از بامداد ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، نرخ سوم بنزین از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان رسید؛ درحالی که سهمیه اول و دوم بدون تغییر باقی ماند.
فرمول جدید برای یک خودرو ساده است: ۶۰ لیتر اول با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر بعدی با نرخ ۳۰۰۰ تومان عرضه میشود. بنابراین یک خودروی برخوردار از این دو سهمیه تا سقف ۱۱۰ لیتر در ماه وارد محدوده نرخ سوم نمیشود.
حالا پرسش اصلی این است که کدام خانوارها زودتر از سهمیههای ارزان عبور میکنند و وارد محدوده بنزین ۱۰ هزار تومانی میشوند؟
یک گزارش سازمان برنامه و بودجه مصرف بنزین به تفکیک هر دهک را تا سال۱۴۰۳ ارائه کرده است. با در نظر گرفتن میانگین سهم مصرف هر دهک در سه سال اخیر، میتوان برای سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ هم مصرف بنزین را تخمین زد.
بر اساس برآورد زومان، میانگین مصرف ماهانه بنزین در هر دهک از حدود ۸۱ لیتر در دهک اول تا ۱۷۴ لیتر در دهک دهم متغیر است. این اعداد میانگین دهکیاند و به این معنا نیست که همه خانوارهای یک دهک همین میزان بنزین مصرف میکنند.
طبق این تخمین، میانگین مصرف دهکهای اول تا ششم بین ۸۱ تا ۱۰۹ لیتر قرار میگیرد؛ یعنی پایینتر از مرز ۱۱۰ لیتری که برای یک خودرو با دو سهمیه ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی پوشش داده میشود.
برای مقایسه اثر نرخ جدید، زومان هزینهها را در یک سناریوی یکسان محاسبه کرده است: مصرف برآوردی هر دهک به یک خودروی برخوردار از سهمیه ۶۰ لیتری و سهمیه ۵۰ لیتری نسبت داده شده است. بر این مبنا، هزینه ماهانه بنزین در دهک اول حدود ۱۵۴ هزار تومان و در دهک ششم نزدیک به ۲۳۷ هزار تومان برآورد میشود
داستان در میانگین مصرف از دهک هفتم عوض میشود. مصرف ماهانه این دهک حدود ۱۲۰ لیتر برآورد شده است؛ یعنی نزدیک به ۱۰ لیتر بالاتر از مرز ۱۱۰ لیتر. در سناریوی تکخودرویی این گزارش، این مقدار اضافه با نرخ ۱۰ هزار تومان محاسبه میشود و هزینه ماهانه را به حدود ۳۴۳ هزار تومان میرساند.
با همین فرض، برای دهک هشتم با مصرف حدود ۱۲۹ لیتر، هزینه ماهانه تقریبا ۴۳۳ هزار تومان برآورد میشود. این رقم برای دهک نهم با مصرف ۱۴۶ لیتر به حدود ۶۰۲ هزار تومان و برای دهک دهم با مصرف ۱۷۴ لیتر به نزدیک ۸۸۰ هزار تومان میرسد.
در مقایسه با برآورد هزینه با سهمیهبندی قبلی (۶۰ لیتر با سهمیه ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر با ۳ هزار تومانی و نرخ سوم ۵ هزار تومانی)، هزینه بنزین دهک هفتم حدود ۱۸ درصد، دهک هشتم ۲۹ درصد، دهک نهم ۴۳ درصد و دهک دهم ۵۷ درصد بیشتر میشود.
گزارش کامل زومان را با تیتر پشت تابلوی بنزین ۱۰ هزار تومانی؛ چه کسانی بیشتر پول میدهند؟بخوانید.