از جلبک دریایی و گوشت راسته گرفته تا گوجهفرنگی و ذرت، مواد غذایی در سراسر جهان گرانتر میشوند و تغییرات اقلیمی جهشهای موقت و ناشی از وضعیت آبوهوا را به عاملی ماندگارتر برای تورم تبدیل میکند.
تحلیلگران زیرو کربن آنالیتیکس (مؤسسه پژوهشی بینالمللی) رشد قیمت مواد غذایی میان سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۶ را ترسیم و ارتباط آنها را با رخدادهای شدید آبوهوایی مرتبط با تغییرات اقلیمی بررسی کردهاند.
یافتهها به مجموعه روبهرشد پژوهشهایی میپیوندد که دگرگونی تورم بر اثر تغییرات اقلیمی را بررسی میکنند، پدیدهای که برخی اقتصاددانان آن را تورم اقلیمی مینامند.
بهگزارش بلومبرگ، پژوهشگران در سال ۲۰۲۶ همه جهشهای ثبتشده بهجز یک مورد را به دما، خشکسالی یا بارش بیسابقه مرتبط دانستهاند، یعنی رخدادهایی شدیدتر از هر نمونه مشابه در سوابق تاریخی اقلیم.
تنها استثنا، توفان زمستانی بود که قیمت گوجهفرنگی را در آمریکا حدود ۴۰ درصد بالا برد، اما تغییرات اقلیمی شدت آن را افزایش نداده بود.
جوآن بنتلی مککیون دانشمند اقلیم و نویسنده اصلی گزارش زیرو کربن آنالیتیکس گفت: «تورم اقلیمی نشاندهنده افزایش دائمی هزینههای روزمره زندگی بر اثر وابستگی به سوختهای فسیلی و ویرانی ناشی از آبوهوای شدید است و تورم پایداری را تثبیت میکند که بر بودجه خانوارها در سراسر جهان فشار میآورد».
سال ۲۰۲۶ در مجموع دورهای دشوار برای فعالان بخش کشاورزی در سراسر جهان بود. تنشهای ژئوپلیتیکی علاوه بر اختلال در شریانهای حیاتی تجارت در خاورمیانه و دریای سیاه، بهای نهادهها را بهشدت افزایش داد؛ همزمان، شرایط نامساعد جوی نیز موجب نابودی محصولات شد و زمانبندی مناسب برای کشت سال آینده را به خطر انداخت.
پدیده النینو با شدتی کمسابقه و تاریخی، در آستانه تبدیل به یکی از بزرگترین خطرات برای تامین جهانی غذا تا سال ۲۰۲۷ است.
در سال جاری، افزایش بهای اقلام اساسی نظیر گندم، ذرت، کاکائو و شکر موجب شد تا شاخص قیمت مواد غذایی سازمان ملل متحد در ماه اوت، به بالاترین سطح خود طی نزدیک به چهار سال اخیر برسد.
به گفته نویسندگان این گزارش، حتی کشورهایی که در تامین کالاهای اساسی خودکفا هستند، ممکن است به دلیل افت بازدهی محصولات داخلی و اختلال پدیده النینو در تولید جهانی و قیمتهای بازار، با تورم روبهرو شوند.
جهشهای شناساییشده با روشی محاسبه شدهاند که پژوهشگران مرکز ابررایانش بارسلونا و بانک مرکزی اروپا توسعه دادهاند.
شواهد گردآوریشده نشان میدهد آسیبها از مزارع سبزیجات فرانسه تا دامداریهای آمریکا، مزارع گوجهفرنگی دو سوی اقیانوس اطلس و آبهای پیرامون ژاپن گسترش یافتهاند.
سبزیجات سوخته فرانسه
بخشهای مختلف اروپا گرمترین تابستان ثبتشده خود را تجربه کردند. دما در جنوب غربی فرانسه از ۴۴ درجه سانتیگراد فراتر رفت و بریتانیا نیز گرمترین روز ماه ژوئن در تاریخ ثبت شده خود را پشت سر گذاشت.
دانشمندان دریافتند که تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت انسان، احتمال خشکی خاکی را که بخش بزرگی از خسارت محصولات را رقم زد در اروپای غربی حدود پنج برابر و در اروپای شرقی ۱۱ برابر کرده است.
شرایط نامساعد مزارع سراسر فرانسه -بزرگترین تولیدکننده محصولات کشاورزی اتحادیه اروپا- را ویران کرد و ذرت در میان محصولاتی قرار گرفت که بیشترین آسیب را دیدند.
فرانسه در مسیر ثبت کمترین برداشت ذرت دستکم از سال ۱۹۸۰ است و قیمت مصرفکننده آن ۱۶ درصد افزایش یافته که با گرانی خوراک دام، هزینه پرورش مرغ، گاو و خوک را بالا میبرد.
همچنین نسبت به سال گذشته، قیمت کدو سبز ۳۲ درصد، گوجهفرنگی ۳۱ درصد و لوبیا سبز نزدیک به ۲۵ درصد افزایش یافته است.
استیکهای گران در پی خشکسالی
در ماه آوریل، بهای گوشت گاو در آمریکا که یکی از حساسترین نرخها در فضای سیاسی این کشور بهشمار میرود، رکورد جدیدی ثبت کرد.
همزمان، جمعیت دامها به کمترین میزان در ۷۵ سال گذشته رسید؛ افتی که بخشی از آن ناشی از خشکسالی و سایر تنشهای آبوهوایی و بخش دیگر متاثر از انگل مرگبار و گوشتخوار کرم پیچی بود.
در سال ۲۰۲۶، آمریکا گرمترین ماه مارسِ ثبت شده در تاریخ خود را پشت سر گذاشت؛ رویدادی که به از میان رفتن ذخایر برف زمستانی در ایالتهای غرب کوهستانی انجامید. این گرمای بیسابقه با فرارسیدن در واپسین روزهای زمستان، به خشکی منطقه دامن زد و بحران کمبود آب را بسیار پیش از آغاز تابستان تشدید کرد.
دشتهای بزرگ نیز شرایط مشابهی داشتند. گرمای بیسابقه علفزارها را سوزاند و ذخیره برف کوهستانی نتوانست آب حاصل از ذوب معمول را تامین کند.
در نتیجه، بهای گوشت گاو در آمریکا در مقایسه با سال گذشته با رشدی نزدیک به ۱۵ درصد روبهرو شد و شمار زیادی از دامداران ناگزیر شدند گلههای خود را پیش از موعد به فروش برسانند.
فشار آبوهوا بر گوجهفرنگی
کشاورزان گوجهفرنگی در دو سوی اقیانوس اطلس با رخدادهایی متفاوت اما قدرتمند روبهرو شدند. اسپانیا سال را با مرطوبترین ژانویه و فوریه ثبت شده آغاز کرد و بارندگی در منطقه آبیلا، مادرید و تولدو در مرکز کشور ۱۷۵ درصد بیشتر از حد معمول بود.
بارندگیهای شدید موجب آبگرفتگی مزارع شد و محصولاتی نظیر گوجهفرنگی را غرقاب کرد. در تابستان گذشته نیز مناطقی از اسپانیا با آتشسوزیهای طبیعی، گرمای بیسابقه و خشکسالی شدید آسیب دیده بودند.
قیمت گوجهفرنگی، ماده اصلی تشکیل دهنده بسیاری از غذاهای ملی اسپانیا -از جمله پن کن توماته، گاسپاچو و سالسا براوا- نسبت به سال گذشته ۱۱ درصد بالا رفت.
در ماه فوریه، توفان زمستانی جیانا سرمای غیرمعمول و بارش برف را تا ایالت فلوریدا در جنوب آمریکا کشاند؛ رخدادی که گرچه بیسابقه نیست، اما تقریبا هر ۱۰ سال یکبار تکرار میشود.
این یخبندان به محصول گوجهفرنگی -که معمولا در هوای گرمتر این ایالت رشد بهتری دارد- آسیبی جدی وارد کرد.
در پی این خسارت، قیمتها بین ژانویه و آوریل ۲۰۲۶ حدود ۴۰ درصد افزایش یافت.
گرمای آسیا و افزایش قیمت جلبک
سطح آب دریاهای جهان در ماه ژوئیه به بالاترین دمای ثبت شده رسید و گونههای مختلف دریایی را برای یافتن آبهای خنکتر بهسوی شمال راند.
افزایش دمای آب، جلبک دریایی را که یکی از اقلام کلیدی غذاهای متنوع آسیایی است نیز با تهدید روبهرو کرده است.
در اکتبر ۲۰۲۵، آبهای سطحی در بخشهایی از اطراف ژاپن بالاترین دمای ثبت شده خود را تجربه کردند و شرایط سختی را برای جلبک نوری به وجود آوردند؛ محصولی که بهترین رشد آن در دمای پنج تا ۲۰ درجه سانتیگراد رخ میدهد.
در پی این وضعیت، قیمت این ماده اصلی سوشی تا ماه مارس حدود ۲۰ درصد افزایش یافت.
روندهای نگرانکننده برای تورم و تغذیه
بر پایه ارزیابی جداگانه واحد اطلاعات انرژی و اقلیم، جهش بهای حتی تعداد محدودی از اقلام غذایی نیز برای افزایش تورم فراگیر کافی خواهد بود.
پژوهشگران دریافتند گروه کوچکی از مواد غذایی شامل کره، گوشت گاو، شیر، قهوه و شکلات برای نمونه ۳۰ تا ۴۰ درصد تورم قیمت مواد غذایی بریتانیا را رقم زدهاند.
تمرکز فشار قیمتی در چند کالای پرمصرف نشان میدهد اختلال محدود در تولید میتواند پیامدهایی گسترده برای هزینه زندگی خانوارها داشته باشد.
وقوع شرایط حاد آبوهوایی فرایند تولید و دسترسی به پایههای یک رژیم غذایی سالم، نظیر میوه، سبزیجات و پروتئین را با اختلال مواجه میکند، در حالی که محصولات فرآوریشده و پرکالری کمتر تحت تاثیر این آسیبها قرار میگیرند.
بر پایه گزارش زیرو کربن آنالیتیکس، دگرگونیهای اقلیمی کیفیت، تنوع و ارزش تغذیهای رژیم غذایی مردم را تهدید میکند. ارزیابیهای این گزارش حاکی از آن است که روند پیشبینی شده گرمایش زمین تا سال ۲۰۳۵ میتواند سالانه تا ۳٫۲۳ واحد درصد به تورم اقلام خوراکی و ۱٫۱۸ واحد درصد به تورم کل بیفزاید؛ این در شرایطی رخ میدهد که هدفگذاری بسیاری از کشورها، حفظ نرخ تورم کل در محدوده دو درصد است.
بحرانهای پایدار عرضه که از تغییرات اقلیمی سرچشمه میگیرند، سیاستگذاران را به بازنگری در سیاستهای سنتی اقتصادی واداشتهاند.
تحلیلگران گفتند: «افزایش نرخ بهره نمیتواند افت عملکرد محصولات را برطرف کند یا از خانوارهای آسیبپذیر محافظت کند».
نتیجه پژوهش نشان میدهد ابزارهای متعارف مهار تقاضا بهتنهایی قادر به رفع خسارتهای فیزیکی واردشده به تولید غذا نیستند و وابستگی به سوختهای فسیلی و تشدید رخدادهای حدی میتواند فشار هزینهای را ماندگار کند.
دیدگاه خود را درباره تاثیر تغییرات اقلیمی بر قیمت مواد غذایی بنویسید.