گروه‌های مسلح عراقی با توقف تاکتیکی حملات، تلاش می‌کنند نفوذ خود را در ساختار دولت تثبیت کرده و موقعیت ارتش موازی را تقویت کنند.
وب‌سایت اندیشکده آمریکایی شورای آتلانتیک نوشت: شبه‌نظامیان در عراق پس از تکمیل خروج نیروهای آمریکایی، آرایش خود را برای دوره تازه‌ای در عراق تغییر می‌دهند، خویشتن‌داری نشان می‌دهند و پروژه تصرف ساختارهای دولتی را دنبال می‌کنند.
خویشتن‌داری اعلام‌شده قرار است با کاهش فشار آمریکا بر بغداد، زمینه ریشه‌دوانی عمیق‌تر گروه‌ها را فراهم کند و در عین حال توانمندی‌های نظامی آنان را دست‌نخورده نگه دارد.
بیانیه ابوحسین الحمیداوی دبیرکل کتائب حزب‌الله نمونه‌ای روشن از رویکرد تازه به‌شمار می‌رود.
او گفت: «تمام عملیات نظامی و فعالیت‌های لجستیکی سیار باید متوقف شود».
فرمان او یک استثنای صریح نیز داشت و هدف‌گرفتن هواگردهای متخاصم ناقض حریم هوایی عراق را تا زمان تکمیل سامانه‌های پدافند هوایی دولت مجاز نگه می‌داشت.
خروج نیروهای آمریکایی تعداد اهداف موجود در عراق را کاهش داده و در نتیجه، توقف اعلام‌شده هزینه چندانی برای شبه‌نظامیان ندارد. واشنگتن تهدید کرده که اگر بغداد برای مهار نفوذ گروه‌های مسلح اقدام نکند، درآمدهای نفتی عراق را تحریم خواهد کرد؛ اعلام توقف عملیات نیز به دولت عراق استدلالی برای خودداری از اقدامات قهری می‌دهد.
تهران نیز در حفظ توان اقتصادی عراق منفعت دارد. ایران زیر فشار فزاینده تحریم‌ها، بیش‌ازپیش به عراق به‌عنوان مجرایی برای دسترسی به ارز معتبر و دورزدن تحریم‌ها وابسته شده است.
وابستگی مزبور به شبه‌نظامی انگیزه می‌دهد تا از وقفه تاکتیکی حمایت کنند.
لایحه‌ی مربوط به نیروهای بسیج مردمی عراق انگیزه دیگری برای خویشتن‌داری تاکتیکی پدید آورده است. کابینه در ۲۹ سپتامبر، لایحه‌ای سازمانی شامل ۱۸ ماده درباره ساختار و رهبری نیروهای بسیج مردمی را تصویب کرد و به پارلمان فرستاد.
نیروهای بسیج مردمی پیش‌تر نیز از شناسایی قانونی و بودجه دولتی برخوردار بودند، اما مصوبه تازه به‌صورت قانونی اختصاصی تنظیم شده و جایگاه آن‌ها را به‌عنوان نهادی نظامی و جداگانه تقویت می‌کند؛ همچنین مطالبه سهم بیشتری از بودجه ملی را برایشان امکان‌پذیر می‌سازد.
قانون تازه می‌تواند برای شبه‌نظامیان عضو نیروهای بسیج مردمی، حمایت حقوقی قوی‌تر، بودجه بیشتر و دسترسی به زیرساخت‌های نظامی بدون نظارت مؤثر دولت به همراه بیاورد. توقف حملات ممکن است حساسیت آمریکا و تهدید تحریم را کاهش دهد و تثبیت نیروهای بسیج مردمی در قامت ارتشی موازی را آسان‌تر کند.
الحمیداوی نیز در بیانیه‌ای تازه صریحا از چنین ترتیبی دفاع کرد و خواستار باقی‌ماندن مقاومت به‌عنوان نیرویی نظامی در کنار نیروهای مسلح دولت شد.
وجود چنین نیرویی فضیلت و اتفاقی خوب است و بسیاری از کشورها بیش از یک ارتش یا سازمان نظامی دارند».- ابوحسین الحمیداوی
با وجود چنین ادعایی، شبه‌نظامیان حاضر در ارتش موازی نشانه چندانی از رفتار نیروهایی مسئول، حرفه‌ای و پاسخ‌گو به بغداد بروز نمی‌دهند و بیش‌ازپیش مانند نیروهای نیابتی عمل می‌کنند.
طی ماه‌های نخست جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، بخش بزرگی از نیروها، پایگاه‌ها و زیرساخت‌های لجستیکی نیروهای بسیج مردمی که با بودجه دولت اداره می‌شوند، در حمایت از تهران بسیج شدند.
اردوگاه‌ها و انبارهای مهمات نیروهای بسیج مردمی از کارزار علیه نیروهای آمریکایی در منطقه پشتیبانی کردند. سازمان بدر-بزرگ‌ترین شبه‌نظامی عضو نیروهای بسیج مردمی- از ناوگان کامیون‌های همین نیرو برای توزیع سلاح میان واحدهای مهاجم بهره برد.
توقف عملیات از سوی گروه‌های باسابقه لزوما به معنای پایان حملات از خاک عراق نیست. واحدهای کوچک‌تر می‌توانند به فعالیت ادامه دهند، در حالی که جناح‌های بزرگ‌تر مسئولیت را انکار می‌کنند و خود را پایبند به وقفه اعلام‌شده نشان می‌دهند.
الگوی مزبور به مدل «گروه‌های ویژه» متکی است؛ شبکه‌هایی از شبه‌نظامیان شیعه که در دهه ۲۰۰۰ بیرون از کنترل دولت عراق فعالیت داشتند.
درخواست‌ها برای احیای دوباره مدل مزبور اکنون آشکار شده‌اند. گروهی با نام الاخیار من اهل العراق یا نیکان مردم عراق در ۱۶ ژوئیه خواستار فعال‌سازی مجدد گروه‌های ویژه برای تکمیل فعالیت جناح‌های باسابقه مقاومت شد.
گروه یادشده از اعضا خواست دوباره گرد هم بیایند، اما با نیروهایی که از قبل فعالیت می‌کنند وارد رقابت نشوند.
نام‌های دیگری نیز برای شناسایی سلول‌های عملیاتی به کار می‌روند. واحدهای مرتبط با نام‌هایی مانند اصحاب الکهف یا یاران غار همچنان در سامانه‌های شبه‌نظامیان باسابقه جای گرفته‌اند و از تاسیسات، تدارکات و حمایت آن‌ها استفاده می‌کنند.
کاربرد گسترده‌تر هویت‌های جداگانه در بهار نمایان شد؛ زمانی که اصحاب الکهف، جیش الغضب، رجال الباس الشدید یا و سرایا اولیاء الدم در کنار مقاومت اسلامی عراق مسئولیت عملیات‌هایی را پذیرفتند. ارزیابی‌ها درباره وابستگی آنان یکسان نیست. اصحاب الکهف و جیش الغضب با حرکت نجباء مرتبط دانسته می‌شوند و سرایا اولیاء الدم به کتائب سیدالشهدا پیوند دارد، اما وابستگی رجال الباس الشدید هنوز قطعی نیست.
استقرار نیروهای حوثی در تاسیسات شبه‌نظامیان عراقی، مسیر دیگری برای عملیات منطقه‌ای ایجاد می‌کند و تخصص خارجی را به زیرساخت‌های تحت کنترل جناح‌های باسابقه‌ای مانند کتائب حزب‌الله می‌آورد.
چنین ترتیبی پیش‌تر نیز اجرا شده؛ حوثی‌ها در حملات ماه ژوئیه علیه عربستان سعودی از خاک عراق مشارکت داشتند، با گروه‌های مسلح عراقی همکاری کردند.
مقاومت اسلامی عراق هم‌زمان اتهام عربستان درباره حمله از خاک عراق را رد کرد و به حملات یمنی‌ها اشاره داشت.
جذب و آموزش شبه‌نظامیان شیعه عربستانی و بحرینی، مسیر دیگری برای گسترش شبکه‌ها فراهم می‌کند و بر حمایت دیرینه کتائب حزب‌الله از نیروهای مسلح هر دو کشور بنا شده است. ارتباط کتائب حزب‌الله با گروه بحرینی سرایا الاشتر نشان می‌دهد زیرساخت عراقی چگونه می‌تواند از عملیاتی پشتیبانی کند که مسئولیت آن با نام گروهی خارجی پذیرفته می‌شود.
الویة الوعد الحق نیز پیوند نزدیکی با کتائب حزب‌الله دارد و ضمن معرفی خود با نام ابناء الجزیرة العربیة، مسئولیت حملاتی علیه عربستان سعودی و امارات را پذیرفته است.
سخنگوی کتائب حزب‌الله در ژانویه ۲۰۲۴ برنامه‌هایی را برای ایفای نقشی آشکارتر از سوی گروه‌های مقاومت در بحرین و عربستان فاش کرد.
سخنگوی کتائب حزب‌الله گفت: «خروج آمریکا از عراق به ماموریت نظامی منطقه‌ای مقاومت پایان نخواهد داد».
سخنان خود الحمیداوی نیز نظریه تداوم ماموریت نظامی را تقویت می‌کند. او دستیابی به توافق خلع سلاح با دولت را تکذیب کرد و گفت: «پیروز کسی است که شروط خود را بر دشمن تحمیل کند».
موضع تازه در ادامه فراخوان ماه اوت او برای حفظ، توسعه و گسترش زرادخانه مقاومت مطرح شده است.
هدف نهایی الحمیداوی ظاهرا تثبیت موقعیت شبه‌نظامیان به‌عنوان نیرویی نظامی، دائمی و خودمختار در کنار دولت است؛ نیرویی که به منابع دولتی دسترسی دارد، اما زیر کنترل مؤثر دولت قرار نمی‌گیرد. واحدهای عملیاتی کوچک و قابل‌انکار با حفظ توان اجرای حملات، پیشبرد هدف مزبور را آسان می‌کنند و هم‌زمان جناح‌های باسابقه را از پذیرش مسئولیت و پیامدهایی که دستاوردهای نهادی آن‌ها را تهدید می‌کند، دور نگه می‌دارند.
بنابراین، توقف علنی عملیات ظاهرا برای محافظت از گسترش قدرت شبه‌نظامیان طراحی شده، نه معکوس‌کردن آن. وقفه عمومی به گروه‌ها فرصت می‌دهد جایگاه خود را تثبیت کنند و بر شرایط نظم امنیتی آینده عراق اثر بگذارند.
