سهمیه‌بندی بنزین مردادماه بدون تغییر ماند؛ اعداد از چالش بنزین چه می‌گویند؟

به گزارش زومان، دولت اعلام کرده سهمیه ۶۰ لیتری بنزین خودروهای شخصی بامداد پنجشنبه، اول مرداد، بدون هیچ تغییری در کارت‌های سوخت شارژ می‌شود؛ خبری که در روزهایی منتشر شده که دوباره بحث گرانی بنزین داغ شده است.

اگر این چند روز اخبار را دنبال کرده باشید، احتمالاً توییت مالک شریعتی نماینده مجلس را هم دیده‌اید؛ توییتی که از احتمال تعیین نرخ سوم بنزین با قیمت ۱۰ هزار تومان خبر می‌داد. البته دولت می‌گوید فعلاً نه برنامه‌ای برای افزایش قیمت دارد و نه قرار است نرخ سومی اجرا شود و اگر تصمیمی گرفته شود، آن را شفاف اعلام خواهد کرد.

اما شاید سؤال مهم‌تر این باشد؛ اصلاً چرا دوباره بنزین به یکی از مهم‌ترین موضوعات اقتصادی کشور تبدیل شده است؟

برای پاسخ، بیایید به اعداد نگاه کنیم. این نمودار را ببینید:

مصرف بنزین دوباره در حال اوج گرفتن است؛ محرک اول جنگ ۱۲ روزه است که سال گذشته رفتار مصرف‌کنندگان را کاملاً تغییر داد؛ نموداری که تا خردادماه ۱۴۰۴ نزولی پیش می‌رفت، دوباره روند صعودی گرفت. هجوم مردم به جایگاه‌ها باعث شد مصرف روزانه بنزین به حدود ۲۰۰ میلیون لیتر برسد؛ رقمی که در سه دهه گذشته سابقه نداشت. در همان زمان اما ظرفیت تولید کشور حدود ۱۰۲ میلیون لیتر بود. یعنی فاصله‌ای بزرگ میان آنچه مصرف می‌شد و آنچه امکان تولیدش وجود داشت.

بعد از پایان جنگ هم داستان تمام نشد. با شروع سفرهای تابستانی، مصرف همچنان بالا ماند و شهریور سال گذشته میانگین مصرف روزانه به ۱۴۱.۷ میلیون لیتر رسید؛ رقمی که ناترازی بنزین را به حدود ۴۰ میلیون لیتر در روز رساند. نتیجه چه بود؟ دولت ناچار شد برای جبران این فاصله به واردات متکی شود و در این سو، سیاست قیمتی و غیر قیمتی بنزین را هم در آذرماه ۱۴۰۴ تغییر داد.

تصویر امروز چیست؟ تازه‌ترین آمارها می‌گوید از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا ۲۴ تیر، میانگین مصرف روزانه ۱۲۹ میلیون لیتر بوده، در حالی که تولید روی ۱۲۱ میلیون لیتر ایستاده است. یعنی حتی حالا هم کشور هر روز با ۸ میلیون لیتر کسری بنزین روبه‌روست. فقط در تیرماه نیز مصرف نسبت به مدت مشابه سال قبل ۸ درصد رشد کرده و به ۱۳۴ میلیون لیتر در روز رسیده است.

حالا این تصویر را کنار شرایط فعلی کشور بگذارید؛ محدودیت واردات سوخت، فشار ارزی، آسیب به برخی تأسیسات ذخیره‌سازی در جنگ و چالش‌های شبکه توزیع. در چنین وضعیتی، مسئله فقط این نیست که بنزین گران می‌شود یا نه؛ سؤال اصلی این است که دولت برای مدیریت شکاف میان تولید و مصرف، چه گزینه‌هایی روی میز دارد؟

این همان پرسشی است که رومان در گزارش «چرخه بی‌پایان ناترازی بنزین؛ دولت به لحظه تصمیم‌گیری رسید؟» به آن پاسخ داده است.

شما فکر می‌کنید دولت باید سراغ افزایش قیمت برود یا کنترل مصرف؟