به گزارش زومان، روز گذشته سایپا با عرضه جدید خود به صدر خبرها بازگشت. سایپا قرار است ۴۸۳۰ دستگاه خودروی جدید را در طرح فروش فوقالعاده به بازار عرضه کند. در سمت دیگر در بورس تهران نیز سایپا با نماد «خساپا» روند رو به رشدی داشته و در یک ماه گذشته به بیش از ۴۰ درصد بازدهی رسیده و معاملات سنگینی را به خود دیده است.
این تصویر در نگاه اول نوید بازگشت دومین خودروساز بزرگ کشور را میدهد؛ در حالی که صورتهای مالی سایپا از ادامه زیاندهی آن حتی سنگینتر از سال گذشته خبر میدهند. ماجرا چیست؟
قیمتها دویدند؛ تولید در جهت مخالف رفت
گزارش فعالیت پنج ماهه، تصویر روشنی از وضعیت کنونی سایپا ۱۴۰۵ نشان میدهد.
از ابتدای سال تا پایان مرداد ماه، میزان تولید ۴۴ درصد و میزان فروش ۳۸ درصد کاهش یافته است. در مقابل، میانگین نرخ فروش محصولات ۲۴ درصد بالا رفته؛ با این حال مبلغ کل فروش همچنان ۲۳ درصد کمتر از دوره مشابه سال قبل است.
به زبان ساده، سایپا هر خودرو را گرانتر فروخته، اما آنقدر خودرو کمتری تحویل داده که درآمدش نیز آب رفته است. کل فروش سایپا از ابتدای ۱۴۰۵ تا پایان مرداد ۴۸ هزار و ۸۹۱ دستگاه بوده است.
رشد قیمت میان محصولات هم یکسان نیست. میانگین نرخ فروش خانواده تویوتا ۱۵۸ درصد، چانگان ۶۸ درصد، وانت ۱۵۱ حدود ۳۸ درصد و خانواده X200 حدود ۳۳ درصد افزایش یافته؛ اما رشد نرخ شاهین تنها ۳ درصد بوده است.
همین ترکیب، اهمیت خودروهای وارداتی و مونتاژی گرانتر را برای سایپا نشان میدهد. آنها سهم کمی از فروش را تشکیل میدهند، ولی پول بیشتری وارد شرکت میکنند.
با این حال مسئله اینجاست که افزایش قیمت، نتوانسته جای خالی تیراژ را پر کند.
بدهیهایی که سر به فلک کشیده
گزارشها نشان میدهند زیاندهی سایپا نیز تشدید شده است.
این خودروساز که در سه ماهه نخست سال قبل ۷۷۸ میلیارد تومان سود ناخالص داشت، در سه ماهه نخست ۱۴۰۵، ۱.۲ همت زیان ناخالص ساخته است. زیان خالص نیز با جهش ۱۴۲ درصدی از ۳.۹ به ۹.۴ همت رسیده است.
بزرگترین فشار سایپا از هزینه مالی میآید؛ یعنی بهایی که سایپا برای وامها و بدهیهای خود میپردازد. این هزینه در سه ماه به ۷.۹ همت رسیده و نسبت به سال قبل ۸۱ درصد افزایش یافته است.
در واقع ازای هر ۱۰۰ تومان فروش، نزدیک به ۴۹ تومان فقط صرف هزینه تأمین مالی شده است.
ترکیب محصولات نیز نکتهای غافلگیرکننده دارد. خانوادههای X200 و SP100 در مجموع حدود ۴.۵ همت زیان ناخالص ساختهاند؛ در مقابل، محصولات وارداتی بیش از ۲.۳ همت سود ناخالص ایجاد کردهاند.
سایپا هنوز از خودروهای اصلی خود زیان میسازد و بخشی از این حفره را با خودروهای گرانتر وارداتی پر میکند.
اخباری که سرمایهگذاران را امیدوار میکند
با چنین اعدادی، رشد خساپا در بورس عجیب به نظر میرسد. اما این رشد را نه مربوط به بهبود عملکرد واقعی سایپا، بلکه مربوط به اخبار مثبتی است که اخیرا پیرامون آن منتشر شده است.
مهمترین دلیل استقبال از سهام سایپا، احتمال واگذاری این شرکت به یک مالک جدید است. حدود ۴۲ درصد از سهام سایپا در اختیار شرکتهای زیرمجموعه خود سایپاست؛ مالکیت پیچیدهای که به آن «سهام تودلی» میگویند. دولت و سایپا میخواهند این سهام را بفروشند تا مدیریت شرکت عملاً به خریدار جدید منتقل شود.
فعلاً حدود ۱۷ درصد از سهام سایپا به عنوان وثیقه نزد بانک تجارت قرار دارد و تا زمانی که آزاد نشود، امکان فروش آن وجود ندارد. سایپا اعلام کرده آزادسازی این سهام به مراحل پایانی رسیده است.
در بهمن ۱۴۰۴، کارشناسان رسمی ارزش هر سهم سایپا را برای واگذاری بلوک مدیریتی ۲۰۷.۵ تومان برآورد کردند؛ در حالی که سهم در بورس حدود ۷۰ تومان معامله میشد. این اختلاف، معاملهگران را امیدوار کرده که سهام سایپا ارزان باشد. البته این عدد قدیمی و منقضی شده و به معنی رسیدن قطعی قیمت سهم به ۲۰۷ تومان نیست؛ فقط مبنای قبلی فروش یک بلوک بزرگ مدیریتی بوده است.
در کنار این خبر، فروش سایپا در مرداد نسبت به تیر ۱۶ درصد بیشتر شده و قیمت فروش محصولات نیز افزایش یافته است. یک رأی قضایی درباره مقررات پیشفروش خودرو هم ممکن است دست سایپا را برای دریافت پول بیشتر از فروشهای آینده بازتر کند؛ هرچند اثر مالی آن هنوز مشخص نیست.
در نتیجه، بازار فعلاً به سودآوری امروز سایپا توجه کمتری دارد و روی یک احتمال شرطبندی کرده است: اینکه سایپا با مالک و مدیر جدید، قیمتگذاری بهتر و بدهی کمتر، در آینده از زیان خارج شود.
هنوز هیچکدام از این اتفاقها قطعی نشدهاند.