آمریکا و ایران در روزهای اخیر حملات نظامی تلافیجویانهی خود را تشدید کردهاند و میان آتشبس و جنگ تمامعیار گرفتار ماندهاند، در حالی که کاخ سفید برای پایان دادن به جنگی که شش ماه طول کشیده، با دشواری روبهرو است.
بهگزارش بلومبرگ، پَت هاریگان، نمایندهی جمهوریخواه کارولینای شمالی و عضو کمیتهی نیروهای مسلح مجلس نمایندگان، روز چهارشنبه در گفتوگو با بلومبرگ گفت: «از نظر نظامی کاملا روشن است که در بنبست ماندهایم. هیچ تردیدی در این باره وجود ندارد.»
تازهترین دور رفتوبرگشت حملات با هدف قرار گرفتن کشتیهای تجاری از سوی ایران آغاز شد و آمریکا در واکنش، سایتهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را که برای هدفگیری کشتیها در تنگهی هرمز به کار میرفتند، بمباران کرد. پس از آن، ایران هم موشک و پهپاد به پایگاههای آمریکا در منطقه، از جمله در اردن، کویت و بحرین، شلیک کرد.
تهران اعلام کرد در حملات شامگاه سهشنبه آمریکا، ۱۸ نفر کشته و ۱۰۸ نفر زخمی شدهاند. جمهوری اسلامی همچنین وعده داد که حمله به یک مراسم عروسی در شهر جنوبی سیریک را تلافی کند؛ حملهای که به گفتهی جمعیت هلالاحمر ایران دستکم چهار کشته و ۶۷ زخمی برجا گذاشت. افزایش دوبارهی تنشها در حالی رخ داده که قیمتهای انرژی که در بیشتر ماه اوت و در خلال آرامش نسبی نبرد کاهش یافته بودند، دوباره بالا رفتهاند و فشار بیشتری بر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای پایان دادن به جنگی وارد میکنند که در آستانهی انتخابات میاندورهای دو ماه دیگر، نزد رایدهندگان نیز محبوبیت کمتری پیدا کرده است.
بهای نفت برنت در همین هفته بیش از ۶ درصد رشد کرده و به ۹۵ دلار برای هر بشکه رسیده است، در حالی که قیمت سوخت دیزل در جایگاههای آمریکا به بالاترین سطح چهار سال اخیر رسیده است. جهش هزینههای انرژی به ریزش گستردهی بازار اوراق قرضهی جهان هم دامن زده است. هراسهای تازه همچنین نشان میدهد که ایران هنوز میتواند یک شریان حیاتی دریایی را تحت فشار قرار دهد؛ تنگهی هرمز پیش از جنگ، مسیر عبور یکپنجم جریان نفت و گاز طبیعی مایع بود.
ایران و آمریکا هنوز از بازگشت به مذاکرات رسمی فاصله دارند و یادداشت تفاهمی که در اواسط ژوئن امضا شده بود، بدون آنکه دو طرف به پیشرفت معناداری در مسیر توافق صلح دائمی برسند، منقضی شده است. با وجود آنکه شدت حملات هوایی و شمار تلفات هنوز بسیار پایینتر از هفتههای آغازین جنگ مانده، زمانی که آمریکا و اسرائیل شهرهای ایران را زیر بمباران سنگین گرفته بودند و جمهوری اسلامی هزاران پرتابه به سوی متحدان آمریکا در منطقه شلیک میکرد، همین درگیری کمشدت همچنان توان نظامی واشنگتن را فرسوده میکند و بازگشت به جنگ تمامعیار همچنان محتمل است.
دینا اسفندیاری و بکا واسر از بلومبرگ اکونومیکس نوشتند: «دو طرف بهتدریج در حال بالا بردن سطح مطالبهها و افزودن شروط تازه برای بازگشت به گفتوگو هستند. این یعنی بنبست ناآرام، حتی با شعلهور شدنهای گاهبهگاه خشونت، فعلا ادامه خواهد داشت.» دونالد ترامپ گفته است که فکر نمیکند دور تازهی حملات آمریکا «برای مدت خیلی طولانی» ادامه پیدا کند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری او، هفتهی گذشته طرحی برای افزایش دوبارهی فشار اقتصادی بر ایران اعلام کرد؛ طرحی که با محاصرهی دریایی آمریکا بر بنادر ایران تکمیل میشود. بسنت گفت تلاش برای فشار بر اقتصاد ایران به این معناست که «احتمالا بازگشت بزرگ و پرحجم نبرد وجود نخواهد داشت.»
این محاصره هماکنون اثر خود را بر ایران گذاشته و صادرات نفت و واردات کالاهای ضروری را مختل کرده و نرخ تورم را به حدود ۸۰ درصد رسانده است. کارزار بسنت برای واداشتن کشورها، چه متحدان واشنگتن و چه دیگران، به قطع بیشتر روابط با تهران میتواند مشکلات پایتخت ایران را تشدید کند و در نهایت آن را به دادن امتیاز وادار سازد. با این حال، به نظر میرسد رهبران ایران معتقدند میتوانند ماهها دیگر هم فشار اقتصادی آمریکا را تاب بیاورند و بسیاری از شرکای تجاریشان، از جمله چین، پاکستان و ترکیه، از ایدهی قطع همهی روابط فاصله میگیرند.
حملات تازه که در امتداد الگویی تکرارشونده در سراسر این درگیری رخ دادهاند، احتمال یافتن هر نوع ترتیبات دیپلماتیک را هم کمتر کردهاند. دولت ترامپ بارها تأکید کرده که هدفش جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای است، اما در مقاطعی به نظر رسیده که بیشتر بر باز کردن تنگهی هرمز تمرکز دارد، آن هم در شرایطی که با فشار داخلی برای پایان دادن به جنگی نامحبوب روبهرو است. تهران در مقابل، این درگیری را وجودی میبیند و با تهدید تنگه توانسته هزینههای جنگ را برای ترامپ بالا ببرد. جمهوری اسلامی همچنین زیرساختهای انرژی کشورهای ثروتمند عرب حوزهی خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی و امارات متحدهی عربی، را با پهپاد و موشک هدف قرار داده است.
جان آلتِرمن، رئیس بخش راهبرد جهانی و امنیت در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، گفت: «فکر نمیکنم هیچیک از دو طرف راهبردی پخته و کامل برای پیروزی داشته باشد. برای ایرانیها، صرف زندهماندن همان پیروزی است. برای آمریکاییها، پذیرفتنی نیست که ایرانیها بر تنگه کنترل داشته باشند. اما پیدا کردن راهی برای جلوگیری از تهدید تنگه از سوی ایران دشوار است.»
میکائیل اوهَنلون، رئیس بخش دفاع و راهبرد در مؤسسهی بروکینگز، گفت محاصرهی دریایی آمریکا بهترین گزینهی در دسترس است و فشار قابل توجهی بر ایران وارد میکند. او افزود حضور نظامی، کارزار اقتصادی را که بسنت هدایت میکند، ممکن و تکمیل میکند. اوهَنلون گفت: «ما میتوانیم هرقدر که لازم باشد ۱۵ کشتی را در خلیج فارس به کار نگه داریم. در مقایسه با هر عملیات نظامی دیگری که در این مرحله از رویارویی به ذهنم میرسد، این برای ما بهترین گزینه است.»
هاریگان، قانونگذار جمهوریخواه، معتقد است آمریکا بخشی از هدفهایی را که در آغاز این درگیری تعیین کرده بود، محقق کرده اما اکنون «در بنبست» قرار گرفته است. او گفت: «نباید بینهایت درگیر یک جنگ محدود بمانیم و فکر کنیم با درگیری محدود میتوانیم به نتایج نامحدود برسیم. کاری که الان انجام میدهیم غیرمسئولانه است و باید تصمیم بگیریم.»
نظر شما دربارهی بنبست آمریکا و ایران چیست؟