بر اساس گزارش تازه بلومبرگ، دولت روسیه ماه گذشته و در بحبوحه حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه‌ها، بزرگ‌ترین بسته حمایتی و یارانه پرداختی خود را در بیش از چهار سال اخیر به شرکت‌های نفتی اختصاص داد تا سوخت جاده‌ای را برای بازار داخلی تأمین کنند.
طبق داده‌های رسمی منتشر شده توسط وزارت دارایی روسیه در روز دوشنبه، مجموع این یارانه‌ها در ماه سپتامبر به ۳۰۵.۵ میلیارد روبل (معادل ۳.۶ میلیارد دلار) رسید. این رقم، بالاترین مبلغ پرداختی ماهانه از زمان ثبت رکورد آوریل ۲۰۲۲ تا به امروز است.
پیامد حملات به پالایشگاه‌ها
اوکراین در کارزاری با هدف کاهش درآمدهای تأمین کننده مالی جنگ کرملین، دارایی‌های نفتی روسیه را از زیرساخت‌های خط لوله گرفته تا پایانه‌های صادراتی و پالایشگاه‌ها هدف قرار داده است.
این حملات تولید فرآورده‌های نفتی روسیه را کاهش داده و منجر به کمبود بنزین در سراسر کشور و در نتیجه جیره‌بندی سوخت و صف‌های طولانی در پمپ‌بنزین‌ها شده است.
این پرداخت‌های دولتی، حمایت حیاتی برای تولیدکنندگان روسی فراهم می‌کند؛ تولیدکنندگانی که پس از حملات، مجبور به انجام تعمیرات گسترده و برنامه‌ریزی‌نشده در پالایشگاه‌هایی شده‌اند که فعالیت‌شان کاهش یافته یا کاملاً متوقف شده است.
اما این پرداخت‌ها، خزانه دولت روسیه را تخلیه می‌کند.
محاسبات بلومبرگ براساس داده‌های وزارتخانه نشان می‌دهد که یارانه‌های پرداختی در سپتامبر، تنها اندکی کمتر از کل درآمد خالص ۳۲۳.۳ میلیارد روبلی بوده که ماه گذشته توسط صنعت نفت به بودجه ملی واریز شده است.
بر اساس این محاسبات، از ابتدای سال، مجموع این یارانه‌ها از ۱۴ میلیارد دلار فراتر رفته است.
سازوکار پرداخت یارانه‌ها
یارانه‌های پرداختی به پالایشگاه‌ها بر اساس حجم سوخت جاده‌ای تأمین شده در داخل و تفاوت بین قیمت‌های عمده فروشی داخلی و صادراتی محاسبه می‌شود. برای اطمینان از اینکه صنعت فرآوری نفت همچنان انگیزه داشته باشد، پرداخت‌ها حتی در شرایط ممنوعیت‌های کنونی صادرات سوخت نیز ادامه دارد.
دولت مسکو اکثر صادرات بنزین، گازوئیل و سوخت هواپیما را ممنوع کرده؛ ممنوعیتی که در حال حاضر تا پایان اکتبر اعمال می‌شود.
بخش عمده این پرداخت‌ها به بزرگ‌ترین شرکت‌های نفتی کشور، از روس‌نفت گرفته تا تات نفت تعلق می‌گیرد، زیرا آن‌ها پالایشگاه‌های کلیدی کشور را اداره می‌کنند.
دولت همچنین برای اطمینان از تأمین بازار داخلی، به واردکنندگان سوخت نیز اجازه دریافت یارانه داده است.
چشم‌انداز حملات و یارانه‌ها
در همین حال، ولودیمیر زلنسکی رئیس‌جمهور اوکراین در مصاحبه‌ای با رویترز گفت که کشورش در واکنش به حملات ویرانگر شبانه‌روزی به زیرساخت‌های اوکراین، حملات به تأسیسات انرژی روسیه را تشدید خواهد کرد.
روسیه انتظار دارد که یارانه‌ها برای کل سال ۲۰۲۶ به ۱.۹۳ تریلیون روبل برسد و سال آینده به ۱.۱۸ تریلیون روبل کاهش یابد.
خبرگزاری اینترفکس روز جمعه به نقل از اسنادی که همراه با پیش‌نویس بودجه ۲۰۲۷-۲۰۲۹ به دومای دولتی ارائه شده، گزارش داد که روسیه یارانه‌های سوخت به پالایشگاه‌ها را در سال ۲۰۲۷ تا ۳۹ درصد کاهش می‌دهد.
افت درآمدهای نفت و گاز
بر اساس محاسبات بلومبرگ با تکیه بر داده‌های وزارت دارایی، مجموع درآمدهای خالص نفت و گاز روسیه در سپتامبر به ۴۵۲.۴ میلیارد روبل رسید که بیش از ۲۲ درصد نسبت به سال گذشته کاهش داشت.
این کاهش در حالی رخ داد که قیمت نفت خام «اورال» (Urals) روسیه نسبت به سال گذشته افزایش یافته و روبل نیز در برابر دلار آمریکا ضعیف‌تر شده است.
طبق ارزیابی این رسانه، کاهش درآمدهای خالص از صنعت نفت و گاز عمدتاً ناشی از یارانه‌های کلان سوخت بوده است.