انتخابات اسرائیل؛ اگر هیچ‌کس پیروز نشود چه می‌شود؟

انتخابات ۲۷ اکتبر اسرائیل فقط رقابتی برای انتخاب نمایندگان پارلمان نیست. این رای‌گیری می‌تواند مشخص کند که این رژیم در همان مسیر چهار سال گذشته، با سیاست‌های تندروانه و درگیری‌های نظامی پیش می‌رود یا فرصتی برای تغییر پیدا می‌کند. با این حال، حتی کنار رفتن بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر هم لزوماً به معنای پایان اختلاف‌ها نیست. جامعه اسرائیل چنان دوقطبی شده که تشکیل دولت جدید نیز ممکن است آغاز یک کشمکش تازه باشد.

این را فارن پالیسی (Foreign Policy) می‌گوید. این نشریه در این گزارش از نظرسنجی‌هایی می‌گوید که نشان می‌دهند هیچ‌یک از دو اردوگاه اصلی شانس چندانی برای کسب اکثریت قاطع ندارند. بنابراین، مسئله فقط این نیست که چه کسی برنده انتخابات می‌شود؛ پرسش مهم‌تر این است که برنده احتمالی چگونه می‌تواند اسرائیل را اداره کند.

بر اساس نظرسنجی‌های اخیر، ائتلاف نتانیاهو با احزاب مذهبی و راست افراطی ممکن است حداکثر ۴۹ کرسی از ۱۲۰ کرسی کنست را به دست آورد. احزاب مخالف او نیز در مجموع بیش از ۵۴ کرسی نخواهند داشت؛ درحالی‌که تشکیل دولت به دست‌کم ۶۱ کرسی نیاز دارد. در این میان، دو حزب عربی می‌توانند نقشی تعیین‌کننده داشته باشند، اما برخی رهبران مخالف نتانیاهو با حضور آن‌ها در کابینه مخالفت می‌کنند.

نتیجه نظرسنجی‌ها قطعی نیست. بخشی از رای‌دهندگان راست‌گرا به موسسات نظرسنجی اعتماد ندارند و ممکن است حمایت واقعی از نتانیاهو بیشتر از ارقام اعلام‌شده باشد. مشارکت رای‌دهندگان عرب و سرنوشت دو حزب کوچک نزدیک به حدنصاب ورود به پارلمان نیز می‌تواند ترکیب کنست را تغییر دهد.

بااین‌حال، تغییرات اخیر نتوانسته‌اند معادلات انتخاباتی را به‌طور اساسی دگرگون کنند. افشاگری‌ها درباره بی‌توجهی به هشدارهای پیش از حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و ماجرای نافرجام ربایش هواپیمای فلای‌دبی که ضعف‌های امنیتی دولت را آشکار کرد، ضربه تعیین‌کننده‌ای به جایگاه نتانیاهو نزده‌اند. حمایت دونالد ترامپ از نخست‌وزیر اسرائیل نیز ظاهراً تاثیر تازه‌ای بر آرای عمومی نداشته است.

نتانیاهو در صورت شکست نه‌تنها قدرت سیاسی خود را از دست می‌دهد، بلکه ممکن است با خطر محکومیت کیفری نیز روبه‌رو شود. از همین رو، احتمال تلاش برای تغییر فضای سیاسی پیش از انتخابات را نمی‌توان نادیده گرفت.

گزارش‌هایی منتشر شده است مبنی بر اینکه نتانیاهو از ترامپ خواسته حملات به ایران پیش از انتخابات از سر گرفته شود؛ ادعایی که دفتر نخست‌وزیر آن را تکذیب کرده است. او همچنین پیشنهاد داده است که اسرائیل به عملیات نظامی عربستان علیه حوثی‌ها بپیوندد.

آغاز درگیری تازه می‌تواند قمار سیاسی پرخطری باشد، اما در فضای امنیتی اسرائیل ممکن است به نتانیاهو امکان دهد اقدام نظامی را ضرورتی امنیتی معرفی کند. مخالفان نیز ممکن است زیر فشار شرایط جنگی با تعویق انتخابات موافقت کنند.

احتمال دیگر، ایجاد اختلال در روند رای‌گیری یا زیر سؤال بردن اعتبار نتایج در صورت شکست است. فعالان راست افراطی ممکن است در ارعاب رای‌دهندگان نقش داشته باشند و نگرانی‌هایی نیز درباره استفاده سیاسی از پلیس، تحت مدیریت ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی، وجود دارد.

اگر هیچ‌یک از دو اردوگاه به اکثریت نرسد، اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل ممکن است تشکیل دولت وحدت ملی را پیشنهاد کند. چنین دولتی می‌تواند به چرخه انتخابات‌های پیاپی پایان دهد، اما اختلاف‌های عمیق سیاسی تحقق آن را دشوار می‌کند.

گزینه دیگر، ائتلاف مخالفان با احزاب عربی است. گادی آیزنکوت، از چهره‌های اصلی مخالف نتانیاهو، می‌تواند با حمایت یک یا هر دو حزب عربی اکثریت تشکیل دهد. حزب رعم پیش‌تر در سال ۲۰۲۱ با حمایت از دولت نفتالی بنت در ائتلاف حاکم مشارکت کرده بود. بااین‌حال، پس از حمله ۷ اکتبر و تشدید اتهام‌زنی‌ها علیه اقلیت عرب اسرائیل، همکاری با این احزاب برای بسیاری از رهبران اپوزیسیون دشوارتر شده است. در میان چهره‌های اصلی مخالفان، یائیر گولان آشکارا از حضور احزاب عربی در دولت حمایت کرده است.

آیزنکوت گفته است اگر مخالفان به ۶۱ کرسی نرسند، ممکن است دولت اقلیت تشکیل دهند؛ دولتی که برای ادامه فعالیت به حمایت احزاب عربی در رای‌گیری‌های پارلمان نیاز خواهد داشت. برآورد فارن پالیسی این است که تشکیل چنین دولتی یکی از سناریوهای محتمل است، هرچند قطعی نیست.

دولت احتمالی آیزنکوت می‌تواند در صد روز نخست اقداماتی چون لغو قوانین اصلاحات قضایی نتانیاهو، تشکیل کمیسیون حقیقت‌یاب درباره قصورهای منتهی به حمله ۷ اکتبر و تصویب قانونی برای منع نخست‌وزیری افراد دارای کیفرخواست کیفری را در دستور کار قرار دهد. قانونی از این نوع می‌تواند مانع بازگشت نتانیاهو به قدرت شود.

بااین‌حال، تغییر دولت به معنای کنار گذاشتن رویکرد امنیتی سخت‌گیرانه اسرائیل نیست.

انتظار می‌رود آیزنکوت همچنان بر مسائل امنیتی تاکید کند، اما در برابر خشونت شهرک‌نشینان اسرائیلی علیه فلسطینیان در کرانه باختری موضع سخت‌تری بگیرد. او همچنین ممکن است برخی از حدود ۱۵۰ کانون شهرک‌نشینی غیرقانونی ایجادشده از سال ۲۰۲۳ را برچیند.

دولت جدید احتمالاً در برابر طرح ترامپ برای بازسازی غزه و توافق با لبنان و سوریه انعطاف بیشتری نشان خواهد داد و شاید بتواند موقعیت بین‌المللی اسرائیل را بهبود بخشد؛ هرچند بازگشت به شرایط پیش از جنگ غزه بعید است.

در داخل، اما موانع بزرگی باقی می‌ماند. شهرک‌نشینان افراطی ممکن است حتی بدون حمایت دولت به خشونت علیه فلسطینیان ادامه دهند و همدلی برخی سربازان اسرائیلی با آن‌ها، مهار این روند را دشوار کند. حریدی‌ها نیز که با خدمت سربازی جوانانشان مخالف‌اند، در صورت کنار ماندن از دولت ممکن است انگیزه کمتری برای آرام کردن هواداران خود داشته باشند.

از سوی دیگر، نتانیاهو می‌تواند با حفظ رهبری حزب لیکود، مشروعیت دولت جدید را زیر سؤال ببرد و برای جدا کردن نمایندگان از ائتلاف حاکم تلاش کند؛ راهبردی که پیش‌تر در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ نیز دنبال کرده بود.

اگر ائتلافی شکل نگیرد، اسرائیل ممکن است بار دیگر به انتخابات زودهنگام کشیده شود. در این فاصله، نتانیاهو می‌تواند به‌عنوان نخست‌وزیر دولت موقت باقی بماند، هرچند اختیارات دولت محدودتر خواهد بود. بااین‌حال، پارلمان همچنان قادر به تصویب قوانین است و مخالفان او ممکن است با کمک احزاب عربی برای لغو برخی قوانین بحث‌برانگیز یا تصویب مقررات جدید اقدام کنند.

در نهایت، انتخابات ۲۷ اکتبر ممکن است سرنوشت سیاسی نتانیاهو را تغییر دهد، اما تضمینی برای پایان بحران اسرائیل وجود ندارد. حتی تشکیل دولت جایگزین نیز آن را با اختلاف‌های اجتماعی، فشار مخالفان و چالش‌های امنیتی روبه‌رو خواهد کرد. پرسش اصلی این نیست که چه کسی برنده انتخابات می‌شود؛ بلکه این است که آیا دولت بعدی می‌تواند اسرائیل را از بن‌بست سیاسی خارج کند یا نه.