بانک ملی می‌فروشد؛ آینده داروی ایران به چه کسی می‌رسد؟

به گزارش زومان، معامله‌ای در بورس تهران در راه است که پیامدهایش می‌تواند تا قفسه داروخانه‌ها برسد. بانک ملی قصد دارد بیش از ۹۰ درصد سهام شرکت «شفادارو» را بفروشد؛ هلدینگی که پشت نام آن، چند شرکت بزرگ تولید و پخش دارو قرار دارند.

خریدار شفادارو فقط صاحب سهام یک شرکت نمی‌شود؛ اختیار تصمیم‌گیری درباره مجموعه‌ای از شرکت‌های دارویی را به دست می‌آورد. تصمیماتی درباره تولید، سرمایه‌گذاری و مدیریت این مجموعه می‌تواند هم بر آینده سهامداران اثر بگذارد و هم بر تأمین داروی مردم.

در سوی دیگر، سهامدار خردی که چند هزار سهم «شفا» دارد، شاهد معامله‌ای بزرگ خواهد بود، بی‌آنکه پول فروش مستقیماً به او برسد.

بانک ملی پیش‌تر نیز با هدف خروج از بنگاه‌داری، تعدادی از شرکت‌های خود را واگذار کرده است.

حالا نوبت به شفادارو رسیده؛ واگذاری‌ که به‌ دلیل ابعاد این مجموعه و نقش آن در صنعت دارو، حساسیت بیشتری دارد.

شفادارو در سال ۱۳۸۳ تأسیس شده و یک شرکت سرمایه‌گذاری دارویی است؛ یعنی فعالیت اصلی آن، مالکیت و مدیریت سهام شرکت‌های دیگر است.

سهام عمده برخی از بزرگ‌ترین شرکت‌های دارویی کشور در اختیار شفا دارو است:

• ۶۱ درصد داروسازی جابرابن‌حیان
• ۶۷ درصد داروسازی اسوه
• ۵۴ درصد شرکت صنعتی کیمیدارو
• ۲۷ درصد داروسازی دانا
• ۶۴ درصد دارویی پخش رازی

صورت مالی تلفیقی سال منتهی به پاییز ۱۴۰۴، که عملکرد شرکت مادر و زیرمجموعه‌های آن را در کنار هم نشان می‌دهد، از درآمد عملیاتی بیش از ۱۹ هزار میلیارد تومان و سود خالص حدود ۱.۸ هزار میلیارد تومانی حکایت دارد.

در میان شرکت‌های زیرمجموعه، پخش رازی با حدود ۱۲ هزار میلیارد تومان و داروسازی دانا با حدود ۵ هزار میلیارد تومان درآمد، از بزرگ‌ترین شرکت‌ها از نظر حجم فروش بوده‌اند.

این ارقام نشان می‌دهد ارزش شفادارو فراتر از نام و نماد بورسی آن است و پشت این هلدینگ، فعالیت گسترده‌ای در بازار دارو جریان دارد که به زندگی روزمره مردم گره خورده است.

حالا قرار است ۹۰.۵۲ درصد سهام این شرکت معادل ۲۴۵۵ میلیارد سهم توسط بانک ملی فروخته شود.

کف اعلام‌شده برای قیمت پایه هر سهم، ۱۶ هزار و ۲۸۳ تومان است و فروش نیز به‌ صورت نقد یا شرایطی، با پرداخت نقدی ۲۵ درصد مبلغ معامله، پیش‌بینی شده است.

طبق اطلاعات مطرح شده قرار است خریدار این شرکت ۲۵ درصد مبلغ واگذاری را در زمان معامله پرداخت کند و مابقی مبلغ را در طول ۵ سال تسویه کند.

همین شرایط، در کنار اختلاف‌نظر درباره ارزش شرکت، حساسیت‌هایی ایجاد کرده است. برخی معتقدند قیمت تعیین‌شده پایین است و ارزش واقعی شفادارو به حدود ۱۰۰ همت می‌رسد.

ابعاد این واگذاری به حدی بزرگ است که پای سیاسیون را هم به وسط آورده است. مثلا کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با ابراز نگرانی درباره احتمال رانت و فساد در فرایند واگذاری، خواستار توقف آن شده است.

سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در این مورد در مصاحبه با خانه ملت گفته است:

"برخی از داروهای تولیدی شرکت‌های زیرمجموعه این هلدینگ، از جمله برخی آنتی‌بیوتیک‌ها و اسپری‌ها، از جمله اقلامی هستند که تولید آنها در اختیار همین شرکت‌هاست بنابراین اگر این مجموعه بدون بررسی دقیق صلاحیت خریدار و پیامدهای واگذاری به بخش خصوصی منتقل شود، در آینده ممکن است کشور با مشکلاتی در زمینه تامین دارو، افزایش قیمت‌ها و کمبود برخی اقلام دارویی مواجه شود."

در کنار بحث قیمت و شرایط واگذاری، سهامداران خرد با مسئله دیگری روبه‌رو هستند: تغییر مالک اصلی چه اثری بر سرمایه آن‌ها خواهد گذاشت؟

این معامله اگر انجام شود، اثری بر صورت مالی شرکت نخواهد گذاشت. بنابراین منفعت احتمالی سهامداران خرد، بیشتر به عملکرد مالک جدید بستگی دارد. اگر مالک جدید تأمین مالی، مدیریت و وصول مطالبات را بهبود دهد، نتیجه می‌تواند در سودآوری شرکت و منافع سهامداران دیده شود.

برای سهامدار خرد، رقم بزرگ واگذاری تنها آغاز ماجراست. نهایی‌شدن معامله، توان مالی خریدار و برنامه او برای اداره مجموعه روشن خواهد کرد که تغییر مالکیت، تا چه اندازه به بهبود عملکرد شفادارو منجر می‌شود.