باخت سیاسی ترامپ و نتانیاهو سایه جنگ را کم‌رنگ نکرد

انتخاباتی که قرار بود یکی از موانع تشدید جنگ با ایران باشد، به پایان رسیده است. جمهوری‌خواهان در آمریکا کنترل هر دو مجلس کنگره را از دست داده‌اند و در اسرائیل نیز ائتلاف بنیامین نتانیاهو نتوانسته اکثریت پارلمان را به دست آورد.

بااین‌حال، به‌جای فروکش کردن تنش‌ها، بار دیگر خبرهایی از حملات محدود، انفجار در جنوب ایران و گسترش فشار نظامی آمریکا منتشر می‌شود.

واشینگتن از سوی دیگر، از تشکیل یک کارگروه تازه برای محدود کردن مسیرهای انتقال تجهیزات و کالاهای تحت تحریم در مرزهای زمینی ایران خبر داده است.

در مقابل، قطر می‌گوید میانجی‌گری برای جلوگیری از دور تازه جنگ همچنان ادامه دارد.

این تحولات پرسشی را دوباره مطرح کرده‌اند که چند روز پیش از انتخابات نیز در رسانه‌های آمریکایی مطرح بود: آیا فشارهای سیاسی بر ترامپ و نتانیاهو آن‌ها را به سمت توافق می‌برد یا خطر تصمیم‌های نظامی پرهزینه‌تر را افزایش می‌دهد؟

هدر دیگبی پارتون ستون‌نویس رسانه آمریکایی سالن (Salon)، در یادداشتی، هشدار داده که جنگ با ایران در آستانه ورود به مرحله خطرناک‌تری قرار دارد؛ آن هم در شرایطی که بحث‌های انتخاباتی آمریکا بیش از احتمال گسترش درگیری، بر افزایش قیمت بنزین متمرکز شده بود.

او با اشاره به گزارش نیویورک تایمز نوشت که ترکیب تنش‌های نظامی با رقابت‌های انتخاباتی می‌تواند زمینه‌ساز تصمیم‌هایی شود که طرف‌های درگیر دیگر قادر به کنترل پیامدهای آن‌ها نباشند.

آن زمان، هر دو انتخابات هنوز برگزار نشده بودند. اکنون نتایج مشخص شده است: دموکرات‌ها در انتخابات سوم نوامبر کنترل مجلس نمایندگان و سنا را به دست آورده‌اند.

در اسرائیل نیز انتخابات ۲۷ اکتبر به بن‌بست سیاسی انجامیده و ائتلاف نتانیاهو با کسب ۵۳ کرسی از ۱۲۰ کرسی پارلمان، از اکثریت بازمانده است.

در تازه‌ترین تحول سیاسی اسرائیل، گادی آیزنکوت رقیب نتانیاهو را مأمور تلاش برای تشکیل دولت کرده؛ هرچند موفقیت او در تشکیل ائتلاف هنوز قطعی نیست.

بااین‌حال، فشار انتخاباتی لزوماً به معنای کاهش خطر جنگ نیست.

هدر دیگبی پارتون معتقد است یکی از مشکلات اصلی راهبرد ترامپ، فاصله میان اهداف اولیه جنگ و نتایج آن است.

ترامپ بارها از پیروزی آمریکا سخن گفته، اما درگیری پس از گذشت بیش از هشت ماه همچنان ادامه دارد.

به باور پارتون، جنگی که قرار بود قدرت آمریکا را به نمایش بگذارد، محدودیت‌های آن را نیز آشکار کرده است. ایران با استفاده از موقعیت راهبردی تنگه هرمز توانسته هزینه‌های اقتصادی و امنیتی درگیری را به فراتر از مرزهای خود منتقل کند.

اختلال در عبور کشتی‌ها و تجارت انرژی، کشورهای منطقه و اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در همین حال، ادامه عملیات نظامی و مصرف ذخایر تسلیحاتی برای واشینگتن هزینه‌بر بوده و برخی متحدان منطقه‌ای آمریکا را نسبت به توان این کشور برای تضمین امنیتشان نگران کرده است.

ترامپ نه‌تنها نتوانسته به پیروزی قاطعی دست پیدا کند، بلکه موقعیت بین‌المللی آمریکا را نیز با چالش روبه‌رو کرده است.

پارتون با اشاره به کتاب «راهپیمایی حماقت» نوشته باربارا تاکمن تاریخ‌نگار آمریکایی، به بررسی تصمیم‌هایی می‌پردازد که دولت‌ها برخلاف منافع خود اتخاذ کرده‌اند.

تاکمن برای تشخیص چنین تصمیم‌هایی سه معیار مطرح می‌کند: زیان‌بار بودن سیاست باید در همان زمان قابل‌تشخیص بوده باشد، راه‌حل عملی دیگری وجود داشته باشد و تصمیم نیز حاصل عملکرد یک ساختار سیاسی باشد، نه صرفاً اراده یک نفر.

پارتون معتقد است جنگ آمریکا با ایران هر سه ویژگی را دارد.

او برای توضیح استدلالش به جنگ ویتنام بازمی‌گردد؛ جنگی که آمریکا با اهداف سیاسی و ایدئولوژیک آغاز کرد، اما با گذشت زمان در آن گرفتار شد و سرانجام بدون دستیابی به اهداف اولیه، هزینه‌های سنگینی پرداخت.

تجربه عراق و افغانستان نیز نتوانسته مانع تکرار چنین تصمیم‌هایی شود. وجه مشترک این جنگ‌ها دست‌کم گرفتن پیچیدگی‌های کشور هدف و تصور دستیابی به نتایج سریع از طریق قدرت نظامی بوده است.

نکته اصلی این مقایسه تاریخی آن است که آغاز جنگ آسان‌تر از پایان دادن به آن است؛ به‌ویژه زمانی که اهداف سیاسی روشن نباشند یا در طول درگیری تغییر کنند.

با پایان انتخابات، یکی از متغیرهای مهم محاسبات واشینگتن تغییر کرده است. ترامپ دیگر برای انتخابات میان‌دوره‌ای پیش رو تصمیم نمی‌گیرد، اما با کنگره‌ای روبه‌رو خواهد شد که هر دو مجلس آن در اختیار دموکرات‌ها قرار گرفته است.

در اسرائیل نیز آینده سیاسی نتانیاهو همچنان نامشخص است و تشکیل دولت جدید می‌تواند بر تصمیم‌گیری‌های نظامی و دیپلماتیک تأثیر بگذارد.

وقتی یک جنگ به نتیجه قطعی نمی‌رسد، وسوسه افزایش فشار برای رسیدن به پیروزی می‌تواند خود به عامل گسترش درگیری تبدیل شود.

اکنون انتخابات به پایان رسیده و نتایج آن برای ترامپ و نتانیاهو مطلوب نبوده است. اما اینکه این شکست‌های سیاسی به مصالحه منجر می‌شوند یا تصمیم‌های پرمخاطره‌تر، هنوز روشن نیست.

آنچه مشخص است، جنگی که قرار بود اهداف مشخصی را در مدت کوتاه محقق کند، پس از هشت ماه همچنان ادامه دارد؛ و مسئله اصلی دیگر فقط چگونگی آغاز آن نیست، بلکه چگونگی پایان دادن به درگیری بدون تحمیل هزینه‌های سنگین‌تر به منطقه است.