شکست انتخاباتی و رسوایی انویدیا موقعیت ترامپ را تضعیف کرده؛ آیا دیدار با شی و پوتین فرصتی برای نمایش دوباره قدرت اوست؟
دونالد ترامپ در آستانه نشستی بیسابقه با شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین قرار دارد؛ دیداری که رهبران سه قدرت بزرگ هستهای جهان را گرد هم میآورد. او در شرایطی به این نشست میرود که موقعیت سیاسیاش در داخل آمریکا تضعیف شده، اما شاید بیش از گذشته مشتاق باشد قدرت خود را در عرصه جهانی به نمایش بگذارد.
بلومبرگ با این موضع ادامه میدهد: ترامپ طی هفتههای اخیر دو ضربه مهم خورده است: شکست سنگین جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای و رسوایی جنسن هوانگ که به برکناری او از مدیریت شرکت انویدیا، تولیدکننده تراشههای هوش مصنوعی، انجامید.
نتیجه انتخابات نشان داد خشم عمومی از جنگ ایران و افزایش هزینه سوخت به یکی از نقاط ضعف دولت تبدیل شده است. همزمان، منتقدان ترامپ و مخالفان نزدیکی بیش از حد به چین جسورتر شدهاند. رسوایی هوانگ، پس از افشای رابطه او با زنی مظنون به جاسوسی برای چین نیز ارتباطاتش با ترامپ و حمایت او از فروش تراشههای پیشرفته به پکن را زیر ذرهبین برده است.
تلاش ترامپ برای جلب رضایت پوتین و انتقاد از ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، نیز انتقادهای بیشتری برانگیخته است.
دیپلماسی؛ فرصتی برای جبران شکستهای داخلی؟
مجموع این تحولات میتواند موقعیت چانهزنی ترامپ را در دیدار با شی و پوتین در حاشیه اجلاس سران همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه در شنژن چین دشوار کند. با این حال، تضعیف موقعیت او در واشنگتن ممکن است رئیسجمهور را به عرصهای سوق دهد که کنترل بیشتری بر آن دارد: دیپلماسی با قدرتهای خارجی.
کورت تانگ، سفیر پیشین آمریکا در امور همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه، میگوید:
رؤسای جمهور در آستانه تبدیل شدن به سیاستمدارانی با قدرت رو به افول، معمولاً به سیاست خارجی روی میآورند تا به متحدان و رقبا یادآوری کنند که همچنان فرمانده کل قوا هستند.
او میگوید: «رئیسجمهور بدون تردید تلاش خواهد کرد از این سفر برای تثبیت دوباره رهبری و اقتدار خود، نمایش توانمندیهایش در عرصه دیپلماسی و نشان دادن قدرتش در صحنه بینالمللی استفاده کند.»
اوکراین و ایران در دستور کار ترامپ
ترامپ گفته است در نشست سهجانبه درباره جنگ ایران و موضوع مورد علاقهاش، یعنی اوکراین، گفتوگو خواهد کرد. او پیش از عزیمت از کاخ سفید گفت: «اوکراین در حال شکست خوردن است.» اظهاراتی که ضربه دیگری به تلاشهای زلنسکی برای متقاعد کردن واشنگتن به برتری اوکراین در میدان نبرد وارد کرد.
ترامپ درباره پوتین نیز گفت: «او میتواند بسیار سرسختتر باشد»، اما افزود: «فکر میکنم کمی عقبنشینی کرده است.» او بار دیگر تأکید کرد که معتقد است رئیسجمهور روسیه خواهان پایان جنگ است.
این دیدار میتواند فرصتی برای تقویت جایگاه جهانی چین نیز باشد. با این حال، ملاقات ترامپ و پوتین احتمالاً در کییف و پایتختهای غربی نگرانی ایجاد میکند؛ زیرا به رهبر روسیه فرصت میدهد شرایط توافق احتمالی صلح را مطابق خواسته مسکو شکل دهد، بدون آنکه اوکراین در تعیین آینده خود حضور داشته باشد.
اختلاف بر سر تراشهها و آتشبس تجاری
ترامپ گفته است رسوایی هوانگ تغییری در تلاش او برای تقویت رابطه با شی ایجاد نمیکند. یک مقام ارشد آمریکایی نیز گفته رئیسجمهور قصد ندارد این موضوع را با همتای چینی خود مطرح کند و تمرکز مذاکرات بر همکاری اقتصادی خواهد بود.
با این حال، شماری از جمهوریخواهان خواهان محدودیت بیشتر صادرات تراشههای پیشرفته به چین هستند. مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، گفته است: «در کنگره اجماعی در حال شکلگیری است» که بر اساس آن باید محدودیت ارسال فناوریهای پیشرفته به مشتریان چینی تشدید شود.
یکی از گزینهها، گسترش محدودیتها به شرکتهایی است که بیش از ۵۰ درصد سهام آنها متعلق به شرکتهای تحریمشده است؛ قاعدهای که اجرای آن تا ژانویه به حالت تعلیق درآمده است.
در مقابل، جیمیسون گریر، نماینده تجاری آمریکا، گفته انتظار ندارد کنترل صادرات در این سفر مطرح شود.
او تأکید کرده است:
«مذاکرات درباره امنیت اقتصادی و کنترل صادرات، موضوعاتی نیستند که با چینیها درباره آنها مذاکره کنیم.»
مهمترین موضوع اقتصادی نشست، آتشبس تجاری یکساله دو کشور است که ژانویه آینده به پایان میرسد. این توافق در اکتبر ۲۰۲۵ در بوسان کره جنوبی شکل گرفت. دو طرف تعرفههای اضافی ۲۴ درصدی را تعلیق کردند و نرخ ۱۰ درصدی را حفظ کردند. چین نیز پذیرفت صادرات برخی مواد معدنی کمیاب مورد نیاز صنایع پیشرفته را آزاد کند؛ تعهدی که آمریکا میگوید هنوز بهطور کامل اجرا نشده است.
با وجود این اختلافها، مقامهای کاخ سفید انتظار ندارند نشست شنژن به توافقهای بزرگ تجاری یا تغییرات اساسی در روابط دو کشور منجر شود. در واقع، ترامپ بیش از آنکه با دستاوردی قطعی روبهرو باشد، به دنبال فرصتی برای نمایش دوباره اقتدار خود در صحنه جهانی است.