کوچ بزرگ ۵ هزار میلیاردی: پول‌ها از کجا به کجا می‌روند؟

در ۴۸ ساعت گذشته، اتفاقی نادر و بسیار معنادار در اقتصاد ایران رخ داده است: نزدیک به پنج هزار میلیارد تومان پول حقیقی از گوشه‌ای از بازار سرمایه به گوشه‌ای دیگر کوچ کرده است. این یک جابجایی ساده نیست؛ قصه‌ی تغییر یک ذهنیت است. داستانی که نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران، دیگر به گوشه‌ی امن و آرام قانع نیستند و خود را برای دوره‌ای پرنوسان و شاید پربازده آماده می‌کنند.

این ارقام نجومی، روایتگر یک تغییر جهت جدی در رفتار سرمایه‌گذاران است. پول‌هایی در پناهگاه‌های امن و کم‌ریسک پارک شده بودند، حالا با سرعتی بی‌سابقه به سمت بازاری حرکت می‌کنند که نماد حفظ ارزش در برابر تورم است: بازار طلا. این تغییر مسیر، می‌تواند سیگنالی باشد از آینده‌ای که فعالان اقتصادی برای آن آماده می‌شوند.

بیایید داستان را با پرماجراترین بخش این روزهای بازار شروع کنیم: صندوق‌های طلا. داده‌ها نشان می‌دهد که ورود پول حقیقی به این صندوق‌ها در روزهای هشتم و نهم آذر به اوج تاریخی خود رسیده است. روز چهارشنبه، بیش از سه‌هزار و پانصد میلیارد تومان و روز پنجشنبه، هزار و چهارصد میلیارد تومان پول تازه نفس وارد این صندوق‌ها شد. جمع این دو روز، عددی نزدیک به پنج هزار میلیارد تومان می‌شود. این حجم از ورود نقدینگی، یک اتفاق عادی نیست. معمولاً چنین حرکتی تنها زمانی رخ می‌دهد که فعالان بازار به این نتیجه می‌رسند که ریسک بالایی را در آینده پیش‌بینی کنند.

اما چه چیزی این آتش را شعله‌ور کرده است؟ سه محرک اصلی پشت این ماجرا قرار دارد: رشد نرخ دلار در بازار آزاد، تشدید انتظارات تورمی در جامعه و جهش قیمت جهانی طلا به رکوردهای جدید. این سه عامل دست به دست هم داده‌اند تا بخشی از سرمایه‌گذاران به این نتیجه برسند که نگه داشتن پول در حالت کم‌ریسک، به معنای آب شدن سرمایه است. هم‌زمان، نگاهی به سایر بخش‌های بازار نیز همین داستان را تأیید می‌کند. صنایع مرتبط با کامودیتی‌ها مانند صنعت استخراج کانه‌های فلزی، در سقف‌های چندماهه معامله می‌شوند. رکوردشکنی سهامی مانند «فملی» نشان می‌دهد رشد قیمت‌های جهانی کالاها، به‌خصوص مس، بر ذهنیت سرمایه‌گذاران اثر گذاشته است.

حالا به بخش دوم این قصه برویم؛ جایی که پول از آن فرار کرده است. در نقطه مقابل صندوق‌های طلا، صندوق‌های درآمد ثابت قرار دارند؛ گزینه‌ای که معمولاً حکم یک پارکینگ امن برای سرمایه را دارد. این صندوق‌ها ریسک بسیار پایینی دارند و سودی اندک اما مطمئن می‌سازند. طی دو روز گذشته، این پناهگاه‌های امن، شاهد خروج خیره‌کننده پول بوده‌اند. روز شنبه حدود دو هزار و دویست و شصت میلیارد تومان پول حقیقی از این صندوق‌ها خارج شد و این روند در روز یکشنبه نیز ادامه داشت.

این خروج سنگین به چه معناست؟ وقتی سرمایه‌گذاران پول خود را از صندوق درآمد ثابت خارج می‌کنند، یعنی دیگر به سود اندک و قطعی راضی نیستند. آن‌ها ریسک‌پذیرتر شده‌اند و به دنبال بازدهی بالاتری می‌گردند. در واقع، سرمایه از حالت «حفاظتی» خارج شده و به دنبال فرصت‌های «تهاجمی» می‌رود. وقتی این خروج پول از یک سو، و ورود همان پول به صندوق‌های طلا از سوی دیگر را کنار هم می‌گذاریم، پازل کامل می‌شود. این یک کوچ بزرگ و هدفمند است. سرمایه از جایی با بازدهی کمتر از تورم انتظاری، به سمتی می‌رود که به طور سنتی در دوره‌های تورمی عملکرد بهتری داشته است.

به زبان ساده، بازار با تمام وجود فریاد می‌زند که فاز احتیاط به پایان رسیده است.