بورس از جنگ نترسید؛ از جا ماندن ترسید

به عقیده برخی امروز بورس با دیروزش فرق معناداری داشت،‌ انگار تصورشان از ادامه جنگ تغییر کرده. ولی نگاه دقیق‌تر می‌گوید صبر کنید!

به گزارش زومان، روز دوم بازگشایی بازار سهام پس از یک تعطیلی طولانی ۸۰ روزه، سبز شد. در روز سی‌ام اردیبهشت ۱۴۰۵، بیش از ۳ هزار میلیارد تومان پول تازه وارد کل بازار شد که بالاترین رقم از نیمه دی‌ماه پارسال به این‌سو است. شاخص کل رشدی فراتر از ۱ درصد را ثبت کرد و ارزش صف‌های خرید تقریباً ۱۵ برابر صف‌های فروش بود. یعنی خیلی‌ها آمده بودند سهم بخرند.؛ خیلی بیشتر از فروشنده‌ها.

اما پشت این عددهای سبز و مثبت چه خبر بود؟

در این هجوم همه جانبه (ورود پول همه‌جا مثبت بود) برخی پای دلار را وسط ‌می‌کشند و می‌گویند پاسخ را باید در ارزش دلاری بورس جستجو کرد. در حال حاضر، ارزش کل بازار سهام به کمتر از ۷۰ میلیارد دلار (حدود ۶۹ میلیارد دلار) رسیده است.

• این پایین‌ترین سطح در حداقل ۵ سال اخیر است.

برای مقایسه، در اردیبهشت سال ۱۴۰۰، بورس بیشتر از ۲۰۰ میلیارد دلار می‌ارزید. این افت شدید نشان می‌دهد که رشد بورس بسیار عقب‌تر از رشد قیمت دلار بوده است. از سوی دیگر، انتظارات تورمی—یعنی پیش‌بینی مردم از افزایش مداوم قیمت‌ها در آینده—به وضوح شکل گرفته است. مردم برای حفظ ارزش پول خود در برابر این گرانیِ پیش‌رو، احتمالا به خرید دارایی‌های ارزان‌تر روی آورده‌اند.

با وجود ترس از جنگ، برخی از فعالان بازار بر این باورند که اگر درگیری هم رخ دهد، محدود خواهد بود. در این سناریو، معامله‌گران معتقدند حدود ۶۰ درصد از سهام بازار همچنان ارزنده هستند و از آسیب مصون می‌مانند. متغیرهای کلیدی برای این ارزندگی شامل مصونیت فیزیکی و مالی است.

از آنطرف، نسبت P/E فوروارد—شاخصی که نشان می‌دهد خریداران برای هر واحد سود آینده چقدر می‌پردازند—در صنایعی مثل سیمان، دارو، کشاورزی و فلزات به زیر ۲ رسیده است. یعنی فعالان این نمادها انتظار دارند که احتمالا دو سال دیگر پولشان برگردد، این در حالی است که همین شاخص در بازار مسکن حدود ۳۰ است، که نشان‌دهنده جذابیت بسیار بالای بورس در این دسته است.

صنایعی که زنجیره تولیدشان دست‌نخورده باقی مانده، سودهای کلانی را تجربه می‌کنند. عملکرد شرکت ملی مس (فملی) نشان می‌دهد که فروش داخلی و صادراتی آن از ابتدای سال مالی تا پایان ۱۴۰۴، نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۲ برابر شده است؛ گویی سرمایه‌گذاران طلای خود را در معادن مس یافته‌اند. شرکت آلومینیوم ایران (فایرا) نیز قیمت هر کیلو شمش خود را از ۲۰۰ هزار تومان به ۵۰۰ هزار تومان افزایش داده است.

در گروه خودرویی‌ها (مانند نماد ایران‌خودرو)، با وجود تمایل زیاد مردم به فروش و عرضه بالا، تقاضا باز هم بیشتر بود. با این حال، زور فروشندگان همچنان چربید و این گروه منفی‌ترین عملکرد را ثبت کرد و البته همچنان امیدواری به این صنعت به دلایلی پایین است.

در بستر این اتفاقات، رفتار معامله‌گران به سه دسته تقسیم شده است.

• گروه اول «نقطه‌زن‌ها» هستند که تنها در قیمت‌های کلیدی خاصی وارد معامله می‌شوند.
• گروه دوم از اطلاعات نهانی بهره می‌برند؛ پدیده‌ای به نام «کد به کد» که در آن انتقال سهام میان افراد مطلع برای کسب سودِ سریع انجام می‌شود. شرکت‌های حقوقی، سهام ارزنده را پیش از عرضه به نزدیکان خود اطلاع می‌دهند.
• گروه سوم، تکمیل‌کنندگان پرتفوی (سبد سهام) هستند. آن‌ها به هر قیمتی می‌خواهند سهام صنایع امن را بخرند. مثلاً چون بانک‌ها در تنش‌های اخیر آسیبی ندیده‌اند، تقاضا برای آن‌ها (مثل نمادهای وتجارت و بملت) به شدت بالاست. اگر این خریداران نتوانند سهم دلخواه خود را بخرند، بلافاصله در صف خرید سهم دیگری مثل بانک صادرات می‌نشینند تا فقط از بازار جا نمانند. سهامداران سیال نیز رفتار مشابهی در گروه سیمانی‌ها دارند و خریداران بزرگ یا «نهنگ‌ها» صف‌های خرید سنگینی ایجاد کرده‌اند.

در کنار این تقاضای طبیعی، نباید نقش ناظر بازار را نادیده گرفت. ناظر با ایجاد محدودیت در حجم فروش و غیرفعال کردن کدهای پرفروش، اساساً اجازه ریزش سنگین را نمی‌دهد. برای خرید منعی نیست اما برای فروش سقف وجود دارد.

با وجود همه این خوش‌بینی‌های نسبی و توزیع سرمایه‌ها در صنایع امنی چون بانک و معدن، برخی نهادهای مالی بزرگ هنوز وارد گود نشده‌اند. به نظر می‌رسد آن‌ها منتظر روز شنبه هستند تا پیش از ورود پول‌های کلان، ارزیابی دقیق‌تری از تحولات ژئوپلیتیک و افت و خیز درآمدهای شرکت‌ها داشته باشند. در کنار آن، بخش مهمی از سهام بازار و بنگاه‌های آسیب دیده در جنگ غایب هستند.

بازار شاید از جنگ مطمئن نباشد، اما تورم‌های بالا و عقب‌افتادن بورس از دلار برایش قطعی است. فعلاً با این باور پیش می‌رود که در صورت بروز تنش فیزیکی نیز، شرکت‌هایی هستند که احتمالا امن بمانند.