فایننشال تایمز میگوید برای دیدن اینکه چگونه بحران خاورمیانه رونق بازار املاک دبی را به آزمایش گذاشته، کافی است تنها ۳۰ دقیقه با قایق از ساحل شهر تا کوت دازور بروید. این استراحتگاه با الهام از ریویرای فرانسه، بخشی از پروژه «قلب اروپا» است؛ پروژهای ۶ میلیارد دلاری در «جزایر جهان» (The World Islands)، مجمعالجزایری مصنوعی که به شکل نقشه کره زمین ساخته شده است.
به گفته افراد آگاه از موضوع، توسعهدهنده این پروژه کارکنانش را اخراج کرده و با شکایتهایی از سوی سرمایهگذاران و کارکنان پیشین روبهرو است.
این مجمعالجزایر پیشتر نیز سالها به دلیل موانع فنی، تدارکاتی و مقرراتی با تاخیر روبهرو شده بود. در حال حاضر نیز این پروژه گسترده که خارج از شبکه سراسری برق قرار دارد، همزمان با افت چشمگیر گردشگران خارجی و افزایش بهای گازوئیل مصرفی ژنراتورهای برق خود دستبهگریبان است.
یوان لوید رئیس بخش ساختوساز و زیرساخت در مؤسسه حقوقی محلی التمیمی و شرکا گفت: «این پروژه بسیار پرزرقوبرق است و میفهمم چرا اینقدر معروف شده. اما تحقق و به سرانجام رساندن آن کار بسیار دشواری است.»
انتظار داریم شاهد چرخش توجه به سمت پروژههای متعارفتر باشیم و مشکلات زیربنایی باید حل شوند؛ میتوانند حل شوند، اما هزینهای در بر خواهد داشت.- یوان لوید
در سراسر دبی، جنگ روند تفکیک توسعهدهندگان قویتر از رقبای آسیبپذیرتر را آغاز کرده است.
به گفته افراد آگاه از موضوع، اندکی پس از آغاز جنگ، نهاد ناظر شروع به آمادهسازی برای احتمال ادغام بازار کرد و بهطور غیررسمی به گروههای بزرگتر هشدار داد که ممکن است لازم باشد رقبای کوچکتر و با مشکل نقدینگی را تصاحب کنند.
پروژه جزایر جهان بازتابی از رونق ساختوسازی است که از بیش از دو دهه پیش شکل گرفت. این طرح هنگام آغاز، تازهترین مورد از سلسلهپروژههای نامتعارفی به شمار میرفت که توجه جهانی را به خود جلب کرد. با این حال، در پی رکود سال ۲۰۰۸، کار روی آن تا حد زیادی متوقف و این مجموعه به نمادی از زیادهروی بدل شد.
بخشهای دیگری از این مجمعالجزایر امسال حتی ضربه سنگینتری خوردهاند. استراحتگاه آناتارا با سبک مالدیوی که توسط نهادی متعلق به سلطان احمد بنسلیم رئیس پیشین دیپی ورلد، توسعه یافته، در ماه آوریل تعطیل شد.
مجموعه «قلب اروپا» نیز همانند بسیاری از هتلهای واقع در بخش اصلی دبی، ناگزیر به جلب نظر ساکنان محلی روی آورده است و تلاش میکند با مشوقهایی نظیر کوپن غذا و نوشیدنی معادل بهای اتاق، آنها را جذب کند.
جوزف کلایندینست که گروه کلایندینست وی توسعهدهنده «قلب اروپا» است، به فایننشال تایمز گفت:
این پروژه در ابتدا با هدف تقسیم مساوی میهمانان بینالمللی و محلی طراحی شده بود، اما پس از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، تمرکز خود را به اقامت کوتاهمدت داخلی تغییر داد.
به گفته او، ضریب اشغال از ۲۷ درصد در مارس به ۳۶ درصد در آوریل و ۵۶ درصد در مه افزایش یافته و هدفگذاری شده است که این رقم طی هفتههای آینده به ۸۰ درصد برسد.
او همچنین با اشاره به تداوم کار شبانه برای تکمیل بخشهایی از این پروژه، متعهد شد تا سال ۲۰۲۷ پنج هتل افتتاح کند.
استراحتگاه ونیزی این مجموعه فعلا طرحی صرفا روی کاغذ به شمار میرود و تحقق نیافته است. با این حال، در حالی که ساخت خانههای نیمه غرق شده در آب بهآرامی پیش میرود، «خیابان بارانی» (Raining Street) بهطور کامل راهاندازی شده است و چترهای رنگارنگی در اختیار میهمانان قرار میگیرد تا زیر بارش باران مصنوعی قدم بزنند.
کلایندینست گفت: «انتخاب ما همیشه این بوده که کامل باشیم تا سریع.»
او پذیرفت که تأخیرها برای برخی ذینفعان مشکلساز شده است.
کلایندینست این ادعا را که پروژه «قلب اروپا» غیرقابلاجراست را رد کرد و گفت که این پروژه از ابتدا بهعنوان یک توسعه گردشگری بلندمدت طراحی شده، نه یک طرح ملکی متعارف و بسیاری از جاذبههای آن به فناوریها و مجوزهایی نیاز داشتند که در زمان شروع کار در دسترس نبودند.
طرح اسب دریایی شناور که یکی از پرسرصداترین بخشهای این پروژه به شمار میرفت، در ابتدا بهصورت خانهای شناور و نیمهزیرآب با امکان اتصال به بستر دریا طراحی شده بود. با این حال، کلایندینست در پی تغییر قوانین و مقررات ناچار به بازطراحی نمونههای اولیه شد و در حال حاضر ۷۲ واحد از این سازهها در دست ساخت است.
این چالشها به تنش با کارگران و خریداران انجامیده است.
به گفته افراد آگاه از موضوع، این شرکت در ماههای اخیر دهها کارمند را اخراج کرد یا آنها را در مرخصی بدون حقوق قرار داد و برخی از کارکنان پیشین به دلیل عدم پرداخت دستمزد از این شرکت شکایت کردهاند.
بر اساس گفته افراد آگاه از موضوع و اسناد دادگاهی که فایننشال تایمز مشاهده کرده، این توسعه دهنده همچنین با چندین شکایت از سوی سرمایهگذاران روبهرو شده که مدعی مشکلاتی در تحویل واحدها و بازدهی تضمینی وعده داده شده هستند.
کلایندینست گفت این شرکت همچنان به تعهدات خود پایبند است و هر کس شکایتی دارد میتواند مستقیماً برای حل مسئله به این گروه مراجعه کند.
این فشارها به بخش اصلی دبی نیز سرایت کرده؛ بهگونهای که بر پایه آمارهای شرکت پژوهشی و مشاورهای محلی والوسترت، حجم معاملات مسکن در ماه مه به تقریبا نیمی از میزان سال گذشته رسید؛ چرا که جنگ بر جو روانی بازار اثر منفی گذاشت و مانع از ارائه تخفیفهای سنگین از سوی فروشندگان شد.
اگرچه در ماه ژوئن وضعیت فروش بهبود یافت و از سرعت افت قیمتها کاسته شد، اما بازار مسکن دبی از زمان آغاز جنگ تاکنون همچنان ۱۰ درصد کاهش داشته است.
فیصل درانی رئیس بخش پژوهش خاورمیانه و شمال آفریقا در نایت فرانک گفت: «آنچه چرخه فعلی را از چرخههای قبلی متفاوت میکند، ماهیت خریداران و صاحبان فعلی خانههاست که شاید بازار را تا حدی از سطح شدید تصحیحاتی که در رکودهای قبلی دیده شد، مصون نگه داشته است.»
اداره زمین دبی در گفتوگو با فایننشال تایمز اعلام کرد که با «وضع مقررات پیشدستانه و نظارت مداوم بر بازار» از این بخش حمایت میکند و چشمانداز پیشروی آن را همچنان «بسیار امیدوارکننده» خواند.
به گفته این نهاد نظارتی، در حال حاضر بیش از ۲۰۰۰ توسعهدهنده املاک در این بازار فعالیت میکنند.
به گفته یکی از وکلای ارشد حوزه املاک، تعداد زیاد توسعهدهندگان همراه با فشارهای ناشی از جنگ، احتمالاً روند ادغام را تسریع خواهد کرد.
مدیران اجرایی همچنین میگویند این فشارها احتمالاً توسعهدهندگانی را که دیر وارد بازار شدهاند — پس از افزایش قبلی قیمتها — آشکار خواهد کرد.