از تهران تا واشنگتن، خبرها از تلاش برای رسیدن به متن توافق حکایت دارد، اما هم‌زمان تحولات هرمز و درگیری‌های محدود میدانی، سایه بی‌ثباتی را حفظ کرده است. بازارهای جهانی نیز فعلاً با هر سیگنال سیاسی و امنیتی، مسیر خود را تنظیم می‌کنند. با زومان ۳۶۰ در جریان آخرین خبرها و تحلیل‌ها بمانید.

روزنامه فایننشال تایمز در گزارشی اختصاصی به نقش و مواضع برخی جریان‌های منتقد مذاکرات در ایران پرداخته و نوشته هم‌زمان با گفت‌وگوهای تهران و واشنگتن، موضوع تنگه هرمز و برنامه هسته‌ای به یکی از محورهای اصلی بحث در فضای سیاسی ایران تبدیل شده است.

به نوشته این روزنامه، برخی چهره‌ها و جریان‌های منتقد مذاکرات تأکید دارند ایران نباید در دو موضوع «کنترل تنگه هرمز» و «برنامه غنی‌سازی» امتیازی بدهد.

فایننشال تایمز در این گزارش به اظهارات برخی نمایندگان مجلس، از جمله محمود نبویان، اشاره کرده که نسبت به روند مذاکرات مواضع انتقادی مطرح کرده‌اند و آن را «ضرر محض» توصیف کرده‌اند.

این روزنامه همچنین نوشته در مقابل، بیش از ۲۶۰ نماینده مجلس در بیانیه‌ای از تیم مذاکره‌کننده حمایت کرده‌اند؛ موضوعی که از نگاه این رسانه نشان می‌دهد درباره نحوه پیشبرد مذاکرات و میزان انعطاف در برابر آمریکا، دیدگاه‌های متفاوتی در فضای سیاسی ایران وجود دارد.

فایننشال تایمز معتقد است در شرایطی که تنش‌ها در تنگه هرمز افزایش یافته، این آبراه دیگر تنها یک مسیر انرژی یا تجاری تلقی نمی‌شود، بلکه به بخشی از مباحث راهبردی و امنیتی ایران نیز تبدیل شده است.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، حملات بامداد پنج‌شنبه آمریکا به مناطقی در بندرعباس را «نقض فاحش حقوق بین‌الملل» توصیف کرد و گفت ایران بر اساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل، حق دفاع مشروع دارد.

در عین حال، در بیانیه وزارت خارجه از «نقض مستمر آتش‌بس» سخن گفته شده، اما اشاره‌ای به پایان رسمی آتش‌بس نشده است؛ موضوعی که از نگاه برخی تحلیلگران نشان می‌دهد تهران همچنان تلاش دارد تحولات اخیر را در چارچوب «نقض آتش‌بس» تعریف کند، نه فروپاشی کامل مسیر دیپلماسی.

در همین بیانیه، بر نقش عمان به‌عنوان میانجی منطقه‌ای نیز تاکید شده؛ آن هم در شرایطی که طی روزهای گذشته، مقام‌های آمریکایی مواضع تندی درباره نقش عمان در تحولات هرمز مطرح کرده‌اند.

سمیر پوری، پژوهشگر مطالعات جنگ در کالج کینگ لندن، به الجزیره گفته آمریکا تلاش می‌کند نشان دهد ادعای ایران درباره کنترل تنگه هرمز «پایدار و قابل دوام» نیست؛ آن هم در شرایطی که دو طرف هم‌زمان برای کسب اهرم فشار در مذاکرات رقابت می‌کنند.

او گفته:

«در مذاکرات، اهرم فشار نقش تعیین‌کننده دارد» و هر طرف تلاش می‌کند با افزایش فشار، طرف مقابل را به پذیرش شروط خود نزدیک کند.

این تحلیلگر در عین حال هشدار داده ادامه درگیری‌های متقابل میان تهران و واشنگتن می‌تواند امنیت کشتیرانی تجاری را بیش از پیش تهدید کند.

به گفته او، اگر رقابت دو طرف برای نمایش کنترل در هرمز وارد فاز اقدام‌های نظامی متقابل شود، ممکن است خود این وضعیت به عاملی برای بی‌ثباتی بیشتر در مسیر عبور کشتی‌ها تبدیل شود.

هم‌زمان با افزایش تنش‌ها در خلیج فارس، بازار جهانی نفت همچنان تحولات هرمز را با دقت دنبال می‌کند. وال‌استریت ژورنال گزارش داده قیمت نفت در معاملات امروز کاهش یافته؛ چرا که بخشی از بازار امیدوار است مذاکرات تهران و واشنگتن بتواند از گسترش بحران جلوگیری کند.

با این حال، نهادهای بین‌المللی انرژی هشدار می‌دهند ادامه نااطمینانی در هرمز می‌تواند پیامدهایی فراتر از نوسان قیمت نفت داشته باشد.

فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، گفته جهان وارد یکی از پیچیده‌ترین دوره‌های امنیت انرژی شده و کشورها به سمت تنوع‌بخشی مسیرهای انتقال انرژی، افزایش سرمایه‌گذاری در گاز مایع و توسعه منابع داخلی حرکت کرده‌اند.

به گفته او، تنش‌های خاورمیانه می‌تواند مشابه شوک‌های نفتی دهه ۱۹۷۰، مسیر سرمایه‌گذاری جهانی در انرژی را تغییر دهد؛ موضوعی که نشان می‌دهد بحران هرمز دیگر فقط یک مسئله منطقه‌ای نیست و بر تصمیم‌های اقتصادی و انرژی جهان نیز اثر می‌گذارد.