هوش مصنوعی هر روز سریعتر تصمیم میگیرد، اما اگر پای تسلیحات هستهای در میان باشد، ماشین تا کجای زنجیره تصمیمگیری باید اجازه ورود داشته باشد؟ همین پرسش به یکی از محورهای بحث امنیتی در پکن تبدیل شده و مقامها و کارشناسان درباره کوتاهشدن زمان تصمیمگیری نظامی و ضرورت حفظ کنترل انسان هشدار دادهاند.
بهگزارش رویترز، در مجمع امنیتی شیانگشان پکن، شماری از مقامهای دفاعی و کارشناسان از کشورهای مختلف درباره توسعه مهارنشده هوش مصنوعی و اثر آن بر امنیت جهانی ابراز نگرانی کردند. بحث در شرایطی مطرح شده که چین و آمریکا، دو قدرت اصلی هوش مصنوعی جهان، برای مذاکرات سران آماده میشوند، اما درباره چگونگی کنترل استفاده نظامی از این فناوری، از جمله در حوزه تسلیحات هستهای، دیدگاههای متفاوتی دارند.
یکی از نگرانیهای اصلی، سرعت است. محمد علی، دبیر دفاع پاکستان، در این نشست گفت پیشرفت فناوری در حال «فشردهکردن زمانبندی راهبردی» است. منطق این نگرانی ساده بهنظر میرسد، چون هوش مصنوعی میتواند حجم بزرگی از اطلاعات را با سرعت بالا پردازش کند و روند تصمیمگیری را شتاب دهد. در عین حال، اطلاعات نادرست هم ممکن است پیش از آنکه دولتها فرصت واکنش مؤثر پیدا کنند، اعتماد عمومی را تضعیف کند.
در یک بحران نظامی، این ترکیب اهمیت بیشتری پیدا میکند و سرعت بیشتر الزاما به معنای تصمیم بهتر نیست، بهویژه زمانی که پیامد یک خطا میتواند بسیار بزرگ باشد. یورگ لاوبر، نایبرئیس کمیته بینالمللی صلیب سرخ، در این نشست گفت هرچه سامانههای تسلیحاتی خودمختارتر میشوند، ضرورت حفظ قضاوت و کنترل انسانی بر استفاده از زور بیشتر میشود. بحث در مورد تسلیحات هستهای حساستر هم است.
رویترز مینویسد کارشناسان امنیتی چین و آمریکا خواستار ایجاد حفاظها و رسیدن به تفاهم درباره کاربرد هوش مصنوعی در سامانههای نظامی، از جمله تسلیحات هستهای، شدهاند. مسئله بر سر این نیست که هوش مصنوعی اکنون اختیار استفاده از سلاح هستهای را در دست گرفته باشد؛ بحث اصلی، تعیین مرز استفاده از ماشین در سامانههایی است که میتوانند در تشخیص تهدید، تحلیل اطلاعات یا پشتیبانی از تصمیمهای نظامی نقش داشته باشند و اینکه تصمیم نهایی درباره استفاده از زور تا چه اندازه باید الزاما انسانی باقی بماند.
چین و آمریکا هر دو درباره خطر خارجشدن هوش مصنوعی از کنترل ابراز نگرانی کردهاند، اما بر سر نحوه مهار این فناوری و سیاستهای مرتبط با آن اختلاف دارند. همین شکاف، موضوع را از یک بحث فنی به مسئلهای ژئوپولیتیک تبدیل کرده است. اگر دو قدرت اصلی هوش مصنوعی جهان سامانههای نظامی خود را با سرعت بیشتری به این فناوری مجهز کنند، بدون آنکه قواعد مشترکی برای محدودیتهای آن داشته باشند، مدیریت بحران میان قدرتها پیچیدهتر خواهد شد.
حدود دو هزار افسر نظامی، دیپلمات و دانشگاهی از ۱۰۰ کشور در نشست سهروزه پکن حضور داشتند. نمایندگان بنگلادش، مالزی، لائوس و تایلند نیز درباره آثار نظامی و امنیتی هوش مصنوعی ابراز نگرانی کردند. در نهایت، بحث پکن بیش از آنکه درباره هوشمندترشدن یک سلاح باشد، درباره باقیماندن انسان در لحظه تصمیم است.
هوش مصنوعی میتواند اطلاعات را سریعتر تحلیل کند و زمان واکنش را کاهش دهد، اما در حوزهای که یک تصمیم اشتباه میتواند پیامد هستهای داشته باشد، همین سرعت به مسئلهای تبدیل شده که چین، آمریکا و دیگر قدرتها هنوز برای آن قواعد مشترکی ندارند. منبع، رویترز، ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶.
نظر شما درباره نقش هوش مصنوعی در تصمیمهای هستهای چیست؟