جنس دردسر بانک مرکزی کره جنوبی؛ سرعت تقویت پول ملی بالاست

در سئول، نگرانی تازه بانک مرکزی نه سقوط ارزش پول ملی، بلکه سرعت تقویت آن است. وون در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶ حدود ۱۳ درصد در برابر دلار افزایش ارزش داشته؛ سریع‌ترین رشد فصلی از سه‌ماهه پایانی سال ۱۹۹۸. این جهش در اقتصادی رخ داده که شرکت‌های بزرگ تولیدکننده تراشه آن از رونق جهانی هوش مصنوعی سود می‌برند و درآمدهای صادراتی به‌شدت افزایش یافته است.

به گزارش رویترز، هوانگ کونیل، عضو هیئت سیاست‌گذاری بانک مرکزی کره جنوبی، در مصاحبه‌ای که پنجشنبه ۲۹ اکتبر (۷ آبان) منتشر شد، گفته است در بررسی نرخ ارز، سرعت تغییرات و میزان نوسان از سطح نرخ برابری اهمیت بیشتری دارد.

او تأکید کرده است: «سرعت تغییرات اخیر تا حدودی بیشتر از انتظار بوده است. ما نوسان‌ها را با دقت زیر نظر داریم.»

هوانگ از اعضای متمایل به سیاست پولی انبساطی در هیئت هفت‌نفره بانک مرکزی است و در ماه اوت نیز با افزایش نرخ بهره مخالفت کرده بود. این نخستین مصاحبه او از زمان پیوستن به هیئت سیاست‌گذاری در فوریه ۲۰۲۴ است.

بخش مهمی از تقویت وون به رونق جهانی سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی بازمی‌گردد. توسعه مراکز داده و زیرساخت‌های پردازشی، تقاضا برای تراشه‌های حافظه پیشرفته را افزایش داده و شرکت‌هایی مانند سامسونگ الکترونیکس و اس‌کی هاینیکس را به یکی از برندگان اصلی این موج تبدیل کرده است.

افزایش صادرات تراشه، درآمدهای دلاری کره جنوبی را بالا برده است. تبدیل بخشی از این درآمدها به وون می‌تواند تقاضا برای پول ملی را افزایش دهد و به تقویت آن کمک کند. البته جریان سرمایه و تغییر ترکیب دارایی‌های سرمایه‌گذاران خارجی نیز در تحولات نرخ ارز نقش دارند.

هوانگ انتظار دارد رونق صادرات برای مدتی ادامه پیدا کند. او پیش‌بینی کرده مازاد حساب جاری کره جنوبی در سال ۲۰۲۶ به نزدیک ۵۰۰ میلیارد دلار برسد؛ بالاتر از برآورد ۴۵۰ میلیارد دلاری بانک مرکزی در ماه اوت. مازاد حساب جاری به این معناست که مجموع درآمدهای جاری یک اقتصاد از مبادلات خارجی، شامل تجارت کالا و خدمات و درآمد سرمایه‌گذاری، از پرداخت‌های آن بیشتر باشد.

ارزش صادرات نفتی ایران، یکی از منابع اصلی درآمد ارزی آن، بر اساس آمار اوپک در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۵ میلیارد دلار بوده است؛ نزدیک به یک‌یازدهم مازاد حساب جاری پیش‌بینی‌شده کره جنوبی. بر اساس گزارش منتشرشده از داده‌های بانک مرکزی ایران نیز مجموع مازاد حساب جاری ایران در ۲۹ سال منتهی به ۱۴۰۴، به قیمت‌های جاری، حدود ۳۸۰ میلیارد دلار بوده است.

افزایش ارزش پول ملی معمولاً هزینه واردات را کاهش می‌دهد و می‌تواند به مهار تورم کمک کند. اما برای صادرکنندگان، به‌ویژه شرکت‌هایی که بخش بزرگی از درآمد خود را از بازارهای خارجی به دست می‌آورند، تقویت سریع پول ملی ممکن است به کاهش رقابت‌پذیری قیمتی منجر شود.

این مسئله برای کره جنوبی اهمیت ویژه‌ای دارد. با وجود گسترش بخش خدمات و تغییر ساختار اقتصاد در دهه‌های گذشته، صادرات همچنان یکی از موتورهای اصلی رشد این اقتصاد است.

هوانگ نیز در مصاحبه با رویترز گفته است: «صادرات دیگر مانند گذشته نیست، اما همچنان ستون اصلی ساختار اقتصادی ماست.»

با این حال، هشدار او به معنای مخالفت با افزایش ارزش وون نیست. آنچه این عضو بانک مرکزی بر آن تأکید دارد، سرعت تغییرات نرخ ارز و نوسان‌هایی است که می‌توانند تصمیم‌گیری صادرکنندگان، واردکنندگان و سرمایه‌گذاران را دشوار کنند.

بانک مرکزی کره جنوبی پس از دو مرحله افزایش نرخ بهره در ژوئیه و اوت، در نشست اکتبر نرخ بهره را در سطح ۳ درصد ثابت نگه داشت. با وجود این، نگرانی از افزایش قیمت انرژی و فشارهای تورمی باعث شده احتمال افزایش دوباره نرخ بهره همچنان مطرح باشد.

آمارهای صادراتی کره جنوبی از رونق حکایت دارند، اما وضع همه بخش‌های اقتصاد به یک اندازه مطلوب نیست. شرکت‌های بزرگ فناوری از موج سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی بهره می‌برند، درحالی‌که مصرف خصوصی آهسته‌تر بهبود می‌یابد و بنگاه‌های کوچک و متوسط همچنان با ضعف تقاضای داخلی و افزایش معوقات بانکی روبه‌رو هستند.

هوانگ در توصیف این شکاف گفته است: «منافع مثبت به گروه‌های مشخصی محدود می‌شود، اما نرخ‌های بهره و قیمت‌های بالا بر همه اثر می‌گذارد.»

به گفته او، بخشی از تسهیلات دریافتی بنگاه‌های کوچک به‌جای توسعه فعالیت و سرمایه‌گذاری جدید، صرف پرداخت هزینه‌های روزمره مانند دستمزد کارکنان و خرید مواد اولیه می‌شود. افزایش معوقات بانکی این بنگاه‌ها نیز نشان می‌دهد که رونق صادرات هنوز به بهبود فراگیر وضعیت مالی شرکت‌ها منجر نشده است.

این شکاف یکی از دشواری‌های سیاست‌گذاری پولی در کره جنوبی است. افزایش نرخ بهره می‌تواند به کنترل تورم کمک کند، اما هزینه تأمین مالی را برای شرکت‌هایی بالا می‌برد که از رونق صادرات تراشه سهم چندانی ندارند.

هوانگ پیش‌بینی کرده تورم مصرف‌کننده از اواخر نیمه نخست سال ۲۰۲۷ به هدف ۲ درصدی بانک مرکزی نزدیک شود و تا پایان همان سال یا اوایل ۲۰۲۸ در این سطح تثبیت شود.

وابستگی فزاینده درآمدهای صادراتی کره جنوبی به تقاضای جهانی برای تراشه، خطر دیگری نیز به همراه دارد. اگر شرکت‌های بزرگ فناوری سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی را کاهش دهند، بخشی از درآمد ارزی حاصل از صادرات تراشه ممکن است از دست برود.

بانک مرکزی کره جنوبی پیش‌تر درباره پیامدهای چنین سناریویی هشدار داده بود. هوانگ نیز در مصاحبه با رویترز گفته است کاهش ۵۰ میلیارد دلاری مازاد حساب جاری، معادل یک‌دهم رقم مورد انتظار امسال، ضربه‌ای جدی خواهد بود.

با وجود این، او فعلاً انتظار ندارد رونق هوش مصنوعی به‌زودی پایان یابد و معتقد است این موج احتمالاً برای مدتی طولانی‌تر ادامه خواهد داشت.

تا آن زمان، بانک مرکزی کره جنوبی باید میان چند ملاحظه تعادل برقرار کند: مهار تورم، فشار نرخ بهره بر بنگاه‌های کوچک و نوسان ارزش پول ملی. در شرایط فعلی، یکی از نگرانی‌های آن نه کمبود درآمد ارزی، بلکه سرعت تقویت وون در پی رونق صادرات است.