بازارهای اسرائیل چه کسی را می‌خواهند؟

سه سال جنگ، بورس تل‌آویو را از رشد بازنداشته است. از حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳، این بازار ۱۳۰ درصد رشد کرده و شِکِل، واحد پول اسرائیل، نزدیک به ۲۵ درصد در برابر دلار تقویت شده است. اکنون بخشی از سرمایه‌گذاران امیدوارند انتخاباتی که می‌تواند به نخست‌وزیری بنیامین نتانیاهو پایان دهد، به ادامه این رشد کمک کند.

رویترز در گزارش ۲۶ اکتبر، برابر با ۴ آبان، نوشته است که پیروزی مخالفان برای برخی سرمایه‌گذاران به معنای احتمال بهبود روابط با غرب و کاهش ریسک سیاسی است. اما این ترجیح در بازار همگانی نیست؛ سرمایه‌گذارانی هم هستند که پیش از روشن‌شدن نتیجه انتخابات خرید کرده‌اند و به توان شرکت‌ها، فارغ از نام نخست‌وزیر بعدی، اطمینان دارند.

جی‌پی‌مورگان برآورد کرده ارزش شِکِل، بسته به نتیجه انتخابات، ممکن است تا سه درصد تغییر کند. از نگاه این بانک، پیروزی مخالفان در صورتی که روابط با متحدان غربی را بهبود دهد و تغییرات بحث‌برانگیز در دستگاه قضایی را متوقف کند، می‌تواند شِکِل را تقویت کند. تشکیل دولتی دیگر به رهبری نتانیاهو ممکن است آن را تضعیف کند.

تغییرات قضایی پیشنهادی دولت نتانیاهو در سال ۲۰۲۳ اعتراضات گسترده‌ای برانگیخت. توقف این برنامه، در کنار ترمیم روابط خارجی، از دلایل خوش‌بینی به دولت مخالفان است.

مؤسسه سرمایه‌گذاری آی‌بی‌آی نیز انتظار دارد پیروزی مخالفان «صرف ریسک» اسرائیل را کاهش دهد؛ یعنی سرمایه‌گذاران برای پذیرفتن خطر سرمایه‌گذاری در دارایی‌های اسرائیلی، بازده اضافی کمتری مطالبه کنند. رافی گوزلان، اقتصاددان ارشد این مؤسسه، تقویت شِکِل و واکنش مثبت بازار داخلی را از پیامدهای احتمالی چنین نتیجه‌ای می‌داند.

بیل اکمن، سرمایه‌گذار میلیاردر، بدون حمایت از نامزدی مشخص، بر ترکیب دولت آینده تأکید کرده است. به گفته او، دولتی بدون ایتامار بن‌گویر و بتسلئیل اسموتریچ، دو وزیر راست افراطی، می‌تواند نشانه آغاز فصلی تازه باشد و به بازسازی اعتبار بین‌المللی اسرائیل و گسترش توافق‌های ابراهیم کمک کند.

اما آیا رفتن نتانیاهو می‌تواند تنش با ایران را کاهش دهد؟چارلی رابرتسون، مشاور ارشد اقتصادی اکویتی‌بانک، چنین احتمالی را مطرح می‌کند. او می‌گوید انتخاب دوباره نتانیاهو ممکن است احتمال تشدید تنش با ایران را افزایش دهد، درحالی‌که شکست او می‌تواند نشانه‌ای از کاهش تنش‌ها تلقی شود.

بااین‌حال، نتانیاهو و گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش و چهره محوری ائتلاف مخالفان، هر دو وعده داده‌اند فشار بر ایران و حماس را حفظ کنند. بنابراین، خوش‌بینی بخشی از بازار به تغییر دولت را نمی‌توان به انتظار پایان تقابل با ایران تعبیر کرد. بهبود روابط با غرب و کاهش تنش داخلی نیز در این ترجیح نقش دارند.

برخی سرمایه‌گذاران حتی فرصت سود از انتخابات را بیرون از اسرائیل جست‌وجو می‌کنند. ژان‌شارل سامبور از شرکت تی‌تی اینترنشنال می‌گوید پیروزی مخالفان یا تضعیف دولت نتانیاهو می‌تواند تنش منطقه‌ای را کاهش دهد و به سود اوراق قرضه لبنان تمام شود. او ترجیح می‌دهد از مسیر این اوراق، از کاهش احتمالی تنش‌ها بهره ببرد.

در مقابل، سرگئی درگاچف از شرکت یونیون اینوستمنت پیش از انتخابات اوراق قرضه اسرائیلی خریده است. او انتظار دارد اقتصاد و شرکت‌های مورد نظرش از نظر بنیادی قدرتمند بمانند و درگیری‌های درهم‌تنیده منطقه سرانجام فروکش کنند.

سابقه بازار برای این گروه اهمیت دارد. نمودار همراه گزارش رویترز نشان می‌دهد شاخص MSCI اسرائیل از اکتبر ۲۰۲۳ از شاخص جهانی سهام و سهام اروپا جلو افتاده، هرچند رشد آن از طلا کمتر بوده است. اوراق قرضه دولتی اسرائیل نیز طی دو سال گذشته حدود ۳۰ درصد بازدهی داشته‌اند؛ بیش از دو برابر شاخص‌های اصلی بازارهای نوظهور.

تحلیلگران بخشی از این عملکرد را به بخش فناوری و رونق جهانی هوش مصنوعی نسبت می‌دهند. هزینه‌های دفاعی نیز که تقریباً دو برابر شده و به حدود هشت درصد تولید ناخالص داخلی رسیده، به رشد کمک کرده است.

لیور یوخپاز، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری شرکت بیمه منورا میوتاخیم، می‌گوید کسب‌وکارها با وجود سال‌ها آشفتگی سیاسی، مناقشه بر سر تغییرات قضایی و درگیری‌های منطقه‌ای، به فعالیت و رشد ادامه داده‌اند. او محیط نسبتاً مساعد کسب‌وکار را یکی از عوامل این دوام می‌داند.

رشد بازارها، هزینه جنگ را از حساب اقتصاد پاک نکرده است. رویترز به نقل از کریستوفر گرانویل از مؤسسه تی‌اس لومبارد و با استناد به برآوردهای بانک مرکزی می‌نویسد جنگ تا سال گذشته بیش از ۵۵ میلیارد دلار هزینه اقتصادی داشته است.

بدهی عمومی به نزدیک ۷۰ درصد تولید ناخالص داخلی رسیده؛ حدود ۱۰ واحد درصد بالاتر از سال ۲۰۲۲. انتظار می‌رود کسری بودجه نیز حدود ۴٫۵ درصد تولید ناخالص داخلی باقی بماند، درحالی‌که پیش از درگیری کمتر از دو درصد بود. داده‌های کاپلی فاند ریسرچ هم نشان می‌دهد سهم صندوق‌های جهانیِ دارای سهام اسرائیلی به پایین‌ترین سطح ثبت‌شده رسیده است؛ نشانه‌ای از احتیاط سرمایه‌گذاران خارجی با وجود صعود بازار.

دولت بعدی باید در چنین شرایطی درباره بودجه و سیاست اقتصادی تصمیم بگیرد، اما هنوز روشن نیست چه زمانی تشکیل خواهد شد. طبق نظرسنجی‌های مورد استناد رویترز، هیچ‌یک از دو اردوگاه به اکثریت ۶۱کرسی لازم در پارلمان ۱۲۰کرسی نمی‌رسند. مذاکرات طولانی ائتلاف یا انتخابات دوباره می‌تواند تصویب بودجه، اصلاحات و سرمایه‌گذاری را عقب بیندازد.

حتی شکست نتانیاهو هم به‌خودی‌خود خواسته سرمایه‌گذاران خوش‌بین به تغییر را برآورده نمی‌کند. مخالفان باید بتوانند دولت تشکیل دهند و وعده‌هایشان را پیش ببرند؛ نظرسنجی‌ها هنوز چنین اکثریتی را نشان نمی‌دهند.