حضور همزمان سه ناو هواپیمابر آمریکایی در محدوده فرماندهی مرکزی، اتفاقی کمسابقه و نشانهای از افزایش ظرفیت نظامی واشنگتن در منطقه است.
با ورود ناو هواپیمابر «یواساس تئودور روزولت» به محدوده عملیاتی فرماندهی مرکزی آمریکا، تعداد ناوهای هواپیمابر این کشور در منطقه به سه فروند رسیده است.
روزولت در کنار دو ناو دیگر، «یواساس جورج واشنگتن» و «یواساس جورج اچ. دبلیو. بوش» قرار گرفته است. به این ترتیب، واشنگتن بار دیگر سه گروه رزمی ناو هواپیمابر را همزمان در خاورمیانه مستقر کرده؛ آرایشی که میتواند قدرت هوایی و دریایی آمریکا را در منطقه بهطور چشمگیری افزایش دهد. واشنگتنپست ورود ناو سوم را تأیید کرده است.
اما آیا این آرایش، سنگینترین حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه است؟ پاسخ کوتاه این است: نه! با این حال، حضور همزمان سه ناو هواپیمابر، یکی از بزرگترین تمرکزهای قدرت دریایی آمریکا در منطقه طی بیش از دو دهه اخیر است.
سه ناو؛ بیش از ۲۰۰ هواپیما
هر ناو، گروهی از هواپیماها و بالگردها را با خود حمل میکند. در میان آنها جنگندههایی مانند افـ۳۵ و افـ۱۸، هواپیماهای جنگ الکترونیک و پرندههای شناسایی و هشدار زودهنگام قرار دارند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره آرایش سه ناو، مجموع هواپیماهای همراه آنها از ۲۰۰ فروند بیشتر است. این یعنی آمریکا میتواند از چند محور، عملیات هوایی انجام دهد؛ از حمله به اهداف زمینی و پشتیبانی از نیروهای خودی گرفته تا شناسایی، جنگ الکترونیک و دفاع هوایی. دیفنسنیوز در توضیح آرایش سهناوی در ماه آوریل، از بیش از ۲۰۰ هواپیما و بیش از ۱۵ هزار ملوان و تفنگدار دریایی خبر داده بود.
اما این هواپیماها بهتنهایی عمل نمیکنند. هر ناو هواپیمابر با گروهی از کشتیهای جنگی همراه است. ناوشکنها، سامانههای دفاعی و موشکهای کروز، از ناو محافظت میکنند و میتوانند در عملیات تهاجمی هم نقش داشته باشند.
گزارشهای روزهای اخیر واشنگتنپست از حضور حدود ۲۰ شناور جنگی دیگر در کنار ناوهای هواپیمابر خبر میدهند.
چرا ورود ناو سوم مهم است؟
ورود روزولت در شرایطی اتفاق افتاده که تنش میان تهران و واشنگتن همچنان بالاست. آتش بین دو طرف در حال رد و بدل شدن است.
در چنین فضایی، حضور سه ناو هواپیمابر چند پیام دارد. نخست اینکه آمریکا توان بیشتری برای انجام عملیات هوایی طولانیمدت در منطقه در اختیار دارد. و دوم اینکه این آرایش، فشار نظامی و روانی بر طرف مقابل را افزایش میدهد.
با این حال، حضور ناوها بهتنهایی به معنای تصمیم قطعی برای حمله نیست. ناو هواپیمابر میتواند هم ابزار جنگ باشد و هم وسیله فشار سیاسی. واشنگتن میخواهد این پیام را به تهران بدهد که گزینه نظامی در دسترس و روی میز است.
آیا این نخستین بار از سال ۲۰۰۳ است؟
اینجا یک اشتباه تاریخی مهم وجود دارد. برخی گزارشها، حضور سه ناو هواپیمابر در نوامبر ۲۰۲۶ را نخستین استقرار از زمان جنگ عراق معرفی کردهاند. اما چنین چیزی درست نیست.
در ۲۴ آوریل ۲۰۲۶ نیز سه ناو هواپیمابر آمریکا همزمان در خاورمیانه حضور داشتند: «آبراهام لینکلن»، «جرالد آر. فورد» و «جورج اچ. دبلیو. بوش». ورود ناو بوش در آن زمان باعث شد شمار ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه به سه برسد. فرماندهی مرکزی آمریکا و رسانههای نظامی این کشور، آن آرایش را نخستین حضور همزمان سه ناو از زمان جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ توصیف کردند.
بنابراین، اتفاق نوامبر تکرار همان آرایش سهناوی در سال جاری است؛ با این تفاوت که این بار روزولت بهجای آبراهام لینکلن در ترکیب قرار گرفته و جورج واشنگتن و جورج اچ. دبلیو. بوش نیز در منطقه حضور دارند.
اما سال ۲۰۰۳ چه اتفاقی افتاده بود؟ آن زمان آمریکا برای حمله به عراق، پنج گروه رزمی ناو هواپیمابر را به کار گرفت. سه ناو در خلیج فارس و دو ناو دیگر در مدیترانه مستقر بودند. ناوهای آبراهام لینکلن، کانستلیشن و کیتیهاوک در خلیج فارس فعالیت میکردند و هری ترومن و تئودور روزولت در مدیترانه حضور داشتند. تاریخچه رسمی نیروی دریایی آمریکا نیز مشارکت پنج گروه رزمی ناو هواپیمابر در عملیات عراق را تأیید میکند.
یعنی اگر معیار را تعداد ناوهای هواپیمابر قرار دهیم، آرایش سال ۲۰۰۳ از وضعیت فعلی سنگینتر بود.
آرایش نظامی آمریکا پیش از جنگ ۴۰ روزه
در آستانه شروع جنگ ۴۰ روزه، دو ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه حضور داشتند.
- یواساس آبراهام لینکلن
- یواساس جرالد فورد
مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) آرایش نظامی فوریه را بزرگترین تجمع شناورهای آمریکایی در منطقه از زمان جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ توصیف کرده بود؛ با دو ناو هواپیمابر و ۱۶ شناور رزمی سطحی. بنابراین، در مقایسه با آرایش فوریه، حضور سه ناو در نوامبر یک مرحله بالاتر از نظر تعداد ناوهای هواپیمابر است. البته این بهتنهایی ثابت نمیکند که کل توان نظامی آمریکا در نوامبر از فوریه بیشتر است.
اگر معیار را قدرت هوایی مستقر روی ناوها بگیریم، بیش از ۲۰۰ هواپیما و سه گروه رزمی، از تمرکزهای بسیار بزرگ هوایی و دریایی آمریکا در منطقه است. اگر هم کل نیروهای نظامی، پایگاهها، هواپیماهای مستقر در خشکی و شناورهای دیگر را حساب کنیم، صرفاً با شمردن ناوهای هواپیمابر نمیتوان درباره سنگینترین آرایش نظامی آمریکا در تاریخ منطقه حکم داد.