پیشی گرفتن رشد تقاضا در بخش هستهای از سرعت راهاندازی معادن جدید، بازار اورانیوم را در آستانه یک کسری ساختاری قرار داده است.
در همین راستا، مجموع هزینههای جهانی برای اکتشاف و توسعه این ماده در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ با رشدی نزدیک به ۴۶ درصد در مقایسه با دوره دوساله پیشین، از مرز ۱٫۷۸ میلیارد دلار گذشت.
براساس گزارش ماینینگ، در این بازه، میزان تولید نیز با افزایش حدود ۲۰ درصدی به بیش از ۱۱۶ هزار تن اورانیوم رسید؛ رقمی که با ثبت ۶۱٬۹۲۴ تن تنها در سال ۲۰۲۴، بیشترین سطح تولید سالانه از سال ۲۰۱۶ به این سو محسوب میشود.
دادههای مربوط به هزینه و تولید در گزارش مشترک تازهای از سوی آژانس انرژی هستهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (NEA) و آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) منتشر شده است.
با وجود افزایش تولید، تحلیلگران بر این باور هستند که بازار در سال ۲۰۲۶ با کسری محدودی روبهرو خواهد شد و پیشبینی میکند این کمبود عرضه تا سال ۲۰۲۷ به ۱۸ درصد از تقاضا برسد.
از سوی دیگر، احداث رآکتورهای هستهای، افزایش مصرف برق و گسترش پرشتاب دیتاسنترها پرمصرف در کنار زمانبر بودن راهاندازی معادن جدید، فشار بر بخش تقاضا را تشدید کرده است؛ روندی که در آن، پیشی گرفتن مصرف از ایجاد ظرفیتهای تازه معدنی، شکاف میان عرضه و تقاضا را عمیقتر میکند.
تونی آلدرسون مدیر تحقیقات اورانیوم بنچمارک گفت: «بازار اورانیوم با قاطعیت در حال عبور از دوره پس از فوکوشیما و فضای کمرونق بازار و قیمتهاست».
آلدرسون معتقد است که تجدید توجه به انرژی هستهای از جمله فناوریهای پیشرفته رآکتوری و SMRها، در کنار نیازهای روبهرشد زیرساختهای بزرگ هوش مصنوعی، محرک اصلی افزایش تقاضاست.
بااین حال، وی تأکید میکند که تمرکزِ صِرف بر ظرفیت رآکتورها در آینده ممکن است به غفلت از حجم اورانیوم استخراج شدهای بینجامد که برای پشتیبانی از این رشد مورد نیاز خواهد بود.
چالش اصلی کمتر به وجود اورانیوم کافی زیر زمین مربوط میشود و بیشتر به توانایی معدنکاران برای استخراج سریع آن بازمیگردد.
بر پایه گزارش «اورانیوم ۲۰۲۶، منابع، تولید و تقاضا»، منابع شناسایی شده جهانی که با هزینهای کمتر از ۲۶۰ دلار بهازای هر کیلوگرم اورانیوم قابلبازیابی هستند، از ۸٫۱ میلیون تن اورانیوم فراتر میروند.
رقم یادشده در مقایسه با نسخه قبلی گزارش مشترک آژانس انرژی هستهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (NEA) و آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) حدود ۲٫۱ درصد بیشتر شده است.
گسترش ناوگان رآکتورهای هستهای
آنچه به این مسئله فوریت میبخشد، مقیاس توسعه انرژی هستهای در ربع قرن پیشرو است. تا آغاز ژانویه ۲۰۲۵، در مجموع ۴۱۸ رآکتور تجاری با ظرفیت خالص تولید ۳۷۸ گیگاوات الکتریکی در سراسر جهان فعال بودند؛ واحدهایی که سالانه به حدود ۶۴٬۵۰۰ تن اورانیوم نیاز داشتند.
در همان زمان، فعالیت ۲۳ رآکتور دیگر نیز با مجموع ظرفیت ۱۹٫۷ گیگاوات الکتریکی در حالت تعلیق قرار داشت.
کشورها برای پاسخگویی به رشد مصرف برق، تقویت امنیت انرژی و پیگیری اهداف زیستمحیطی، افزایش چشمگیر ظرفیت هستهای جهان تا سال ۲۰۵۰ را دنبال میکنند.
بسته به سرعت رشد، نیاز سالانه اورانیوم تا میانه قرن میتواند به محدوده تقریبی ۸۴٬۸۰۰ تا ۱۴۳٬۹۰۰ تن برسد.
چین احتمالا یکی از محرکهای اصلی رشد خواهد بود. ظرفیت هستهای موجود چین حدود ۶۸ گیگاوات الکتریکی برآورد میشود و خبرها از ساخت ۴۲ گیگاوات ظرفیت دیگر و برنامهریزی برای ۲۶ گیگاوات اضافی حکایت دارد.
در دیگر نقاط آسیا نیز بیش از ۳۰ گیگاوات ظرفیت هستهای در حال ساخت یا برنامهریزی قرار دارد. اروپا هم بیش از ۲۰ گیگاوات ظرفیت را در خط توسعه نگه داشته است.
توسعه دیتاسنترها، همزمان منبع دیگری از تقاضای برق ایجاد میکند. گردانندگان سامانههای هوش مصنوعی و رایانش ابری به حجم زیادی از برق پایدار و شبانهروزی نیاز دارند و همین نیاز، علاقه به تولید برق هستهای را تقویت کرده است.
تغییر کنونی مسیر بازار، روند سالهای پس از فاجعه فوکوشیمای ژاپن در سال ۲۰۱۱ را معکوس میکند. تعطیلی رآکتورها در آن دوره، تقاضای اورانیوم را سریعتر از توان معدنکاران برای کاهش عرضه از میان برد.
قیمتهای پایین میان سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۱ سپس تولیدکنندگان را به محدودکردن عملیات واداشت. شرایط ضعیف بازار همچنین سرمایهگذاری در معادن جدید را کاهش داد.
گلوگاه توسعه معادن
اگرچه واکنش بخش عرضه تقویت شده، اما عمده اورانیوم اضافه شده از محل معادن فعال تامین شده، نه پروژههای جدید.
رشد تولید در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ عمدتا در پی ازسرگیری فعالیت ظرفیتهای متوقف شده و گسترش معادن موجود، بهویژه در کانادا، حاصل شد.
با وجود شتاب گرفتن اکتشاف، حفاریها راکد ماندهاند. از آنجا که تبدیل کشف اورانیوم به معدنی عملیاتی ۱۵ تا ۲۰ سال زمان میبرد، فراوانی منابع بهتنهایی امنیت عرضه را تضمین نمیکند و رساندن پروژهها به تولید-از شناسایی و دریافت مجوز تا تامین مالی ساخت-پیش از افزایش تقاضا، نیازمند سرمایهگذاری پایدار است.
قزاقستان با تامین حدود ۳۹ درصد از اورانیوم استخراجشده در جهان، نقشی کلیدی در چشمانداز کوتاهمدت بازار دارد. با این حال، مؤسسه بنچمارک برآورد میکند که رشد تولید این کشور بهدلیل کمبود اسید سولفوریک، کمبود نیروی کار ماهر و پیشینه بازنگری نزولی در برآوردهای تولید، همچنان با محدودیت مواجه باشد.
نامیبیا منبع دیگری برای رشد عرضه بهشمار میرود. سرمایهگذاری قابلتوجه چین، نامیبیا را به سومین تولیدکننده بزرگ اورانیوم جهان تبدیل کرده است. بنچمارک پیشبینی میکند تولید کشور تا سال ۲۰۳۰ به گسترش خود ادامه دهد. بااینحال، احتمال دارد افزایش تولید نامیبیا و دیگر تولیدکنندگان برای جلوگیری از تنگنای کوتاهمدت بازار بهاندازه کافی سریع نباشد.
برآورد بنچمارک نشان میدهد عرضهی تازه اورانیوم ممکن است حدود یک دهه زمان بخواهد تا وارد بازار شود.
صنعت اورانیوم در نهایت با یک مشکل زمانبندی مواجه شده است. جهان بهاندازه کافی اورانیوم شناسایی کرده تا نیازهای پیشبینیشده تا سال ۲۰۵۰ را پوشش دهد و معدنکاران نیز هزینهکرد و تولید را افزایش دادهاند.
در سوی دیگر، توسعهی تولید برق هستهای از هماکنون آغاز شده، اما خط پروژههایی که باید منابع را به عرضه قابلاتکای معدنی تبدیل کند، همچنان کند پیش میرود.
دیدگاه خود را درباره آیندهی بازار اورانیوم و نقش انرژی هستهای بنویسید.