این‌سوی هرمز و آن‌سویش؛ چرا عمان برنده شد؟

به گزارش زومان به نقل از بلومبرگ، محاصره تنگه هرمز در حال ایجاد یک شکاف اقتصادی میان صادرکنندگان نفت در خلیج فارس است؛ وضعیتی که در آن عربستان سعودی و عمان در آستانه دستیابی به سودهای سرشار هستند، در حالی که سایر کشورها از جمله امارات متحده عربی با کاهش درآمدهای دلارهای نفتی روبرو شده‌اند.

طبق گزارش گروه گلدمن ساکس، عربستان سعودی در حال کسب برتری درآمدی نسبت به اکثر همسایگان عرب خود در خلیج فارس است؛ چرا که توانسته بخش عمده صادرات نفت خام خود را به دریای سرخ منتقل کند و افزایش قیمت‌ها بیش از آنکه کاهش محموله‌های عبوری ریاض از تنگه را تحت تأثیر قرار دهد، آن را جبران کرده است.

در مقابل، امارات متحده عربی احتمالاً با افت شدید درآمدهای نفتی مواجه است؛ زیرا بشکه‌های تغییر مسیر داده شده تنها بخشی از تأثیر انسداد تنگه هرمز را کاهش می‌دهند.

فاروق سوسا، تحلیلگر خاورمیانه و شمال آفریقا در گلدمن ساکس، در یادداشتی که هفته گذشته منتشر شد، برآورد کرد:

درآمدهای هفتگی نفت در عربستان سعودی نسبت به سطوح پیش از جنگ ۱۰ درصد افزایش یافته و در امارات متحده عربی حدود ۲۵ درصد کاهش یافته است.

این واگرایی ممکن است به رقابت فزاینده بین دو اقتصاد بزرگ خاورمیانه دامن بزند؛ رقابتی که هسته اصلی تصمیم تکان‌دهنده امارات برای خروج از اوپک در هفته جاری بود.

امارات با رهایی از سهمیه‌های تعیین‌شده توسط این گروهِ تحت سلطه عربستان، می‌تواند پس از بازگشایی تنگه هرمز، نفت خام بیشتری استخراج کرده و ذخایر خود را پیش از کاهش تقاضا در پی دوره گذار انرژی، نقد کند.

گلدمن ساکس در یادداشت دیگری در ۲۰ مارس اعلام کرد که پیامدهای مالی کلی جنگ بر یکی از مهم‌ترین مناطق صادرکننده انرژی در جهان، وخیم است؛ چرا که شش عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC) به ازای هر روز بسته ماندن تنگه، حدود ۷۰۰ میلیون دلار درآمد نفتی را از دست می‌دهند.

از زمان آغاز جنگ در اواخر فوریه، ریاض حدود ۴ میلیون بشکه نفت در روز را به خط لوله «شرق-غرب» خود منتقل کرده است که میادین نفتی را به بندر ینبع متصل می‌کند. امارات نیز انتقال نفت از طریق خط لوله اختصاصی خود را که به خارج از هرمز منتهی می‌شود، افزایش داد.

طبق برآوردهای گلدمن ساکس، عمان که بنادر نفتی‌اش خارج از تنگه قرار دارند، مجبور به کاهش صادرات نشده و شاهد رشد ۸۰ درصدی درآمدهای خود از زمان شروع درگیری بوده است. در مقابل، کویت، قطر، بحرین و عراق در بدترین وضعیت قرار دارند؛ درآمد آن‌ها از نفت و گاز طبیعی به شدت سقوط کرده است، زیرا راهی برای دور زدن هرمز ندارند.

زیاد داوود، اقتصاددان ارشد بازارهای نوظهور در بلومبرگ اکونومیکس، معتقد است:

جنگ در حال تقسیم منطقه به برندگان و بازندگان است.

این تفاوت در درآمدهای نفتی، خود را در عملکرد بورس‌های کشورهای عضو شورای همکاری نیز نشان داده است؛ به طوری که سهام عمان و عربستان به راحتی از چهار کشور دیگر پیشی گرفته‌اند.

با این حال، هر چند افزایش قیمت نفت درآمدهای نفتی کشورهای یاد شده را تا حدودی افزایش داده است؛ اما این موضوع تنها بخشی از پیامدهای جنگ را منعکس می‌کند. حملات هوایی ایران به کشورهای حوزه خلیج فارس در تلافی حملات آمریکا و اسرائیل، به زیرساخت‌های آن‌ها آسیب رسانده و اقتصاد غیرنفتی را به دلیل عدم حضور گردشگران تحت تأثیر قرار داده است.

گلدمن ساکس برآورد می‌کند که مازاد بودجه سالانه امارات (که پیش از جنگ ۶ درصد تولید ناخالص داخلی بود) تقریباً به طور کامل از بین رفته است.

سوسا می‌گوید جنگ باعث شده تراز مالی عمان از کسری ۷ درصدی به مازاد ۸ درصدی تغییر کند. در مقابل، بحرین، قطر و کویت اکنون با کسری‌های به ترتیب ۱۷، ۲۰ و ۴۰ درصدی روبرو هستند.

گلدمن ساکس تخمین می‌زند که نیاز خالص دولت‌های عضو شورای همکاری خلیج فارس به استقراض، از ۱.۷ میلیارد دلار در هفته به ۳.۵ میلیارد دلار (دو برابر) رسیده باشد.