دست‌کم ۱۲ نفتکش تحریم‌شده با ارسال موقعیت‌های جعلی و ثابت، مسیر واقعی خود را در دریای سیاه پنهان کرده‌اند.
به‌گزارش فایننشال تایمز، کشتی‌های روسی در دریای سیاه با روشی غیرمعمول و احتمالا هماهنگ، سامانه‌های ردیابی را فریب می‌دهند تا سفرهای دریایی خود را پنهان کنند.
مسکو هم‌زمان کنترل بیشتری بر ناوگان سایه به دست گرفته و می‌کوشد نفتکش‌های حامل محموله‌های تحریم‌شده را از حمله در امان نگه دارد.
شواهد موجود از به‌کارگیری تجهیزات و برنامه‌های یکسان در چندین کشتی حکایت می‌کند.
اولی بالینگر متخصص ردیابی ناوگان سایه در دانشگاه کالج لندن دریافته که ظاهرا دست‌کم ۱۲ نفتکش تحریم‌شده از دستگاه‌هایی یکسان برای ارسال موقعیت‌های کاذب و ثابت بهره برده‌اند، حتی هنگامی که صدها کیلومتر دورتر در حرکت بوده‌اند.
او گفت: «به نظر می‌رسد با روشی هماهنگ برای فریب روبه‌رو هستیم».
بررسی او همچنین نشان می‌دهد ۶ نفتکش طی ماه‌های اخیر به‌طور هم‌زمان دو موقعیت متفاوت را از طریق سامانه شناسایی خودکار اعلام کرده‌اند و در نتیجه در یک لحظه در دو مکان حضور داشته‌اند.
سامانه شناسایی خودکار یا AIS ابزاری است که کشتی‌ها برای اعلام موقعیت خود به کار می‌برند. کشتی‌های ناوگان سایه روسیه مدت‌هاست داده‌های AIS را در فرایندی موسوم به جعل دست‌کاری می‌کنند تا تحریم‌های غرب را دور بزنند؛ تحریم‌هایی که پس از تهاجم تمام‌عیار به اوکراین و با هدف کاهش درآمد نفتی مسکو وضع شدند.
با گسترش حملات تلافی‌جویانه مسکو و کی‌یف در سراسر دریای سیاه، کشتی‌ها نیز روش‌های خود را برای مصون‌ماندن از حملات پهپادی اوکراین تغییر داده‌اند.
بریجت دیاکون مدیر تحقیقات در لویدز فهرست اینتلیجنس گفت: «چنین اقدامی قطعا رفتاری تازه در میان نفتکش‌های تحریم‌شده ناوگان سایه فعال در منطقه محسوب می‌شود. به احتمال زیاد، چنین رفتاری بخشی از روند گسترده‌تر تلاش روسیه برای حفاظت از دارایی‌هایش به شمار می‌رود، زیرا اتحادیه اروپا برای مداخله و ایجاد اختلال در فعالیت کشتی‌های تحریم‌شده رویکردی پیشگیرانه‌تر در پیش گرفته و اوکراینی‌ها نیز برای مختل‌کردن صادرات نفت روسیه تهاجمی‌تر عمل می‌کنند».
کی‌یف در اواخر سپتامبر اعلام کرد که طی ۱۱ هفته بیش از ۳۰۰ کشتی روسی را هدف قرار داده بود.
نفتکش‌های ناوگان سایه محموله‌های تحریم‌شده روسیه، ایران و پیش‌تر ونزوئلا را جابه‌جا می‌کنند. کشتی‌های مزبور مرتب نام یا پرچم خود را تغییر می‌دهند، ساختار مالکیت مبهمی دارند و معمولا شناورهایی قدیمی‌تر به شمار می‌روند که خارج از طرح‌های بیمه غربی فعالیت می‌کنند.
ترکیب مالکیت غیرشفاف، تغییر مداوم هویت و نبود پوشش بیمه متعارف، ردیابی و نظارت بر فعالیت آن‌ها را دشوارتر کرده است.
موقعیت‌یابی دوگانه مشاهده‌شده از سوی بالینگر به‌ویژه هنگام عبور نفتکش‌ها از دریای سیاه و تنگه بسفر به کار رفته است.
مقام‌های ترکیه کشتی‌ها را ملزم می‌کنند هنگام گذر از آبراه باریک بسفر -جایی که یدک‌کش‌ها آن‌ها را هدایت می‌کنند- موقعیت خود را مخابره کنند. نفتکش‌ها هنگام عبور برای مدت کوتاهی سامانه‌ی شناسایی خودکار ماهواره‌ای واقعی را روشن می‌کردند، اما هم‌زمان موقعیت ثابت دیگری را نزدیک دهانه بسفر می‌فرستادند تا با ادامه سفر، از حمله مصون بمانند.
نفتکش روسی پیروپ نمونه‌ای از چنین رفتار دوگانه‌ای بود. پیروپ در ۲۷ اوت موقعیتی را نزدیک تنگه بسفر مخابره کرد، درحالی‌که هم‌زمان مدعی حضور در نقطه‌ای حدود ۸۰۰ کیلومتر دورتر از ساحل ترکیه بود.
شواهد دیگری نیز فرضیه تجهیز این شناورها به دستگاه‌هایی مشابه با برنامه‌ای واحد را تقویت می‌کند؛ برخلاف کشتی‌های عادی که موقعیتشان هنگام حرکت روی آب با نوسانات اندکی روبه‌رو می‌شود، در این مورد مختصاتی دقیق و کاملا یکسان بارها به ثبت رسیده بود.
بسیاری از شناورها برای محافظت در برابر حملات بی‌وقفه پهپادی به تور و قفس مجهز شده‌اند. بیش از ۳۰ نفتکش ناوگان سایه نیز ظرف چند روز پس از تغییر پرچم به روسیه در طول تابستان، نام خود را به واژه‌های روسی مرتبط با سنگ‌های قیمتی تغییر دادند که گاگات به معنای جت، لابرادور به معنای لابرادوریت و ساپفیر به معنای یاقوت کبود از جمله‌ی آن‌ها بودند.
تنها نفتکش غیرروسی در میان ۱۲ شناوری که موقعیت خود را جعل می‌کردند، پرچمش را به گینه استوایی تغییر داده بود.
گینه استوایی به پرچم نیابتی روسیه تبدیل شده و کشتی‌های ثبت‌شده زیر پرچم آن، از سوی اداره ثبت کشتیرانی روسیه به‌عنوان شناورهای مجاز به دریانوردی تأیید می‌شوند. چنین ترتیبی امکان فعالیت کشتی‌های مرتبط با روسیه را زیر پرچمی متفاوت فراهم می‌کند.
