بازار کار در روزهای جنگ و محاصره؛ نیم میلیون شغل محو شد
بیش از ۴۸۲ هزار نفر تنها در سه ماه به صف طولانی بیکاران ایران اضافه شدند. نخستین تصویر رسمی مرکز آمار از بازار کار در روزهای جنگ، قطعی اینترنت و محاصره اقتصادی، نشاندهنده تغییر مسیر سریع متغیرهای کلان است. تنها یک فصل پس از آنکه نرخ بیکاری به کف دو دهه اخیر خود رسید، دادههای بهار امسال واقعیت جدید و متفاوتی را برای نیروی کار بازگو میکند.
پایان بهارِ اشتغال و بازگشت به رکورد چهارساله
زمستان پارسال، نرخ بیکاری به پایینترین سطح خود در بیست سال گذشته رسیده بود. این روند نزولی اما با شروع سال جدید متوقف شد و مسیر معکوسی در پیش گرفت. دادهها نشان میدهد که نرخ بیکاری جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر در بهار امسال به ۹.۱ درصد صعود کرده است.
از آنجا که بازار کار یک متغیر فصلی است، یعنی تقاضا برای نیروی کار در فصول مختلف تغییرات منظمی دارد، اقتصاددانان ارقام هر فصل را با فصل مشابه سال قبل میسنجند. بر این اساس، بررسیها نشان میدهد که رقم ۹.۱ درصدی، بالاترین نرخ بیکاری ثبت شده در چهار بهار گذشته است. به عبارتی روند ترمیم بازار کار که در ماههای پیش از آن آغاز شده بود، در برخورد با موانع جدید متوقف شده است.
سقوط دومینووار ارقام در تقاطع محاصره و قطعی اینترنت
پشت این درصدها، اعداد ملموستری هم قرار دارند. در بهار امسال، مجموع جمعیت بیکار کشور به ۲ میلیون و ۴۶۳ هزار و ۸۶۱ نفر رسید. این یعنی در مقایسه با بهار سال گذشته، دقیقا ۴۸۲ هزار و ۴۵۱ نفر به آمار بیکاران، افزوده شده است. اگر این وضعیت را با زمستان پیش از آن مقایسه کنیم، عدد افزایش حدود ۴۶۰ هزار نفر است.
این حجم از خروج نیروی کار، بالاترین میزان شمار بیکاران بهاری از سال ۱۳۹۹ تا به امروز است. ترکیب جنگ، محاصره اقتصادی و اختلالات گسترده اینترنت، توانایی بنگاهها برای حفظ نیرو و انجام استخدامهای جدید را محدود کرده است. این بالاترین موج بیکاری پس از کرونا به حساب میآید.
خروج خاموش؛ پایینترین سطح مشارکت در یک دهه
افزایش بیکاری تنها پیامد این فصل پرتلاطم نبود. شاخص کلیدی دیگر، یعنی نرخ مشارکت اقتصادی در بهار امسال به ۴۰.۷ درصد افت کرد. نرخ مشارکت اقتصادی، نسبتی از افراد در سن کار است که شاغلند یا جویای کارند. مقایسه این عدد با دادههای ادوار گذشته حاکی از آن است که این شاخص به کمترین سطح خود در ۱۱ سال اخیر سقوط کرده است.
کاهش همزمان نرخ مشارکت و افزایش بیکاری، پویایی فعلی بازار را توضیح میدهد. افت معنادار نرخ مشارکت به این معناست که بخش قابل توجهی از نیروی کار، از یافتن شغل ناامید شده و به طور کامل از بازار خارج شدهاند. در سوی دیگر، آن دسته از افرادی که همچنان در میان محدودیتهای محاصره به دنبال کار گشتهاند، نسبت به دورههای قبل موفقیت کمتری داشتهاند. این دادهها تصویری از بازاری است که در آن هم ظرفیت ایجاد شغل تحلیل رفته و هم انگیزه جستجوی آن به پایینترین حد یک دهه اخیر رسیده است.