گزارش سیانان (۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶) درباره سقوط سریع بندر مخا فاش کرد که فهرست نیروهای مستقر در آنجا پر از «نامهای شبح» بود؛ یعنی نام سربازانی که وجود خارجی نداشتند اما حقوق میگرفتند.
طبق این گزارش، قدرت واقعی این نیروها تنها حدود ۲۰ درصد از آنچه روی کاغذ نشان داده میشد بود. برخی منابع دیگر حتی رقم را تا ۸۰ درصد سرباز شبح در برخی گردانها ذکر کردهاند.
این پدیده تازه نیست؛ فرماندهان از سالها پیش با افزودن نامهای ساختگی یا افراد غیرفعال به فهرست حقوقبگیران، بخشی از بودجه عمومی را به جیب میزدند و ارتش یمن اخیراً تلاش کرده با واریز مستقیم حقوق به حساب بانکی سربازان، این فساد را کنترل کند.
یک گزارش الجزیره هم این تصویر را تأیید میکند: از میان ۱۸۰ تا ۲۲۰ هزار نفر نیروی رسمی ارتش، تنها حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد واقعاً در خط مقدم حضور دارند و بقیه در نقشهای پشتیبانی یا نگهبانی هستند، آن هم با حقوقی ماهانه بین ۳۸ تا ۱۱۶ دلار که ارزشش را تورم میبلعد.
چرا سعودی حریف انصارالله نشد؟
- فرماندهی پراکنده، هشت ارتش رقیب: به گفته محمد الباشا تحلیلگر مسائل سیاسی ریشه اصلی ضعف نه در میدان جنگ که در تفرقه سیاسی است: با فرماندهی چندپارهای که هشت نیروی مسلح مختلف بر سر نفوذ رقابت میکنند، شکست حوثیها عملاً ناممکن میشود. این شکافها به دههها پیش، از جنگ جنوب ۱۹۸۶ تا بهار عربی ۲۰۱۱، بازمیگردد.
- دعوای سعودی-امارات: در دسامبر ۲۰۲۵ شورای انتقالی جنوب (وابسته به امارات) استانهای نفتخیز حضرموت و المهره را تصرف کرد. عربستان این اقدام را «خط قرمز» دانست و با حملات هوایی به بندر المکلا در ۳۰ دسامبر ۲۰۲۵، پیشروی این شورا را متوقف کرد که به انحلال رسمی آن در ۹ ژانویه ۲۰۲۶ انجامید. در واکنش، امارات تمام واحدهای ضدتروریسم باقیمانده خود در یمن را خارج کرد، بدون آنکه سعودی جای خالی این پادگانها را پر کند.
- خلأ نظامی بعد از خروج امارات: به گفته یک منبع سعودی به الجزیره، خروج نیروهای اماراتی میتوانست بیثباتکننده نباشد مگر آنکه «ناقص» انجام شود و همین پراکندگی، بیشترین سود را نصیب حوثیها کرد، چون نیروهای ضدحوثی هم تفرقه بیشتری پیدا کردند و هم پرتِ حواس شدند. دقیقاً همین اتفاق در مخا رخ داد.
- فقدان اراده سیاسی و تأخیر در تصمیمگیری در ریاض: بر اساس گزارش سیانان، یک منبع منطقهای ناکامی اخیر را نه تقصیر یمنیها بلکه «فاجعهای ساختهشده در واشنگتن و ریاض» و «شکست کامل رهبری سیاسی» خواند و افزود که در روز سقوط مخا، با وجود گزارشهای لحظهبهلحظه، هیچ حمله هوایی حمایتی از سوی نیروهای سعودی انجام نشد.
پیشرفت سریع حوثیها راز پیچیدهای ندارد؛ ترکیبی است از فساد ساختاری (سربازان شبح و بودجههای دزدیدهشده)، رقابت درونائتلافی بین سعودی و امارات که به رویارویی مسلحانه هم کشیده شد و بیتصمیمی سیاسی در ریاض.
حوثیها نیازی به تسلیحات پیشرفته یا استراتژی درخشان نداشتند؛ کافی بود در برابر ارتشی که روی کاغذ قوی و در میدان خالی بود، به جلو حرکت کنند.