بعد از «خشم حماسی»؛ آمریکا از «خشم اقتصادی» علیه ایران گفت

وزارت خزانه‌داری آمریکا در تازه‌ترین دور تحریم‌های خود علیه ایران، از کارزاری با عنوان «خشم اقتصادی» (Economic Fury) نام برد؛ عبارتی که به‌نظر می‌رسد ادامه همان ادبیات عملیات نظامی «خشم حماسی» (Epic Fury) علیه ایران باشد.

در این چارچوب، واشنگتن «سازمان تنگه خلیج فارس ایران» (PGSA) را تحریم کرده؛ نهادی که به‌تازگی برای مدیریت و تنظیم عبور کشتی‌ها در تنگه هرمز ایجاد شده است.

وزارت خزانه‌داری آمریکا مدعی است این سازمان در هماهنگی با سپاه پاسداران فعالیت می‌کند و از کشتی‌های عبوری درخواست «عوارض»، اطلاعات دریایی و تبعیت از مسیرهای مشخص را مطرح می‌کند. واشنگتن همچنین هشدار داده هر شرکت یا نهادی که با این سازمان همکاری کند، ممکن است در معرض تحریم‌های آمریکا قرار بگیرد.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، گفته «خشم اقتصادی» بخشی از سیاست فشار حداکثری علیه ایران است و هدف آن محدود کردن درآمدهای نفتی، شبکه‌های مالی، مسیرهای حمل‌ونقل و راه‌های دور زدن تحریم‌هاست.

اما ماجرا فقط به یک تحریم تازه محدود نمی‌شود. در هفته‌های اخیر، دولت ترامپ تلاش کرده فشار نظامی و اقتصادی علیه ایران را در قالب یک روایت واحد تعریف کند؛ از عملیات «خشم حماسی» برای حملات نظامی گرفته تا «خشم اقتصادی» برای تحریم‌ها و حتی طرح «آزادی کشتیرانی» برای حمایت از عبور کشتی‌ها در هرمز.

برخی تحلیلگران غربی معتقدند این نام‌گذاری‌ها فقط جنبه تبلیغاتی ندارند و نشان‌دهنده تلاش واشنگتن برای نمایش یک استراتژی چندلایه علیه ایران هستند؛ راهبردی که هم‌زمان میدان نظامی، اقتصاد و امنیت انرژی را هدف گرفته است. در مقابل منتقدان اعتقاد دارند سیاست های ترامپ نتوانسته به تغییر رفتار منجر شود.

جمهوری اسلامی هم طی ماه‌های اخیر تأکید کرده‌ ایران به‌عنوان قدرت ساحلی خلیج فارس، حق دارد درباره امنیت و مدیریت تردد در تنگه هرمز نقش‌آفرینی کند. از نگاه تهران، حضور نظامی آمریکا و ائتلاف‌های دریایی غربی یکی از عوامل اصلی افزایش تنش در این آبراه است.

هم‌زمان برخی تحلیلگران حمل‌ونقل دریایی نیز می‌گویند ایران در شرایط افزایش تنش‌های نظامی و تهدیدهای امنیتی، تلاش دارد سازوکاری برای مدیریت ترافیک دریایی و کاهش ریسک در یکی از حساس‌ترین مسیرهای انرژی جهان ایجاد کند.

تنگه هرمز که حدود یک‌پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کند، طی ماه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین نقاط تنش میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است. برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد بحران هرمز دیگر فقط یک مسئله نظامی نیست و به بخشی از رقابت بزرگ‌تر بر سر امنیت انرژی و نظم اقتصادی جهان تبدیل شده است.

در همین حال، منتقدان سیاست ترامپ در آمریکا هشدار می‌دهند ترکیب فشار نظامی و اقتصادی ممکن است به‌جای کاهش تنش، فضای مذاکرات را شکننده‌تر کند و بازار جهانی انرژی را وارد دوره‌ای تازه از نااطمینانی کند.