تکلیف افزایش مبلغ کالابرگ روشن شد؟

به گزارش زومان، مرحله تازه کالابرگ الکترونیکی از پانزدهم خرداد آغاز شده، اما مسئله اصلی برای بسیاری از خانوارها فقط زمان واریز نیست؛ سؤال مهم‌تر این است که آیا مبلغ کالابرگ هم متناسب با گرانی کالاهای اساسی افزایش پیدا می‌کند یا نه؟

همین فاصله میان مبلغ فعلی حمایت و هزینه واقعی سبد غذایی خانوار، دولت را به بررسی سناریوهای تازه رسانده است. یعقوب اندایش، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، می‌گوید وزارت کار چند سناریو را براساس تورم و رشد قیمت‌ها تدوین کرده و به دولت داده است؛ سناریوهایی که می‌تواند به افزایش مبلغ کالابرگ منجر شود، اما هنوز درباره رقم جدید و دامنه دهک‌های مشمول تصمیم نهایی گرفته نشده است.

اصل ماجرا به فاصله میان مبلغ فعلی کالابرگ و هزینه واقعی تأمین خوراک خانوار برمی‌گردد؛ فاصله‌ای که با رشد قیمت کالاهای اساسی بیشتر شده و حالا دولت را به بررسی سناریوهای تازه رسانده است.

براساس توضیحاتی که پیش‌تر ایمان زنگنه، سخنگوی معاونت رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ارائه کرده بود، یکی از سناریوها بر پایه یک سبد غذایی کامل‌تر تعریف شده است؛ سبدی با ۱۴ قلم کالا که علاوه بر اقلام اساسی، نان، میوه و سبزیجات را هم در بر می‌گیرد.

بررسی زومان نشان می‌دهد هزینه ماهانه این سبد برای هر نفر حدود ۷ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان برآورد شده و در چنین حالتی، برای حفظ قدرت خرید گذشته، مبلغ کالابرگ باید به حدود ۳ میلیون تومان برای هر نفر برسد؛ رقمی که اجرای آن بار مالی سنگینی برای دولت خواهد داشت.

سناریوی دوم حداقلی‌تر است. در این مدل، یک سبد ۱۱ قلمی از کالاهای اساسی به‌همراه چند قلم مکمل در نظر گرفته شده که هزینه آن طبق بررسی‌های صورت گرفته برای هر نفر حدود ۵ میلیون و ۳۵۴ هزار تومان برآورد می‌شود. در این حالت نیز برای حفظ سطح فعلی حمایت، مبلغ کالابرگ باید به نزدیک ۲ میلیون تومان برسد.

در کنار این دو مدل، سناریوی دیگری هم مطرح است که در آن مبلغ کالابرگ براساس تغییرات نرخ ارز و اثر آن بر قیمت کالاهای اساسی بازنگری شود. به زبان ساده، اگر کالاهای وارداتی یا وابسته به ارز گران‌تر شوند، مبلغ کالابرگ هم متناسب با همان فشار قیمتی دوباره محاسبه شود.

اما همه این سناریوها در نهایت به یک نقطه می‌رسند: منابع مالی. اندایش هم تأکید کرده که دولت به‌دلیل محدودیت بودجه، کاهش منابع و افزایش هزینه‌ها در حال بررسی تراز مالی است. بنابراین حتی اگر نیاز به افزایش مبلغ کالابرگ روشن باشد، اجرای آن بدون تأمین منبع تازه ساده نیست.

در حال حاضر، منابع حاصل از حذف ارز ترجیحی و افزایش نرخ ارز کالاهای اساسی برای پرداخت کالابرگ الکترونیکی ۹۹۶ همت اعلام شده است. از طرف دیگر، حدود ۸۷ میلیون ایرانی ماهانه یک میلیون تومان کالابرگ الکترونیکی دریافت می‌کنند. همین گستردگی جامعه مشمولان باعث می‌شود هر افزایش جدی در مبلغ کالابرگ، بار مالی طرح را به‌شدت بالا ببرد.

به همین دلیل، اگر دولت نتواند منبع جدیدی برای افزایش مبلغ کالابرگ پیدا کند، بازنگری در دهک‌های مشمول می‌تواند به‌عنوان یکی از گزینه‌های احتمالی مطرح شود؛ یعنی پرداخت بیشتر، اما شاید برای گروه محدودتر.

در نتیجه، کالابرگ در نقطه تصمیم‌گیری مهمی قرار گرفته است. از یک طرف، گرانی کالاهای اساسی نشان می‌دهد مبلغ فعلی برای حفظ قدرت خرید خانوارها کافی نیست. از طرف دیگر، دولت برای افزایش جدی این حمایت باید روشن کند منابع آن از کجا تأمین می‌شود و آیا قرار است همه مشمولان فعلی در طرح باقی بمانند یا حمایت روی گروه‌های محدودتری متمرکز شود؟