به گزارش زومان، نام خارک را چند ماهی است که در جریان جنگ زیاد شنیدهایم؛ جزیرهای کوچک در خلیج فارس که قلب صادرات نفت کشور است و برخی از مهمترین تأسیسات انرژی ایران را در خود جای داده است؛ از پایانه صادراتی نفت و تأسیسات ذخیرهسازی گرفته تا واحدهای تولیدی.
در میان زیرساختهای نفتی خارک، یک شرکت پتروشیمی نیز فعالیت میکند که یکی از مهمترین محصولات صادراتی ایران، یعنی متانول، را تولید میکند؛ پتروشیمی خارک که با نماد «شخارک» در بورس تهران حضور دارد.
از ۱۶ اسفند ۱۴۰۴، همزمان با آغاز جنگ و اعلام شرایط اضطراری در کشور، واحدهای تولیدی پتروشیمی خارک بهطور کامل متوقف شدند. فعالیت مجتمع از ۲۵ فروردین بهصورت مرحلهای و با حدود ۶۰ درصد ظرفیت از سر گرفته شد و از سوم اردیبهشت به ظرفیت کامل بازگشت؛ اگرچه نماد شخارک هنوز به بازار بازنگشته است.
آمارهای تولید و فروش شخارک، زخم عمیق جنگ بر فعالیت این شرکت را نشان میدهند.
جنگی که کارخانه را خاموش کرد
پتروشیمی خارک شرکتی با فروش عمدتاً صادراتی است. در گزارشهای ماهانه کدال، فروش داخلی و درآمد خدمات شرکت صفر ثبت شده و تمام فروش شناساییشده به محصولات صادراتی مربوط است.
این شرکت گازهای ترش همراه نفت را به محصولات باارزشتری تبدیل میکند. سهم هر یک از محصولات شخارک از درآمد شرکت در پنجماهه نخست امسال به این شرح بوده است:
- متانول: ۳۳ درصد
- بوتان: ۲۰ درصد
- گوگرد: ۱۷ درصد
- پنتان +: ۱۷ درصد
- پروپان: ۱۳ درصد
وقتی چنین شرکتی متوقف میشود، زنجیرهای از فعالیتها، از تأمین خوراک و تولید گرفته تا ذخیرهسازی، بارگیری، حملونقل دریایی و دریافت درآمد صادراتی، تحتتأثیر قرار میگیرد.
صورتهای مالی نیز اثر این شوک را نشان میدهند. شخارک در پنجماهه نخست امسال ۳۰۶٫۶ هزار تن محصول تولید کرده است؛ رقمی که نسبت به سال قبل ۱۸ درصد کاهش دارد. بیشترین افت تولید در فروردین ۱۴۰۵ رخ داد؛ زمانی که تولید شرکت نسبت به فروردین سال قبل ۸۰ درصد کاهش یافت.
مقایسه حجم فروش ماهانه شرکت نیز نشان میدهد که در بازه ششماهه از آغاز جنگ تا پایان مرداد، فروش شخارک در چهار ماه با کاهش همراه بوده است. در اسفند ۱۴۰۴، بهدنبال آغاز جنگ و توقف فعالیت شرکت، حجم فروش نسبت به اسفند ۱۴۰۳، ۹۵ درصد کاهش یافت. در فروردین ۱۴۰۵، حجم فروش ۱۴۳ درصد رشد کرد؛ رشدی که به آغاز دوباره فعالیت شرکت و فروش بخشی از محصولات تولیدشده در دوره قبل مربوط میشد. در ماههای اردیبهشت تا تیر نیز حجم فروش بین ۶۰ تا ۹۶ درصد کاهش یافت. فروش شرکت در مرداد، با رشد ۳۵ درصدی، نشانهای از بهبود را نشان داد.
شخارک کمتر فروخت، اما هر تن را گرانتر فروخت
با وجود این، درآمد حاصل از فروش شرکت در پنجماهه نخست سال، برخلاف کاهش تولید و فروش، ۱۲۷ درصد نسبت به پنجماهه نخست ۱۴۰۴ افزایش یافت و به حدود ۱۸ همت رسید.
دلیل این اتفاق را باید در نرخ فروش جستوجو کرد. بر اساس آمارها، میانگین وزنی نرخ فروش محصولات شرکت در فاصله اسفند تا مرداد، بین ۱۶۰ تا ۴۶۰ درصد افزایش یافته است. این شاخص در پنجماهه نخست امسال بهطور میانگین ۲۴۰ درصد رشد کرد و از حدود ۲۱٫۹ میلیون تومان به ازای هر تن در پنجماهه نخست ۱۴۰۴، به ۷۴٫۵ میلیون تومان در پنجماهه نخست ۱۴۰۵ رسید.
به این ترتیب، شخارک در پنجماهه نخست امسال حدود یکسوم کمتر محصول فروخت، اما میانگین مبلغ دریافتی از هر تن بیش از سه برابر شد.
پتروشیمی خارک توضیح داده است که افزایش نرخ خوراک و سوخت دریافتی از شرکت نفت، باعث رشد بهای تمامشده محصولات شده است. همچنین افزایش نرخ تسعیر ارز، هزینههای حملونقل صادراتی شرکت را بالا برده است.
سوددهی زیر آتش جنگ
ر نهایت، این شرکت با وجود قرار گرفتن در قلب منطقهای که هدف حملات نظامی بوده و با وجود کاهش تولید و فروش، به سود قابلتوجهی دست یافته است. سود خالص شخارک در سهماهه نخست سال به ۵.۹ همت رسید؛ رقمی که نسبت به سال قبل ۱۱۱۱ درصد افزایش یافته و بیش از ۱۰ برابر شده است.
با این حال، این سوددهی تا حد زیادی حاصل افزایش نرخ ارز و رشد نرخ فروش محصولات بوده است، نه افزایش ظرفیت یا رشد پایدار حجم صادرات. افت تولید و فروش نشان میدهد که شخارک هنوز بهطور کامل از بحران خارج نشده است. کارخانه از اردیبهشت دوباره فعال شد، اما تولید و فروش آن همچنان پایینتر از گذشته است. نماد بورسی شرکت نیز هنوز به تابلو بازنگشته و آخرین معامله آن به ششم اسفند ۱۴۰۴ بازمیگردد.
حضور در مهمترین پایانه صادراتی نفت ایران که زمانی برای پتروشیمی خارک یک مزیت مهم محسوب میشد، حالا به تهدیدی جدی برای آن تبدیل شده است. شخارک در گزارش خود، موقعیت جغرافیایی شرکت و حملات نظامی را از مهمترین تهدیدهای پیش روی خود دانسته است؛ تهدیدی که مشخص نیست تا چه زمانی ادامه خواهد داشت.
به نظر شما سوددهی یک شرکت با وجود افت تولید و فروش چقدر پایدار است؟