شتران از نفت سود گرفت؛ تولید کمتر، درآمد بیشتر

به گزارش زومان، بازار سهام در روزهایی که دوباره به قله‌های تازه نزدیک شده، همچنان نگاه ویژه‌ای به پالایشی‌ها دارد؛ صنعتی که از پیچیده‌ترین بخش‌های بورس به شمار می‌رود. پالایشگاه‌ها مانند یک کارخانه معمولی فقط با افزایش تولید رشد نمی‌کنند، بلکه سودشان به فاصله‌ای وابسته است که میان نفت خام ورودی و فرآورده‌های خروجی شکل می‌گیرد؛ فاصله‌ای که می‌تواند مسیر سودآوری را دگرگون کند.

در میان نمادهای پالایشی، پالایش نفت تهران با نماد «شتران» یکی از نمادهای پرتوجه بازار بوده است. این سهم در هفته گذشته حدود ۷.۵ درصد بازدهی داشته، در حالی که بازدهی کل بازار ۵.۷ درصد بوده است. شتران در روزهای اخیر جزء نمادهای پرمعامله بازار بوده است.

صورت‌های مالی شتران در نگاه اول، داستان شرکتی را روایت می‌کنند که در سه‌ ماهه نخست ۱۴۰۵ توانسته سود خود را بیش از دو برابر کند. با این حال، پشت این رشد یک نکته کلیدی پنهان مانده؛ شتران این افزایش سود را نه با تولید بیشتر، بلکه با تغییر شرایط قیمتی رقم زده است.

صورت مالی سه‌ ماهه نخست ۱۴۰۵ شتران تصویری قدرتمند از عملکرد مالی شرکت نشان می‌دهد. درآمدهای عملیاتی پالایش نفت تهران به حدود ۱۴۵ همت رسیده و نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۳ درصد رشد کرده است.

در مقابل، بهای تمام‌شده درآمدهای عملیاتی که بخش اصلی هزینه‌های شرکت را تشکیل می‌دهد، فقط ۲۲ درصد افزایش یافته است. همین فاصله میان رشد درآمد و هزینه باعث شد سودآوری شرکت جهش کند.

سود عملیاتی شتران در این دوره به حدود ۲۵ همت رسید و نسبت به سال گذشته ۱۱۰ درصد افزایش داشت. در نهایت، پس از محاسبه مالیات، سود خالص شرکت ۱۰۴ درصد رشد کرد.

اما شاید مهم‌تر از خود سود، تغییری باشد که در حاشیه سود رخ داده است. حاشیه سود خالص یعنی از هر ۱۰۰ تومان درآمد، چه مقدار سود باقی می‌ماند. این عدد برای شتران از ۹.۴ درصد در بهار ۱۴۰۴ به ۱۴.۶ درصد در بهار ۱۴۰۵ رسیده است.

به زبان ساده، شتران از هر ۱۰۰ تومان فروش، حدود ۵ تومان بیشتر از سال گذشته سود ساخته است.

البته سودآوری همچنان نوسان دارد. شتران در پاییز ۱۴۰۴ حاشیه سود خالص ۳۱.۳ درصد و در زمستان همان سال ۱۶ درصد ثبت کرده بود. بنابراین بهار ۱۴۰۵ هرچند بهتر از سال گذشته بوده، اما هنوز با اوج سودآوری فصل‌های قبل فاصله دارد.

سؤال اصلی همین‌جا شکل می‌گیرد؛ سود این شرکت از کجا آمد؟ بررسی گزارش فعالیت چهارماهه نخست ۱۴۰۵ جزئیات این موضوع را روشن می‌کند.

شتران ۲۶ فرآورده مختلف تولید می‌کند. مهم‌ترین محصولات این شرکت شامل بنزین، نفت‌گاز یا همان گازوئیل (سوخت خودروهای سنگین، حمل‌ونقل و صنایع)، نفت‌کوره (سوخت نیروگاه‌ها و صنایع)، سوخت جت (مصرف هواپیماها) و محصولاتی مانند گاز مایع و نفتا هستند که در بخش انرژی و صنایع پایین‌دستی کاربرد دارند.

اما بر خلاف تصور اولیه، رشد درآمد شتران از افزایش تولید این محصولات حاصل نشده است. اتفاقا تولید این شرکت در مجموع با کاهش مواجه بوده است.

مجموع تولید این پالایشگاه از حدود ۴.۷ میلیون مترمکعب در ۴ ماهه نخست سال گذشته به ۳.۳ میلیون مترمکعب در ۴ ماهه نخست امسال کاهش یافته؛ یعنی نزدیک به ۲۹ درصد افت. حجم فروش نیز تقریبا با همین میزان کاهش مواجه شده است.

با وجود چنین افتی، درآمد فروش مسیر متفاوتی را طی کرده و حدود ۵۴ درصد افزایش یافته است.

دلیل این اتفاق، رشد نرخ فروش محصولات بوده است. برای نمونه، نرخ فروش بنزین معمولی اکتان ۸۷ شتران از حدود ۳۰ میلیون تومان به ازای هر مترمکعب در چهارماهه نخست ۱۴۰۴ به حدود ۶۸ میلیون تومان در چهارماهه نخست ۱۴۰۵ رسیده؛ یعنی بیش از دو برابر شده است.

در سایر فرآورده‌های اصلی شرکت نیز افزایش نرخ فروش رخ داده است.

خود شتران سه عامل اصلی را برای تغییر نرخ محصولات اعلام کرده است:

• افزایش ۱۰۸ درصدی نرخ ارز محاسباتی
• کاهش ۵ درصدی قیمت جهانی فرآورده‌ها
• افزایش ۱۸ درصدی کرک‌اسپرد جهانی

کرک‌ اسپرد (Crack Spread) به زبان ساده، فاصله بین ارزش فرآورده‌ها مانند بنزین، گازوئیل و سوخت جت با قیمت نفت خام را نشان می‌دهد. هرچه این فاصله بیشتر شود - یعنی فاصله قیمت محصول نهایی از قیمت ماده خام (نفت) بیشتر باشد - سودآوری پالایشگاه‌ها هم بالاتر می‌رود.

طبق توضیحات شرکت، بهبود ۱۸ درصدی کرک‌ اسپرد جهانی یکی از عوامل رشد سودآوری پالایشگاه‌ها در سه‌ ماهه ۱۴۰۵ بوده است؛ این یعنی ارزش فرآورده‌های تولیدی نفتی نسبت به هزینه نفت خام شرایط بهتری پیدا کرده است.

شتران همچنین اعلام کرده متوسط نرخ نفت خام تحویلی به پالایشگاه‌ها در این دوره ۶۵.۲۵ دلار به ازای هر بشکه بوده و متوسط نرخ تسعیر ارز نیز ۱۴۳.۷۹ هزار تومان برای هر دلار ثبت شده است.

به نظر شما سودآوری نمادهای پالایشی بورس پایدار خواهد بود؟