سه ساعت حمله در جنوب ایران؛ درگیری آمریکا و سپاه دوباره اوج گرفت

پس از وقفه‌ای نسبی در تبادل حملات، از بامداد پنج‌شنبه دور تازه‌ای از درگیری میان ایران و آمریکا آغاز شد. حملات این بار بیشتر بر جنوب ایران و مناطق نزدیک به خلیج فارس و تنگه هرمز متمرکز بود؛ جایی که هم‌زمان به میدان عملیات نظامی، رقابت بر سر کشتیرانی و تلاش‌های دیپلماتیک تبدیل شده است.

فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرد عملیات تازه از حدود ساعت ۳:۳۰ بامداد به وقت تهران آغاز شد و تا نزدیک ساعت ۶ صبح ادامه یافت. سنتکام در پایان عملیات از تکمیل یک «موج سنگین حملات» علیه ایران خبر داد.

براساس بیانیه سنتکام، ده‌ها هدف وابسته به سپاه پاسداران، از جمله مراکز فرماندهی، تأسیسات موشکی و پهپادی، سامانه‌های مراقبت و دفاع ساحلی و برخی توانمندی‌های دریایی هدف قرار گرفته‌اند.

ارتش آمریکا هدف این عملیات را کاهش توان ایران برای تهدید نیروهای آمریکایی، کشتیرانی تجاری و کشورهای حاشیه خلیج فارس عنوان کرده است. سنتکام همچنین گفته بیش از ۵۰ هزار نیروی آمریکایی در منطقه در حالت آماده‌باش قرار دارند. جزئیات اعلام‌شده از سوی آمریکا درباره اهداف و میزان خسارت‌ها تاکنون به‌طور مستقل تأیید نشده است.

گزارش‌های منتشرشده از داخل ایران نشان می‌دهد حملات در چند استان و جزیره جنوبی پراکنده بوده است. بخش عمده اهداف در نوار ساحلی، جزایر خلیج فارس و مناطق نزدیک به تنگه هرمز قرار داشتند، اما حمله به حاشیه کازرون نشان داد جغرافیای عملیات به سواحل محدود نمانده است.

مهم‌ترین تلفات اعلام‌شده مربوط به قشم است؛ جایی که اصابت به یک ساختمان مسکونی در محله چاه‌تنگو به کشته شدن یک زن و شوهر و کودک دوساله آنها منجر شد. دو کودک دیگر نیز زخمی شدند. برق جزیره برای مدتی قطع شد، اما مقام‌های محلی بعداً از برقراری دوباره جریان برق خبر دادند.

در خوزستان نیز چند نقطه در اهواز هدف قرار گرفت و در بخش‌هایی از شهر قطعی برق گزارش شد. صداهای انفجار یا حمله از آبادان، شادگان و اروندکنار نیز گزارش شده، اما هنوز گزارشی قطعی از آسیب به تأسیسات نفتی منتشر نشده است.

در استان بوشهر، اطراف شهرهای بوشهر، جم و خورموج هدف حمله قرار گرفت. مقام‌های محلی گفتند این حملات تلفات انسانی نداشته است. گزارشی نیز از حمله یا آسیب به نیروگاه هسته‌ای بوشهر منتشر نشده است.

در کیش دو انفجار گزارش شد، اما فعالیت فرودگاه، بندر و خطوط انتقال مسافر ادامه یافت. در استان فارس نیز منطقه‌ای در حاشیه کازرون هدف قرار گرفت؛ تنها نقطه غیرساحلی که در گزارش‌های این دور از حملات به آن اشاره شده است. هنوز جزئیاتی درباره هدف حمله یا خسارت احتمالی در کازرون منتشر نشده است.

گزارش‌های اولیه از شنیده شدن صدای انفجار در بندرعباس منتشر شد، اما مقام‌های محلی گفتند صداها مربوط به حملات قشم بوده و خود شهر بندرعباس هدف قرار نگرفته است. حمله به سیریک نیز از سوی مقام‌های هرمزگان رد شد.

سپاه پاسداران در بیانیه‌ای اعلام کرد عملیات ایران تا زمان توقف حملات و آنچه «تهدیدهای آمریکا» خوانده شده، ادامه خواهد یافت.

سپاه در این بیانیه از هدف قرار گرفتن پایگاه هوایی الازرق و یک مرکز فرماندهی آمریکا در اردن خبر داد. ارتش اردن نیز اعلام کرد پنج موشک شلیک‌شده از ایران را رهگیری کرده است. هنوز اطلاعات مستقلی درباره اصابت موشک‌ها به مراکز آمریکایی یا میزان خسارت احتمالی منتشر نشده است.

هم‌زمان، نیروی دریایی سپاه در اطلاعیه‌ای جداگانه اعلام کرد دو نفتکش که قصد عبور از مسیر جنوبی تنگه هرمز را داشتند، پس از وقوع آتش‌سوزی شدید در یکی از شناورها مجبور به بازگشت شدند. نام، پرچم و مالک این نفتکش‌ها اعلام نشده و علت آتش‌سوزی نیز به‌طور مستقل روشن نیست.

سپاه همچنین بار دیگر اعلام کرد کنترل تردد در تنگه هرمز را در اختیار دارد و تا زمانی که مداخله و حملات آمریکا ادامه داشته باشد، مسیر کشتیرانی به حالت عادی بازنخواهد گشت.

در دور جدید حملات، تمرکز آشکاری بر جنوب ایران، سواحل خلیج فارس و توانایی‌های مرتبط با تنگه هرمز دیده می‌شود. شماری از تحلیلگران معتقدند هدف اصلی آمریکا، تضعیف توان ایران برای نظارت یا ایجاد محدودیت در مسیر کشتیرانی است.

با این حال، آنها درباره امکان تحقق این هدف با حملات هوایی پراکنده تردید دارند. ساختار دفاع ساحلی و دریایی ایران در امتداد جغرافیایی گسترده‌ای پراکنده شده و از بین بردن آن به حملاتی وسیع‌تر و پرهزینه‌تر نیاز دارد.

تحلیلگران همچنین به محدودیت ذخایر موشک‌های رهگیر آمریکا اشاره کرده‌اند. براساس برخی برآوردهای غیررسمی، واشینگتن از ابتدای جنگ بخش قابل توجهی از موشک‌های پاتریوت و رهگیرهای تاد خود را مصرف کرده است. پنتاگون این ارقام را تأیید نکرده، اما ادامه حملات موشکی ایران می‌تواند فشار بر شبکه دفاعی آمریکا و متحدانش را افزایش دهد.

در مقابل، دامنه حملات آمریکا هنوز به زیرساخت‌های گسترده اقتصادی یا صنعتی ایران کشیده نشده است. برخی کارشناسان این محدودیت را نشانه تلاش واشینگتن برای حفظ فشار نظامی، بدون بستن کامل مسیر دیپلماسی می‌دانند.

در حالی که حملات نظامی ادامه دارد، رایزنی‌ها برای تعیین سازوکار عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز نیز متوقف نشده است. ایران و عمان در حال بررسی طرح‌هایی هستند که مسیرهای کشتیرانی را میان آب‌های ایران، عمان و محدوده بین‌المللی تقسیم می‌کند.

به این ترتیب، تصویر پنج ساعت گذشته فقط مجموعه‌ای از حملات هوایی و پاسخ‌های موشکی نیست. جنوب ایران اکنون محل تلاقی سه بحران است: جنگ مستقیم ایران و آمریکا، تهدید جریان تجارت و انرژی در تنگه هرمز، و مذاکراتی که قرار است در میانه درگیری راهی برای باز نگه داشتن مسیر کشتیرانی پیدا کند.