به گزارش والاستریت ژورنال، دولت ترامپ طرحی برای سرمایهگذاری ۵ میلیارد دلاری در یک صندوق جدید پیشنهاد داده تا کشورهای خاورمیانه بتوانند زیرساختهای انرژیِ آسیبدیده در جنگ ایران را بازسازی کرده و وابستگی خود به تنگه هرمز را برای انتقال نفت و گاز کاهش دهند.
جزئیات این برنامه بر اساس اسناد دیدهشده توسط این روزنامه و به نقل از مقامات آمریکایی و منطقهای فاش شده است. این طرح نوعی اذعان ضمنی به تبعات درگیری هفتماههای به شمار میرود که بازار جهانی انرژی را متلاطم ساخته و به تخریب خطوط لوله و پالایشگاههای منطقه انجامیده است؛ تاسیساتی که احیای مجدد آنها مستلزم هزینههای سنگینی خواهد بود.
آمریکا طبق برنامه ترامپ از هشت شریک خاورمیانهای شامل عربستان، امارات، قطر، بحرین، کویت، عمان، عراق و اردن میخواهد مبلغی برابر با سهم واشنگتن تامین کنند.
هدف از این طرح، راهاندازی یک صندوق سرمایهگذاری ۱۰ میلیارد دلاری تحت عنوان «مشارکت برای اعتماد و ساختوساز متحدان» (Pact) است.
با وجود تداوم مذاکرات پیرامون این صندوق، مقامهای آمریکایی تأکید میکنند که احتمال تغییر شرایط توافق وجود دارد و هنوز مشخص نیست دیگر کشورها به این برنامه خواهند پیوست یا خیر؟
برخی مقامهای خاورمیانهای ابتکار واشنگتن را تلاشی برای کماهمیت جلوه دادن جایگاه تنگه هرمز در انتقال انرژی و نمایش اتحاد آمریکا و متحدانش در مقابله با ایران میدانند.
بهگفته آنان، ایجاد صندوق بازسازی تاسیسات انرژی بدون دستیابی به توافق صلح با تهران اقدامی زودهنگام خواهد بود، زیرا همچنان احتمال هدف قرار گرفتن زیرساختهای تازه وجود دارد.
بلال صائب مدیر ارشد اجرایی مؤسسه مشاورهای ترندز یو اس در این باره گفت: «خطر از سرتاپای طرح مزبور میبارد. وابستگی کشورهای خلیج فارس به تنگه یکسان نیست؛ قدرتهای منطقهای مانند عربستان و امارات میتوانند از مسیرهای جایگزین پشتیبانی کنند، اما کشورهای کوچکتری نظیر کویت و قطر همچنان به آبراه وابستهاند.»
بر اساس طرح پیشنهادی آمریکا، اداره این صندوق به مؤسسه مالی توسعه آمریکا واگذار میشود؛ نهادی فدرال که با مشارکت بخش خصوصی در راستای پشتیبانی از سیاست امنیت ملی ایالات متحده فعالیت میکند.
تمرکز پیشین این سازمان بر پروژههای کشورهای درحالتوسعه بود، نه دولتهای ثروتمند حاشیه خلیج فارس.
این ابتکار دولت ترامپ، تازهترین اقدام برای مهار پیامدهای جنگ ایران به شمار میرود.
وال استریت ژورنال در ادامه ادعا میکند که حملات موشکی و پهپادی ایران دهها پالایشگاه، میدان نفتی و پایانه صادرات گاز طبیعی را در سراسر منطقه هدف قرار دادهاند. گستردگی خسارتها تضمین میکند فشار بر بازارهای جهانی نفت و گاز حتی در صورت بازگشایی کامل تنگه هرمز نیز برای مدتی طولانی ادامه یابد.
پیچیدگی بسیار زیاد بازسازی تاسیسات انرژی آسیبدیده، محدودیت عرضه جهانی و قیمتهای بالاتر نفت را نیز ماندگار خواهد کرد.
تحلیلگران حوزه انرژی هزینه تعمیر زیرساختهای انرژی منطقه را دهها میلیارد دلار برآورد کردهاند؛ رقمی که مهندسی، ساختوساز، تجهیزات و مواد اولیه را پوشش میدهد.
حملات پهپادی در اوایل ماه جاری خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی را هم از کار انداخت و آن کشور را ناچار کرد نفت خام بیشتری از تنگه هرمز عبور دهد.
ناوگان نفتکشها که پیش از این نیز با کمبود شدید ظرفیت دستبهگریبان بود، اکنون با فشاری مضاعف روبهرو شده است. افزایش مسافت سفرها و ترددهای مداوم در محدوده هرمز، شناورها را برای مدت طولانیتری درگیر کرده و نرخ اجاره روزانه آنها را به رکوردی تازه رسانده است؛ روندی که موجب سرایت پیامدهای این بحران به سراسر جهان شده است.
مسیرهای تجاری دریای سرخ نیز با تهدید حوثی ها مواجهاند. حوثیها مسئولیت حمله ای که روز شنبه به محل ذخیره سوخت جت در نزدیکی فرودگاه ریاض -پایتخت عربستان سعودی- انجام شد را بر عهده گرفتند.
همزمان، تولیدکنندگان خلیج فارس از امارات تا عراق برای ساخت مسیرهای جایگزین انتقال نفت خام رقابت میکنند.
راههای جایگزین کمک کردهاند بشکههای نفت خلیج فارس همچنان به بازار برسند، اما نفتکشهای بیشتری را درگیر کرده و نرخ حملونقل را بالا بردهاند.
برای عربستان نیز راهکارهای موقت نتوانستهاند بهشکلی پایدار بر موانعی غلبه کنند که تولید نفت این کشور را به پایینترین رقم در چند دهه اخیر رسانده است.
عمر کریم پژوهشگر امنیت خلیج فارس در دانشگاه بیرمنگام بریتانیا در این زمینه گفت: «ظاهرا تمامی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و حتی عراق به این نتیجه رسیدهاند که وضعیت تنگه هرمز در کوتاهمدت تا میانمدت به شرایط پیش از درگیریها بازنخواهد گشت و آنها ناگزیرند برای راهاندازی مسیرها و کریدورهایی عملی، امن و قابل اتکا جهت دور زدن این تنگه اقدام کنند.»
کریم در عین حال هشدار داد مسیرهای جایگزین ممکن است وابستگیهای جغرافیایی تازهای میان کشورهای مشارکتکننده پدید آورند.
اما طرح تازه ناگزیر وابستگی جغرافیایی برخی کشورهای مشارکتکننده به کشورهای دیگر را ایجاد خواهد کرد؛ وابستگی که ممکن است بعضی روابط دوجانبه را پیچیده کند و اجرای طرح را همچنان دشوار نگه دارد.»- عمر کریم
نگرانی مزبور در کنار خطر حملات تازه و نبود توافق صلح با تهران، سرنوشت صندوق پیشنهادی و زمان پیوستن شرکای خاورمیانهای را نامعلوم باقی میگذارد.
نظر شما درباره امکان موفقیت صندوق بازسازی و کاهش وابستگی به تنگه هرمز چیست؟