لوازم خانگی ایرانی، قیمت‌های دلاری؛ داخلی‌سازی چقدر از مردم محافظت کرد؟

به گزارش زومان، قیمت‌ها هر روز با سرعت بالا می‌روند، بسیاری از کالاها به تدریج از دسترس خارج می‌شوند و سبد مصرفی مدام به اقلام حیاتی روزمره محدودتر می‌شود.

این در حالی است که نبود برخی از وسایل بادوام گاهی می‌تواند روال زندگی عادی را متوقف ‌کند. بدون یخچال نمی‌توان زندگی کرد. بدون کولر در تابستان گرم هم زندگی بسیار دشوار می‌شود.

در سوی دیگر کارخانه‌ها نیز روزهای آرامی ندارند. مواد اولیه گران‌تر شده، قطعات وارداتی با دلار حرکت می‌کنند و در نهایت همه هزینه‌ها به مصرف‌کننده منتقل می‌شود.

تورم نقطه‌به‌نقطه کشور در مرداد ۱۴۰۵ به ۸۹ درصد رسید؛ یعنی هزینه خرید مجموعه‌ای مشابه از کالاها و خدمات، در یک سال تقریباً دو برابر شد. تورم گروه «مبلمان و لوازم خانگی» اما به ۱۱۸ درصد رسید و با فاصله از متوسط کشور جلو زد.

تصویر دقیق‌تر در گزارش فعالیت مرداد ۶ شرکت بورسی دیده می‌شود: نرخ‌های فروش تا ۱۵۰ درصد بالا رفته‌اند، اما اغلب خطوط تولید عقب نشسته‌اند. صنعتی که قرار بود با داخلی‌سازی از تکانه‌های ارزی فاصله بگیرد، اکنون کالای ایرانی تولید می‌کند؛ اما به نظر می‌رسد همچنان نبض قیمت‌هایش را با دلار می‌سنجد.

گروه صنعتی انتخاب الکترونیک آرمان گسترده‌ترین سبد را میان شرکت‌های بررسی‌شده دارد: یخچال، فریزر، ماشین لباس‌شویی و ظرف‌شویی، تلویزیون، اجاق‌گاز و لوازم خانگی کوچک با برندهایی نام‌آشنا مانند اسنوا، دوو و بست.

میانگین نرخ فروش این مجموعه ۱۴۹ درصد افزایش یافته؛ بالاترین رشد جدول. با این‌حال، تولید آن در مرداد ۶ درصد کاهش داشته است.

صنایع الکترونیک مادیران تنها استثنای بخش تولید است. الکتروماد که تلویزیون، مانیتور و بردهای الکترونیکی تولید می‌کند، هم‌زمان با رشد ۱۰۲ درصدی نرخ فروش، تولید خود را ۱۰۵ درصد افزایش داده است. این شرکت تنها عضو جدول است که افزایش نرخ با رشد تولید همراه شده؛ تصویری متفاوت از پنج رقیب دیگر.

در پارس خزر، تولیدکننده پنکه، جاروبرقی، پلوپز، چرخ‌گوشت، غذاساز و سایر لوازم کوچک، متوسط نرخ فروش ۹۴ درصد بالا رفته، اما تعداد تولید ۴۵ درصد کاهش یافته است. این شکاف می‌تواند نشانه فشرده‌شدن بازار لوازم کوچک باشد؛ کالاهایی که در زمان افت قدرت خرید، خریدشان آسان‌تر از یخچال و لباس‌شویی به تعویق می‌افتد.

گروه صنعتی بوتان نیز با وضعیتی مشابه روبه‌رو است. نرخ فروش آبگرمکن، پکیج، رادیاتور و دیگر تجهیزات گرمایشی این شرکت به‌طور متوسط ۹۲ درصد رشد کرده، درحالی‌که تولید ۱۱ درصد پایین آمده است.

در پارس الکتریک، سازنده تلویزیون و محصولات صوتی‌ و تصویری، نرخ فروش ۸۴ درصد افزایش یافته، اما تولید مرداد به نزدیک صفر رسیده و افت ۱۰۰ درصدی ثبت شده است. این عدد به‌ تنهایی اثبات‌کننده توقف دائمی تولید نیست؛ تعطیلات، تعمیرات خط، برنامه تولید یا فروش از موجودی انبار می‌تواند آمار یک ماه را به‌شدت جابه‌جا کند. بااین‌حال، صفرشدن تولید در بازاری که قیمت‌ها صعودی‌اند، علامتی است که نمی‌توان نادیده گرفت.

آبسال، تولیدکننده کولر آبی، ماشین لباس‌شویی و بخاری گازی، کمترین رشد نرخ فروش را با ۴۰ درصد داشته است. تولید این شرکت نیز ۲۷ درصد کاهش یافته است.

در مجموع، تولید پنج شرکت از شش شرکت مورد بررسی به شدت کاهش یافته است. کمبود و گرانی قطعات، محدودیت سرمایه در گردش، قطعی انرژی و افت تقاضای مصرفی همگی می‌توانند تولید ماهانه را کاهش دهند.

میانگین قیمت دلار از ۹۱ هزار و ۸۰۰ تومان در مرداد ۱۴۰۴ به ۱۸۹ هزار تومان در مرداد ۱۴۰۵ رسید؛ رشدی معادل ۱۰۶ درصد.

اگر رشد ۱۰۶ درصدی دلار را با رشد نرخ لوازم خانگی مقایسه کنیم، می‌توان یک تصویر کلی از رابطه دلار و قیمت این کالاها داشت.

این مقایسه نشان می‌دهد شرکت «انتخاب» با رشد ۱۴۹ درصدی نرخ فروش محصولات جلوتر از دلار حرکت کرده است. «الکتروماد» با رشد ۱۰۲ درصدی تقریباً هم‌قدم دلار حرکت کرده است. «پارس خزر» ۱۲ واحد درصد، بوتان ۱۴ واحد درصد، پارس الکتریک ۲۲ واحد درصد و آبسال ۶۶ واحد درصد کمتر از دلار افزایش نرخ داشته‌اند.

بنا بر اعلام وزارت صمت، عمق ساخت داخل صنعت لوازم خانگی به حدود ۶۰ درصد رسیده است؛ یعنی حدود ۶۰ درصد ارزش لوازم خانگی در داخل ایجاد می‌شود و ۴۰ درصد باقی‌مانده به قطعات، مواد یا فناوری خارجی وابسته است.

اما تولید داخل به معنای حذف ارز از خط تولید نیست. بخشی از کمپرسورها، پنل‌های نمایشگر، تراشه‌ها، موتورهای پیشرفته و قطعات الکترونیکی همچنان وارداتی‌اند. حتی قیمت مواد اولیه داخلی مانند فولاد، مس و محصولات پتروشیمی نیز از ارز و قیمت‌های جهانی اثر می‌گیرد.