۶۳۰ هزار شغل صنعتی دود شد
در سه ماهه نخست امسال، ماشین اقتصاد ایران دقیقا ۴۵۰ هزار و ۳۲۶ موقعیت شغلی را از دست داد. تقاطع جنگ، محاصره اقتصادی و قطعی گسترده اینترنت، مستقیما به بازار کار اصابت کرد. دادههای مرکز آمار نشان میدهد که خروج نیروی کار با سرعتی کمسابقه در حال انجام است.
سقوط نسبت اشتغال به کف ۶ ساله
به گزارش زومان، آمارها تصویری واضح از این عقبگرد ارائه میدهند. در بهار ۱۴۰۵، جمعیت شاغل ۱۵ ساله و بیشتر به ۲۴ میلیون و ۶۷۲ هزار و ۲۳۷ نفر رسید. این رقم در بهار سال گذشته ۲۵ میلیون و ۱۲۲ هزار و ۵۶۳ نفر بود. از آنجا که کل جمعیت در سن کار، یعنی افراد ۱۵ ساله و بیشتر، در این فصل ۶۶ میلیون و ۶۷۰ هزار و ۶۰۳ نفر برآورد شده است، نسبت اشتغال به ۳۷ درصد افت کرد. نسبت اشتغال، درصدی از کل جمعیت در سن کار است که شاغلند. سنجش این متغیر فصلی با ادوار گذشته نشان میدهد که اقتصاد ایران با کمترین نسبت اشتغال از بهار سال ۱۴۰۰ تا کنون روبهرو است. اما بنظرتان در این فصل کدام بخش های اقتصاد ایران ضربه سنگینتری را تحمل کرده است؟
تخلیه کارخانهها؛ صنعت زیر بار فشار
بار اصلی این ریزش شغلی به طور متمرکز بر دوش بخش صنعت افتاده است. شمار شاغلان این بخش در بهار امسال روی عدد ۷ میلیون و ۶۵۴ هزار و ۲۹۴ نفر ایستاد. مقایسه این آمار با بهار سال قبل نشاندهنده خروج ۶۲۹ هزار و ۴۴۱ نفر از نیروی کار صنعتی است. ثبت این میزان از ریزش نیروی کار در بخش صنعت، در مقایسه فصلی سالانه، تا پیش از این سابقه نداشته است.
با خروج این موج بزرگ از کارگران و متخصصان، سهم صنعت از کل اشتغال ایران به ۳۱ درصد تقلیل یافت. بازخوانی دادههای تاریخی مشخص میکند که این رقم، پایینترین سهم بخش صنعت از بازار کار در ۱۷ سال گذشته، یعنی از بهار سال ۱۳۸۸ است.
زنجیره توقف؛ از ناترازی انرژی تا افت رشد
ردیابی دلایل این خروج تاریخی، به زنجیرهای از فشارهای بیرونی و داخلی میرسد. آسیبهای وارد شده به زیرساختهایی نظیر نیروگاهها و صنایع کلیدی مانند فولاد در پی حملات آمریکا و اسرائیل، ظرفیت تولید صنعتی را محدود کرده است. این فشارها در حالی به بدنه صنعت وارد میشود که این بخش، به عنوان یکی از موتورهای مولد اقتصاد، پیش از این نیز درگیر موانع بود.
رشد اقتصادی، که نشاندهنده تغییرات حجم تولید کالا و خدمات در یک دوره است، در بخش صنعت طی سال ۱۴۰۴ روی عدد منفی ۱.۵ درصد ایستاده بود. این کاهش دلایل متعددی داشت که یکی از مهمترین آنها، ناترازی انرژی و قطعی برق و گاز صنایع بود. ترکیب افت بیسابقه اشتغال صنعتی با محدودیتهای زیرساختی، نشان میدهد که رکود در این بخش در حال تعمیق است؛ روندی که در ماههای آینده، به احتمال بالا، ارقام پایینتری از رشد اقتصادی را برای بخش صنعت رقم خواهد زد.