۱۰ اتفاق سرنوشتساز ۲۰۲۷ که باید زیر نظر گرفت
اکونومیست در ویژهنامه جهان پیش رو در ۲۰۲۷، روندهای کلیدی آینده از سرنوشت سیاسی آمریکا تا خطرات هوش مصنوعی و بحرانهای ژئوپلیتیک را بررسی کرد.
یکی از غولهای صنعت موشکسازی که میخواهد کامپیوترها را به فضا ببرد، به نخستین تریلیونر جهان تبدیل شده است. پهپادها ماهیت جنگ را عوض کردهاند. تاکسیها خودشان رانندگی میکنند. مدلهای هوش مصنوعی از کنترل خارج میشوند. رباتهای انساننما در حال پیشرویاند. آمپولهایی هم هست که شما را لاغرتر و سالمتر میکنند، البته اگر از پس هزینهشان بربیایید.
فقط موجودات فضایی کماند. آنها هم احتمالاً در سال ۲۰۲۷ پیدایشان نمیشود. اما ۱۰ موضوع دیگر وجود دارد که در سال پیش رو باید زیر نظر داشت.
این عبارت بخشی از گزارش سالانه اکونومیست است که طبق روال همیشگی خود، قرار است در ویژهنامه سالانه «جهان پیش رو در ۲۰۲۷» به بررسی مهمترین موضوعات اثرگذار بر تحولات سال آینده میلادی بپردازد.
روی جلد ویژهنامه اکونومیست، مغزی از مدارهای الکترونیکی درست در مرکز تصویر نشسته است. یک طرفش نموداری قرمز رو به پایین میرود و طرف دیگر، جنگندهها از بالای کشتی باریِ در زنجیر میگذرند. پایین قاب هم چند نفر کنار چادرها دیده میشوند.
تصویر کلئون پیترسون موضوعاتی را که معمولاً جداگانه در خبرها میخوانیم، کنار هم میگذارد. جنگ میتواند مسیر انرژی و تجارت را عوض کند، گرانی انرژی هزینه استقراض را بالا ببرد و همزمان، رقابت بر سر هوش مصنوعی شرکتها را به گرفتن وامهای بیشتر بکشاند.
تام استندیج معاون سردبیر اکونومیست و سردبیر این ویژهنامه، پیش از انتشار نسخه کامل، در یادداشتی ۱۰ موضوع اصلی این ویژه نامه را مرور کوتاهی کرده است.
او از جهانی میگوید که هر روز بیشتر شبیه داستانهای علمیتخیلی میشود. تاکسیها خودشان رانندگی میکنند، رباتهای انساننما در حال پیشرویاند، پهپادها ماهیت جنگ را تغییر دادهاند و نخستین تریلیونر جهان میخواهد کامپیوترها را به فضا ببرد.
نقطه شروع اکونومیست، واشنگتن است.
دوران پس از ترامپ
با فروکشکردن هیاهوی انتخابات میاندورهای، رقابت برای جانشینی دونالد ترامپ آغاز میشود، اما استندیج انتظار ندارد ترامپ در پایان دورهاش به رئیسجمهوری بینفوذ تبدیل شود.
او را بیشتر شبیه یکی از پرندههای خرابکار بازی انگری بردز میبیند.
از نگاه او، ترامپ برای حفظ نفوذ و شکلدادن به میراثش به صدور فرمانهای اجرایی، دعواهای حقوقی، تغییر نامهای ناگهانی، پروژههای ساختمانی عظیم و ماجراجوییهای نظامی ادامه خواهد داد، در حالی که جهان کمکم خود را برای آمریکای پس از او آماده میکند.
آمریکای پس از ترامپ چگونه خواهد بود؟
پسلرزههای جنگ ایران
اما یکی از پیامدهای تصمیمهای ترامپ، پیش از آنکه تکلیف جانشینش روشن شود، در خاورمیانه و بازارهای جهانی دیده میشود.
اکونومیست بعید میداند جنگ ایران به پایانی روشن و قطعی برسد. به ارزیابی این نشریه، جنگ جایگاه آمریکا را تضعیف کرده، اعتماد متحدانش را کم کرده و هم از ترس دشمنانش کاسته است.
حتی اگر شدت درگیری پایین بیاید، لزوماً هزینههای جنگ تمام نمیشود و پسلرزههای آن در سال ۲۰۲۷ سیاست منطقه و مسیر انتقال انرژی را تغییر میدهد و کمبود کود شیمیایی میتواند امنیت غذایی را به خطر بیندازد.
باز هم گرمترین سال ثبت شده
فشار بر تولید غذا فقط از جنگ نمیآید. اکونومیست انتظار دارد ۲۰۲۷ گرمترین سال از آغاز ثبت دما باشد و یک «اَبَر النینو» تصویری از آیندهای گرمتر و بیثباتتر نشان دهد، با خشکسالی، موج گرما و آتشسوزیهای بیشتر.
اینجا دوباره بحث به انرژی برمیگردد. از نگاه استندیج، ترامپ ناخواسته به بزرگترین مبلغ انرژیهای تجدیدپذیر تبدیل شده است، چون این انرژیها هم راهی برای مقابله با تغییرات اقلیمیاند و هم وابستگی به فراز و فرود بازار جهانی انرژی را کمتر میکنند.
مخالفت با هوش مصنوعی شدت میگیرد
انرژی در بخش دیگری از گزارش هم به ماجرا برمیگردد، این بار در بحث هوش مصنوعی.
استندیج میان خطرهایی که برای این صنعت جدی میداند و نگرانیهایی که به نظرش هنوز پشتوانه کافی ندارند، تفاوت میگذارد.
او میگوید بدهی بیشتر شرکتهای هوش مصنوعی در معاملات پیچیده و غیرشفاف، خطر سقوط بازار را بالا میبرد و مدلهای توانمندتر میتوانند به موجی از حملات سایبری دامن بزنند.
دولتها و شرکتها هم باید نگران ریسکهای سیاسی زنجیره تأمین این فناوری باشند. در مقابل، به ارزیابی او، دادهها از نگرانیهای مطرحشده درباره از دست رفتن مشاغل یا مصرف آب و انرژی مراکز داده به همان اندازه پشتیبانی نمیکنند.
راست پوپولیست اروپا و فشار بازار اوراق بدهی
مسئله بدهی البته به شرکتهای فناوری محدود نیست. در اروپا، اکونومیست به پوپولیسم راستگرا چشم دوخته که مدتی است در سراسر جهان قدرت میگیرد.
اما در سال ۲۰۲۷ همه نگاهها به فرانسه خواهد بود.
مارین لوپن چهره حزب راستگرای پوپولیست «اجتماع ملی»، شانس خوبی برای پیروزی دارد. چنین نتیجهای میتواند همکاری فرانسه و آلمان را که موتور محرک اتحادیه اروپاست، مختل کند و نگرانی بازارها را درباره بدهی سنگین دولت فرانسه بالا ببرد.
اما فرانسه تنها نمونه است. در کشورهای ثروتمند، ولخرجی دولتها، رونق ساختوساز در بخش هوش مصنوعی و بازگشت تورم در پی گرانی انرژی، همزمان هزینه استقراض را بالا میبرند.
فشار نرخهای بهره بالاتر به دولتها ختم نمیشود و شرکتها و خانوارها هم آن را حس میکنند. این وضع نمیتواند تا ابد ادامه پیدا کند. بالاخره جایی چیزی زیر این فشار از هم خواهد گسست.
ضربالاجل تایوان
فناوری در تایوان از زاویه دیگری وارد روایت میشود.
اکونومیست با اشاره به تجربه اوکراین و ایران میپرسد وقتی ابزارهای تازه به قدرتهای کوچکتر امکان میدهند در برابر حریف بزرگتر مقاومت کنند، محاسبات چین درباره تایوان چه تغییری میکند؟
گفته میشود شی جینپینگ سال ۲۰۲۷ را موعد آمادگی نیروهای مسلح چین برای تصرف جزیره تعیین کرده است.
سؤال ویژه این است که آیا پکن، در شرایطی که توجه آمریکا جای دیگری است، دست به اقدام میزند یا تا انتخابات ۲۰۲۸ تایوان صبر میکند؟
اثر اوزمپیک
همه تغییرات مورد توجه اکونومیست در میدان جنگ یا بازار اوراق رخ نمیدهند. بعضی از آنها را میشود در سبد خرید مردم دید.
استندیج میگوید کسانی که با داروهایی مانند اوزمپیک وزن کم میکنند، ممکن است برای لباس، لوازم آرایشی و تناسب اندام بیشتر خرج کنند.
او از این رفتار با عنوان «خرید انتقامی» یاد میکند. موفقیت این داروها، علاقه شرکتهای داروسازی به درمانهایی را هم دوباره زنده کرده که هدفشان افزایش طول عمر است.
پرتاب ارزانتر به فضا
بعضی از فناوریهایی که استندیج در ابتدای یادداشتش به شوخی شبیه داستان علمیتخیلی میداند، حالا به موضوع حسابوکتاب شرکتها تبدیل شدهاند.
اکونومیست پیشبینی میکند استارشیپ اسپیسایکس پرتاب منظم ماهوارهها را آغاز کند و شرکتهای چینی توان استفاده دوباره از بوسترهای موشک را به نمایش بگذارند. اگر هزینه پرتاب پایین بیاید، راه برای ساخت ایستگاههای فضایی خصوصی و حتی مراکز داده در مدار زمین بازتر میشود.
همان ایدهای که در ابتدای یادداشت عجیب به نظر میرسید، در پایان یکی از سناریوهای تجاری سال آینده است.
شروع دوباره هالیوود
اینجاست که روایت دوباره به سینما میرسد.
«جنگ ستارگان» به مناسبت پنجاهمین سالگردش دوباره اکران میشود، «انتقامجویان» برمیگردند و جیمز باند تازهای در راه است.
در همین حال، موفقیت فیلمهای کمهزینه یوتیوبرها این سؤال را پیش روی هالیوود میگذارد که آیا تماشاگران هنوز همان داستانهای آشنا را میخواهند؟
استندیج پاسخ قطعی نمیدهد، اما یادآوری میکند که «جنگ ستارگان» پنجاه سال پیش از ابرقدرتی میگفت که فضاپیماهای کوچک و ارزان به زانو درمیآورند، از رباتهایی که دنبال مقاصد خودشاناند و از پیامدهای سهلانگاری در حفاظت از اطلاعات.
شاید برای همین است که از نگاه اکونومیست، این فیلم در آستانه ۲۰۲۷ بیشتر از همیشه درباره دنیای خود ما به نظر میرسد.