حملات مرگ‌بار حوثی‌ها، عربستان را به ترمیم روابط با امارات و جلب حمایت دفاعی قدرت‌های منطقه‌ای و اروپایی واداشته است.
عربستان برای مقابله با موج حملات شدید حوثی‌ها، در پی ترمیم روابط با شریک کلیدی و گاه رقیب خود در خلیج فارس، یعنی امارات متحده عربی، برآمده است. نزدیکی دوباره دو قدرت خلیج فارس هم‌زمان با تلاش ریاض برای جلب حمایت شرکای بین‌المللی -از جمله فرانسه، بریتانیا، ترکیه، پاکستان و مصر- شکل گرفته است.
هدف اصلی ریاض، تقویت دفاع از آسمان و زیرساخت‌های حیاتی پادشاهی در برابر حملاتی است که طی هفته‌های اخیر شدت گرفته‌اند.
به‌گزارش فایننشال تایمز، شاهزاده خالد بن سلمان برادر ولیعهد عربستان و وزیر دفاع پادشاهی، روز ۱۸ اکتبر در ابوظبی با شیخ محمد بن زاید آل نهیان رئیس امارات دیدار کرد؛ دیداری که تازه‌ترین تماس سطح بالا میان دو کشور به‌شمار می‌رفت.
شاهزاده خالد روز دوشنبه همراه با نمایندگان عالی‌رتبه ترکیه و پاکستان برای مذاکره به ایران رفت و تازه‌ترین تلاش دیپلماتیک برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای را رقم زد. سفر او پس از دیدار ماه گذشته شیخ منصور بن زاید آل نهیان معاون رئیس امارات و برادر شیخ محمد با محمد بن سلمان در ریاض انجام شد؛ نخستین ملاقات رسمی میان خانواده‌های سلطنتی دو کشور از زمان اختلاف دسامبر گذشته بر سر یمن.
عبدالخالق عبدالله استاد دانشگاه اماراتی گفت: «هر دو کشور می‌دانند که حوثی‌ها نه‌تنها برای امنیت عربستان سعودی، بلکه برای کشورهای خلیج فارس نیز خطری قریب‌الوقوع هستند».
پادشاهی عربستان نیز اعلام کرد شاهزاده فیصل بن فرحان وزیر امور خارجه عربستان، هفته گذشته با همتای اماراتی خود دیدار کرده و درباره بهترین راه‌های «کمک به کاهش تنش» و «جلوگیری از گسترش بیشتر تنش‌ها» گفت‌وگو داشته است.
کاهش لفاظی‌ها با تبادل دیدارهای دیپلماتیک
تبادل دیدارهای مقام‌های ارشد با کاهش شدت لفاظی‌های تندی همراه شد که از ابتدای سال جاری میلادی میان چهره‌های دو کشور در رسانه‌های اجتماعی جریان داشت.
محمد بحارون مدیرکل اندیشکده بهوث دبی در حوزه روابط امارات و عربستان سعودی گفت: «تلاش فعلی برای مهار سرایت اختلافات و تمرکز بر اهداف مشترک راهبردی است. قطعا تلاشی برای احیای امنیت جمعی خواهد بود».
بحارون با اشاره به نیروی نظامی مشترک منطقه که سابقه استقرار در درگیری‌های پیشین خلیج فارس را دارد، خاطرنشان کرد: «پیامد چنین رویکردی شاید مستقیم با پیوستن دوباره به ائتلاف یمن نمایان نشود، بلکه با فعال‌سازی نیروی سپر شبه‌جزیره شورای همکاری خلیج فارس جهت دفاع از عربستان سعودی تجلی یابد.»
ایاد الرفاعی استاد علوم سیاسی دانشگاه ملک عبدالعزیز در جده، احتمال می‌دهد عربستان و امارات بر سر نحوه مقابله با حوثی‌ها در یمن به توافق برسند، زیرا هر دو با تهدید مشترک ایران آن روبه‌رو هستند.
با این‌حال، اختلاف میان برداشت دو کشور از ماهیت تهدید همچنان قابل‌توجه باقی مانده است.
الرفاعی گفت: «ما به چیزی تاکتیکی نگاه می‌کنیم، نه چیزی راهبردی یا عظیم. خیال‌پردازی قرار نیست برداشت‌ها را اصلاح کند یا آنها را به هم نزدیک سازد. موضوع اصلی، توافق بر سر آینده‌ی منطقه و معماری امنیتی آن است».
عربستان پس از حملات سنگین حوثی ها که بیش از ۲۰ کشته بر جا گذاشت، فرودگاه بین‌المللی پایتخت را تعطیل کرد و به تاسیسات انرژی آسیب رساند، خواستار کمک برای حفاظت از حریم هوایی و زیرساخت‌های نفتی خود شده است.
پس‌لرزه تشدید تنش در خلیج فارس برای اقتصاد عربستان و امارات
تشدید تنش در خلیج فارس، اعتماد سرمایه‌گذاران به اقتصادهای وابسته به نفت و صادرات را بیش از پیش تهدید می‌کند؛ اقتصادهایی که هم‌زمان با محدودیت‌های تحمیل‌شده از سوی ایران بر کشتیرانی در تنگه هرمز و حملات حوثی‌ها به نفتکش‌های سعودی در دریای سرخ دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
شیخ محمد بن راشد آل مکتوم حاکم دبی هفته گذشته در اقدامی کم‌سابقه خواستار اتحاد کشورهای خلیج فارس شد.
او با انتشار پیامی پرشور در ایکس، از فرزندان خلیج فارس خواست به پیوندهای تاریخی مشترک خود توجه کنند و شهروندان منطقه را تشویق کرد اختلافات را در رسانه‌های اجتماعی نادیده بگیرند.
فراخوان حاکم دبی نشانه دیگری از تلاش مقام‌های اماراتی برای کاستن از تنش‌های درون منطقه به‌شمار می‌رود.
ریاض و ابوظبی هر دو از نفوذ فزاینده حوثی ها در شبه‌جزیره عربستان بیم دارند. امارات از سال ۲۰۱۵ در کنار عربستان در یمن جنگید، نیرو اعزام کرد و آموزش نیروهای ضدحوثی در جنوب یمن را بر عهده گرفت، اما در سال ۲۰۱۹ بیشتر نیروهایش را بیرون کشید و میان ابوظبی و متحد نظامی سابقش اختلاف افتاد.
بحران تازه اواخر سال گذشته آغاز شد؛ زمانی که جناحی جدایی‌طلب و مورد حمایت امارات، مناطقی از استان‌های یمن در مرز عربستان را تصرف کرد و موجب نگرانی ریاض شد. عربستان سپس محموله‌ای از سلاح‌های اماراتی را در یکی از بنادر یمن بمباران کرد، ابوظبی را به حمایت از تهاجم جناح یمنی متهم ساخت و اندکی بعد به امارات دستور داد از یمن خارج شود؛ در نتیجه، هزینه نیروهای تحت حمایت ابوظبی بر عهده عربستان باقی ماند.
عبدالخالق عبدالله سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ را سخت‌ترین دوره روابط عربستان و امارات توصیف کرد و گفت که مناسبات دو کشور بر سر یمن -به‌ویژه یمن جنوبی- به پایین‌ترین سطح رسید.
اکنون وارد مرحله‌ای تازه شده‌ایم که در آن تأکید دوباره‌ای بر گفت‌وگوی میان ریاض و ابوظبی وجود دارد.- عبدالخالق عبدالله
با وجود بهبود تماس‌ها، اختلاف‌های دیگری درباره سیاست نفتی و جنگ سودان پابرجا مانده و امارات به‌هیچ‌وجه آماده بازگرداندن منابع خود به یمن نیست. عبدالله گفت: «قطعا در ابوظبی و سایر پایتخت‌ها چنین باوری وجود دارد که معضل یمن راه‌حل نظامی ندارد».
عربستان می‌تواند خواستار کمک دفاعی شود، اما شمار اندکی از شرکایش حاضرند درگیر جنگ داخلی ۱۲ ساله یمن شوند.
چرا متحدان ریاض نیرو اعزام نمی‌کنند؟
کریستین اولریچسن پژوهشگر خاورمیانه در مؤسسه بیکر دانشگاه رایس گفت: «چشم‌انداز اعزام شمار قابل‌توجهی نیروی زمینی علیه دشمنی آبدیده و سنگرگرفته، آن هم در زمینی دشوار، جذابیتی ندارد».
پس از خودداری واشنگتن از اجرای حملات هوایی علیه حوثی‌ها، ترکیه و پاکستان اعلام کردند کمک‌های دفاعی در اختیار عربستان می‌گذارند، هرچند شکل دقیق کمک‌ها هنوز روشن نیست. دو کشور در ماه اوت و در مکه پیمان دفاعی با عربستان امضا کرده بودند.
پاکستان پیش‌تر در ماه آوریل و هنگام حملات ایران، بر پایه یک توافق دفاعی دوجانبه موجود، جت‌های جنگنده و تجهیزات پدافند هوایی خود را در عربستان مستقر کرده بود.
پارلمان ترکیه هنوز پیمان مکه را تصویب نکرده و آنکارا در نتیجه نمی‌تواند نیرو اعزام کند، اما پیشنهاد کمک فنی به عربستان را مطرح کرده است.
بریتانیا تازه‌ترین متحدی بود که هفته گذشته از ارائه کمک دفاعی خبر داد و جت‌های جنگنده خود را برای کمک به حفاظت از شهرها و زیرساخت‌های عربستان اعزام کرد. فرانسه نیز بدون ارائه جزئیات اعلام کرده کمک نظامی برای محافظت از تاسیسات انرژی عربستان می‌فرستد.
عبدالفتاح السیسی رئیس‌جمهوری مصر تعهد داده که در صورت درخواست برای دفاع از عربستان نیرو اعزام کند.
او تأکید کرد هرگونه نقش نظامی مصر ماهیتی دفاعی خواهد داشت و «شامل حمله به یمن نخواهد شد».
مجلس مصر روز دوشنبه به ارتش اجازه داد حمایت دفاعی از عربستان ارائه کند.
مصر چرا پیشقدم اعزام نیرو به عربستان شد؟
مایکل وحید حنا رئیس برنامه آمریکا در گروه بحران بین‌المللی گفت: «برای قاهره، تصمیم به اعزام نیرو مسئله‌ای بسیار مهم است. چنین تصمیمی به یک خط قرمز دیرینه مربوط می‌شود. مصر در اعزام نیرو به خارج از کشور بسیار محافظه‌کار است».
مصری‌ها خاطرات تلخی از سال ۱۹۶۲ دارند؛ زمانی که ارتش کشورشان برای حمایت از افسران جمهوری‌خواهی که سلطنت یمن را سرنگون کرده بودند، به آن کشور اعزام شد. نیروهای مصری پنج سال در جنگ داخلی علیه سلطنت‌طلبان مورد حمایت عربستان گرفتار ماندند و تلفات سنگینی متحمل شدند؛ قاهره همچنین در سال ۲۰۱۵ از پیوستن به ائتلاف تحت رهبری عربستان علیه حوثی‌ها خودداری کرد.
سیسی طی ماه جاری گفت مصر بابت حمایت مالی کشورهای خلیج فارس در سال ۲۰۱۳ به آنها مدیون است.
عربستان سرمایه‌گذاری مهم در اقتصاد به‌شدت بدهکار مصر محسوب می‌شود و حدود ۱۰٫۳ میلیارد دلار از سپرده‌های پادشاهی، ذخایر بانک مرکزی مصر را تقویت می‌کند. حواله‌های دست‌کم ۱٫۲۵ میلیون کارگر مصری مقیم عربستان نیز برای دسترسی قاهره به ارز خارجی اهمیتی حیاتی دارد.
عبدالرحمن الراشد ستون‌نویس بانفوذ سعودی هفته گذشته نوشت: «ظهور ایران به زیان مصر تمام خواهد شد و قاهره برای دفاع از منافع، نفوذ و اقتصاد خود اقدام می‌کند».
مصر همچنین از تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه باب‌المندب سود می‌برد؛ منطقه‌ای که حوثی‌ها در آن به کشتی‌ها حمله می‌کنند و درآمدهای کانال سوئز مصر را کاهش داده‌اند. انگیزه‌های اقتصادی و امنیتی، هر دو در محاسبات قاهره برای میزان حمایت از عربستان نقش دارند.
قاهره در آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، با تلاش برای میانجیگری و حل‌وفصل درگیری خشم امارات را برانگیخت. ابوظبی موضع مصر را به‌منزله ایجاد هم‌ترازی میان امارات و تهران تفسیر کرد، زیرا ایران هم‌زمان موشک‌هایی به سوی کشور خلیج فارس شلیک می‌کرد.
مصر اوایل امسال و در تلاشی برای کاهش تنش‌ها، گروهی از جت‌های جنگنده را به امارات اعزام کرد؛ بااین‌حال، از زمان علنی‌شدن حضور آنها در ماه مه، هیچ اطلاعاتی درباره نقششان در دسترس قرار نگرفته است.
