شاخصهای اصلی والاستریت با تشدید افت سهام هوش مصنوعی، بحران در انویدیا و پیامدهای جنگ ایران وارد محدوده اصلاح ۱۰ درصدی شدند.
سقوط سنگین سهام در والاستریت، بازارهای جهانی را وارد دوره تازهای از نگرانی کرده است. شاخصهای اصلی بورس آمریکا به محدوده اصلاح رسیدهاند و موج فروش از شرکتهای هوش مصنوعی به سایر صنایع و بازارهای جهانی سرایت کرده است.
نگرانی از کاهش سودآوری فناوری، افزایش نرخ بهره و پیامدهای جنگ ایران، مهمترین عوامل سقوط اخیر هستند.
بر اساس گزارشهای سیانبیسی و بارونز، معاملات جمعه ۲۰ نوامبر با ریزش گسترده سهام در آمریکا پایان یافت. شاخص اساندپی ۵۰۰ با افت ۳.۷ درصدی، داوجونز با کاهش ۱.۹ درصدی و نزدک با سقوط ۵.۳ درصدی روبهرو شدند.
این سقوط باعث شد شاخصهای اساندپی ۵۰۰ و داوجونز بیش از ۱۰ درصد از رکوردهای تاریخی خود فاصله بگیرند و رسماً وارد محدوده اصلاح شوند.
سایه کابوس ۲۶ سال پیش بر سر بورس آمریکا؛ سقوط تاریخی تکرار میشود؟
نزدک نیز تمام بازدهی مثبت خود در سال ۲۰۲۶ را از دست داد و بدترین عملکرد هفتگی خود از زمان سقوط بازارها در مارس ۲۰۲۰ را ثبت کرد.
جرمی سیگل استاد مشهور مدرسه وارتون دانشگاه پنسیلوانیا معتقد است که مجموعهای از فشارهای کوچک و بزرگ سرانجام توانسته بازار را از پا درآورد.
او وضعیت کنونی را به ضربالمثل معروف «قطره آخر که کاسه صبر را لبریز میکند» تشبیه کرده است.
عرضه اولیه آنتروپیک؛ جرقه تازه سقوط
یکی از مهمترین عوامل تشدید ریزش، عرضه اولیه سهام آنتروپیک، شرکت سازنده هوش مصنوعی کلود بود.
این شرکت با وجود تردیدهای فزاینده درباره آینده سرمایهگذاری در هوش مصنوعی، حجم عرضه اولیه خود را افزایش داد و بزرگترین عرضه اولیه تاریخ بورس را رقم زد.
سهام آنتروپیک در نخستین روز معاملات از قیمت عرضه ۸۳ دلار به بیش از ۱۱۵ دلار رسید، اما خیلی زود روند معکوس شد. روز جمعه نیز ارزش سهام این شرکت حدود ۹ درصد کاهش یافت.
این اتفاق نگرانی سرمایهگذاران را درباره تبدیل رونق هوش مصنوعی به فرصتی برای خروج سرمایهگذاران اولیه و فروش سهام به خریداران جدید تشدید کرد.
بحران انویدیا؛ سقوط غول تراشهسازی
همزمان، انویدیا که یکی از اصلیترین نمادهای رونق هوش مصنوعی بود، با مجموعهای از مشکلات مدیریتی، نظارتی و تجاری مواجه شد.
سهام این شرکت روز جمعه حدود ۱۴ درصد و در مجموع هفته ۲۳ درصد سقوط کرد.
کنارهگیری جنسن هوانگ از مدیرعاملی، نگرانیها درباره احتمال انتقال تراشههای پیشرفته به چین برخلاف محدودیتهای صادراتی آمریکا و تشدید مقررات وزارت بازرگانی، فشار بر سهام انویدیا را افزایش داده است.
شکستهشدن خط مهم بورس آمریکا
عامل دیگر سقوط، شکستهشدن میانگین متحرک ۲۰۰روزه شاخص اساندپی ۵۰۰ بود؛ سطحی که بسیاری از معاملهگران برای شناسایی روند بلندمدت بازار از آن استفاده میکنند.
این شاخص روز سهشنبه به زیر میانگین ۲۰۰روزه رفت و روز پنجشنبه شکست آن را تثبیت کرد.
شکستهشدن این مرز قیمتی سبب شد شمار زیادی از صندوقها و معاملهگران پیرو روند، از جمله مشاوران معاملات کالایی (CTA)، بهصورت خودکار یا بر اساس قواعد معاملاتیشان، بر حجم فروش سهام بیفزایند.
به گفته جرمی سیگل، چنین فروشهایی میتوانند به چرخهای تبدیل شوند که در آن کاهش قیمت، فروش بیشتری ایجاد میکند و دوباره باعث افت بازار میشود.
جنگ ایران چگونه سقوط بورس را تشدید کرد؟
عامل چهارم، تورم آمریکا و نگرانی از افزایش دوباره نرخ بهره بود.
جنگ ایران باعث افزایش قیمت نفت شده و با وجود عقبنشینی قیمتها از اوج، نفت همچنان بالای ۸۳ دلار در هر بشکه معامله میشود.
هزینه عبور از تنگه هرمز و سایر مسیرهای منطقه نیز فشار بر قیمتهای جهانی را حفظ کرده است.
دادههای تورمی اکتبر نشان داد که تورم آمریکا همچنان از هدف دو درصدی فدرال رزرو فاصله دارد.
رشد شرکتهای هوش مصنوعی کند شده است؟
نگرانی پنجم به کاهش سرعت رشد درآمد و سود شرکتهای مرتبط با هوش مصنوعی مربوط میشود.
برای نمونه، رشد درآمد فصلی آنتروپیک از ۱۴۴ درصد در سهماهه دوم به ۴۷ درصد در سهماهه سوم کاهش یافته است.
از سوی دیگر، پیروزی دموکراتها در انتخابات کنگره، احتمال تصویب محدودیتهای سختگیرانهتر برای ساخت مراکز داده را افزایش داده است.
این نگرانی به شرکتهایی مانند کورویو (CoreWeave) و حتی کاترپیلار نیز سرایت کرده است. سهام کورویو که برای توسعه مراکز داده به بدهی سنگین متکی است، حدود ۷۱ درصد از اوج خود فاصله گرفته و ارزش سهام کاترپیلار نیز بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته است.
سقوط بورس آمریکا چگونه جهانی شد؟
موج فروش از والاستریت به بازارهای آسیایی و اروپایی نیز رسید. شاخصهای بورس ژاپن و کره جنوبی حدود پنج درصد سقوط کردند و بازار تایوان نیز یکی از سنگینترین افتهای چند دهه اخیر خود را تجربه کرد.
در اروپا نیز شاخص استاکس ۶۰۰ روز جمعه حدود دو درصد کاهش یافت.
بازار رمزارزها و طلا هم از فشار فروش در امان نماندند. در مقابل، افزایش تقاضا برای اوراق خزانهداری آمریکا نشان داد بخشی از سرمایهگذاران به دنبال کاهش ریسک داراییهای خود هستند.
بر اساس گزارش رویترز، از اوج بازارهای سهام جهان در ماه اوت تاکنون، نزدیک به ۹ تریلیون دلار از ارزش آنها از بین رفته است.
آیا سقوط بزرگتری در راه است؟
با وجود ریزش سنگین، جرمی سیگل معتقد است شرایط اقتصادی آمریکا همچنان به اندازهای مناسب است که بتوان سقوط اخیر را یک اصلاح عادی بازار دانست.
او یادآوری کرده که سرمایهگذاران پس از رشدهای بالای بورس در سالهای گذشته، به بازدهی سالانه ۱۵ تا ۲۰ درصدی عادت کرده بودند؛ درحالیکه بازده بلندمدت بازار سهام معمولاً حدود هشت تا ۹ درصد بوده است.
اما خطر مهم این است که کاهش ارزش سهام، ثروت خانوارهای آمریکایی را نیز کاهش میدهد. این اتفاق میتواند مصرف و رشد اقتصاد را تضعیف کند و در نهایت به کاهش بیشتر سود شرکتها و قیمت سهام منجر شود.