پایان معاملات امروز بورس؛ شاخص کل مثبت شد

به گزارش زومان، تالار شیشه‌ای پس از توقف طولانی مدت، سرانجام فعالیت خود را در سال جدید از سر گرفت و نخستین معاملات بازار سهام از ساعت ۹ صبح امروز در تالار معاملات بورس تهران آغاز شد تا معامله‌گران پس از یک وقفه طولانی‌مدت، دوباره به چرخه خرید و فروش بازگردند.

بررسی وضعیت نمادها در روز بازگشایی نشان می‌دهد که بیش از ۴۰ نماد متعلق به شرکت‌های آسیب‌دیده در جریان جنگ اخیر — که عمدتاً در گروه‌های شیمیایی و فلزات اساسی قرار دارند — همچنان متوقف مانده و فعلاً شرایط بازگشایی را پیدا نکرده‌اند.

شاخص کل در پایان معاملات امروز حدود ۰.۰۷ درصد افزایش داشت و به سه میلیون و ۷۱۶ هزار واحد رسید. شاخص هم وزن نیز ۰.۲۸ درصد بالا رفت و در رقم ۹۵۵ هزار واحد تثبیت شد.

همچنین ۵۶ درصد نمادها در محدوده مثبت معامله شدند. حجم معاملات در بخش سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی به ۵۷.۳ میلیارد واحد رسید و ارزش معاملات نیز حدود ۱۶ هزار و ۹۲۵ میلیارد تومان ثبت شد.

بررسی جریان نقدینگی نشان می‌دهد حدود دو هزار و ۷۹۰ میلیارد تومان پول حقیقی وارد بازار شده است؛ موضوعی که از افزایش توجه سرمایه‌گذاران خرد به بورس در نخستین روزهای بازگشت معاملات حکایت دارد.

صندوق های طلا که در ساعات ابتدایی بازگشایی، شاهد خروج سرمایه بود؛ از دقایقی پیش بار دیگر با اقبال سرمایه گذاران رو به رو شده و ورود پول حدود ۳۹ میلیارد تومانی را تجربه کرده است.

پیگیری زومان از تحلیلگران بورس: بازار در نخستین روز بازگشایی طبیعی بود که تحت فشار قرار بگیرد، چون بورس در حدود ۸۰ روز گذشته مهم‌ترین ویژگی خود یعنی نقدشوندگی را از دست داده بود. بخشی از سهامداران فقط منتظر بودند بعد از این مدت بتوانند دارایی خود را نقد کنند و بخشی دیگر هم تحت تأثیر فضای جنگ و نااطمینانی، نگران وقوع سناریوهای شدیدتر بودند و ترجیح می‌دادند ریسک خود را کاهش دهند. به همین دلیل انتظار می‌رفت بازار با فشار فروش سنگین و رفتارهای هیجانی روبه‌رو شود.

با این حال، بازار وارد فاز «واکنش افراطی» نشد و برخلاف برخی پیش‌بینی‌ها شاهد رفتار توده‌ای و فروش‌های کنترل‌نشده نبودیم. به نظر می‌رسد چهار عامل اصلی در مدیریت فضای روانی بازار نقش داشتند.

عامل نخست؛ بسته ماندن نمادهای آسیب‌دیده و بزرگ

مهم‌ترین اقدام، بسته ماندن بخشی از نمادهای بزرگ و آسیب‌دیده بود؛ اقدامی که باعث شد شوک ناشی از جنگ به‌صورت یک‌باره به کل بازار منتقل نشود. اگر این نمادها هم‌زمان باز می‌شدند، احتمال شکل‌گیری صف‌های فروش گسترده و تشدید ترس در کل بازار بالا می‌رفت.

عامل دوم؛ تعدیل سریع‌تر قیمت‌ها با گزارش کارشناسی

هم‌زمان، به برخی شرکت‌ها اجازه داده شد با ارائه گزارش‌های کارشناسی، قیمت سهام خود را فراتر از دامنه‌های معمول تعدیل کنند تا بازار بتواند سریع‌تر به قیمت‌های واقعی جدید برسد. هدف این بود که سهم‌ها روزها در صف‌های فرسایشی قفل نشوند و بخشی از شوک، کنترل‌شده‌تر در قیمت‌ها تخلیه شود.

عامل سوم؛ هماهنگی با نهادهای مالی و منابع حمایتی

به گفته این تحلیلگر، بخشی از آرامش نسبی بازار به هماهنگی‌های قبلی با برخی نهادهای مالی و آماده‌سازی منابع حمایتی بازمی‌گشت. این اقدامات کمک کرد بازار از همان ساعات ابتدایی با بحران نقدشوندگی و رفتار توده‌ای روبه‌رو نشود.

عامل چهارم؛ مجموعه ابزارهای کنترلی و روانی

افزایش ساعت معاملات، اصلاح ضرایب اعتباری، عرضه اوراق تبعی، بیمه سهام و طراحی تسهیلات با وثیقه سهام نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. تمام این ابزارها یک هدف مشترک داشتند؛ کاهش فشار روانی بازار و جلوگیری از آنکه سهامداران در فضای ترس و نااطمینانی، تصمیم‌های هیجانی بگیرند.

به نظر می‌رسد سیاست‌گذار این بار تا حدی از تجربه‌های قبلی درس گرفته است. برای مثال، در نخستین بازگشایی بازارها پس از جنگ ۱۲ روزه، خروج پول از صندوق‌های درآمد ثابت بسیار شدید بود، اما در دور دوم این میزان به شکل محسوسی کاهش یافت؛ موضوعی که نشان می‌دهد بخشی از سیاست‌های کنترلی توانسته از شدت رفتارهای هیجانی کم کند.

البته کنترل هیجان بازار به معنی بازگشت قطعی روند صعودی نیست. اقتصاد همچنان با آسیب‌های ناشی از جنگ، نااطمینانی سیاسی و فشارهای اقتصادی مواجه است و بسیاری از شرکت‌های بزرگ بازار نیز در همین شرایط قرار دارند. تفاوت مهم فعلی فقط این است که بازار فعلاً در حال تطبیق تدریجی با واقعیت‌های جدید است، نه واکنش فرسایشی و هیجانی به آن‌ها. اینکه این تعادل شکننده در روزهای آینده حفظ شود یا نه، بیش از هر چیز به شرایط سیاسی و بازگشت تدریجی اعتماد سرمایه‌گذاران بستگی دارد.

صندوق‌های طلا و نقره هم از ساعتی پیش بازگشایی شدند و به ترتیب حدود ۱۴۰ میلیارد تومان و ۱۴ میلیارد تومان تا ساعت ۱۲:۱۵ خروج پول داشتند.

بیشترین حجم سفارشات فروش در بازار امروز مربوط به نمادهای خودرویی و شستا بوده است.

نمادهای بانکی، افق کوروش و فملی امروز از اثرگذارترین نمادهای مثبت بازار سهام بودند و به بهبود شاخص کمک کردند.

در مقابل، شستا، پالایشگاه نفت اصفهان و بندرعباس، شپنا و خودرو در محدوده منفی معامله شدند و بیشترین فشار فروش را در بازار داشتند.

نمادهای خودرویی یک ساعت پس از بازگشایی، در مسیر نزولی قرار گرفته‌اند و در حال افت قیمت هستند.

بررسی‌ها نشان می دهد نمادهای خساپا و خودرو حدود ۳ درصد افت ارزش داشتند.

ساعاتی پس از بازگشایی بورس تهران پس از ۸۰ روز تعطیلی، فضای توییتر (ایکس) آینه‌ای از هیجانات و نگرانی‌های سرمایه‌گذاران شد.

بررسی زومان نشان می دهد که در ساعات اولیه معاملات، غالب توییت‌ها حول ناامیدی شدید و «صف فروش سنگین» می‌چرخید. کاربران با انتشار تصاویر تابلو و آمار صف فروش ۱۰٫۳ هزار میلیارد تومانی در مقابل صف خرید ضعیف، از ریزش ۱۵-۱۶ هزار واحدی شاخص و بسته ماندن بیش از ۴۰ نماد بزرگ (به‌ویژه شیمیایی و فلزات) سخن گفتند.

عباراتی مثل «بازگشایی قرمز»، «بی‌اعتمادی کامل» و «هنوز اعتماد برنگشته» ترند غالب بود.

با گذشت ساعات، محتوای توییت‌ها کمی تعدیل شد. برخی کاربران از عبور ارزش معاملات خرد از ۱۰ همت، خروج نمادهای بانکی از صف فروش و تشکیل صف خرید در نمادهایی مانند ذوب خبر دادند.

پست‌هایی با لحن «همین که نصف نمادها مثبت شدن خوبه» یا «خریدارها کم‌کم وارد شدن» منتشر شد که نشان‌دهنده امیدواری نسبی بود.

با این حال، کلیت جو در ایکس همچنان احتیاطی و واقع‌بینانه منفی ماند. کاربران عمدتاً بر آسیب‌های جنگ، نمادهای بسته و لزوم بازگشت اعتماد تأکید داشتند. طنز و گلایه از اختلال سامانه کدال هم بخش دیگری از توییت‌ها را تشکیل می‌داد.

در مجموع، محتوای توییت‌های امروز نشان داد که هرچه از بازگشایی گذشت محتوا کمی متعادل تر شد گرچه ذهنیت ترس هنوز برقرار است

پیگیری زومان از برخی تحلیلگران: رفتار مثبت بازار در نخستین روز بازگشایی را نمی‌توان صرفاً به خوش‌بینی تعبیر کرد و بخشی از این واکنش، طبیعی و ناشی از فاصله‌ای است که میان بورس و سایر بازارها در دوران تعطیلی ایجاد شد.

در مدتی که بازار سهام بسته بود، نرخ دلار در بازار آزاد افزایش قابل‌توجهی داشت و همین موضوع باعث شد بخشی از سهم‌های بزرگ، به‌ویژه شرکت‌های صادرات‌محور، از منظر ارزش‌گذاری جذاب‌تر به نظر برسند.

در کنار این موضوع، بازار میان صنایع مختلف نیز دست به تفکیک ریسک زده است. صنایعی که در جریان جنگ و تنش‌های اخیر آسیب مستقیمی ندیده‌اند یا وابستگی کمتری به ریسک زیرساخت و انرژی دارند، بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. استقبال از نمادهایی مانند فملی را نیز می‌توان در همین چارچوب تحلیل کرد.

با این حال، هنوز برای قضاوت درباره جهت واقعی بازار زود است. پیش از بازگشایی بورس، حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان منابع حمایتی برای کنترل هیجانات بازار آماده شده بود و به همین دلیل، باید دید چه میزان از تقاضای امروز ناشی از رفتار طبیعی سهامداران بوده و چه میزان تحت تأثیر حمایت‌های سازمان‌یافته شکل گرفته است. وزن این دو عامل می‌تواند تصویر روشن‌تری از فاز بعدی بازار ارائه دهد.

در این میان، بازار اختیار معامله نیز سیگنال متفاوتی ارسال می‌کند. اختیار فروش، ابزاری برای پوشش ریسک و بیمه کردن پرتفوی در برابر افت بازار است و معمولاً رفتار معامله‌گران حرفه‌ای در این بازار، نگاه آینده‌نگر‌تری نسبت به بازار نقدی دارد.

نکته قابل‌توجه دیگر، رفتار بازار اختیار معامله است. در یکی از قراردادهای اختیار فروش مرتبط با صندوق‌های اهرمی با سررسید ۲۷ خرداد، با وجود باقی ماندن کمتر از یک ماه تا سررسید، قرارداد همچنان در محدوده حدود ۴۰۰ تومان معامله می‌شود؛ در حالی که پیش‌تر حوالی ۲۴۰۰ تومان قیمت داشت. این موضوع می‌تواند نشانه‌ای باشد از اینکه بخشی از معامله‌گران حرفه‌ای، هنوز ریسک نوسان و افت بازار در کوتاه‌مدت را به‌طور کامل کنار نگذاشته‌اند.

در مجموع، بازار امروز بیشتر از آنکه نشانه بازگشت کامل اعتماد باشد، تصویری از بازاری بود که میان عبور از شوک اولیه جنگ و تردید نسبت به آینده، در حال بازتنظیم انتظارات خود است.

صندوق‌های درآمد ثابت تا ساعت ۱۰:۳۰ خروج پول نزدیک به ۴ هزار میلیارد تومانی را به ثبت رساندند؛ روندی که البته در روزهای گذشته نیز با شدت کمتری تکرار شده بود.

خروج سنگین پول از صندوق‌های درآمد ثابت نشان می‌دهد بخشی از نقدینگی در حال حرکت از دارایی‌های امن به سمت بازارهای پرریسک‌تر یا در حال نوسان است.

نمادهای خودرویی نیز از ساعت ۱۰ امروز بازگشایی شدند.

همچنین نماد معاملاتي شركت سايپا (خساپا) باتوجه به افشای اطلاعات با اهميت گروه ب، با محدوديت نوسان قيمت آماده انجام معامله است.

عبارت «افشای اطلاعات بااهمیت گروه ب» معمولاً به خبرهایی گفته می‌شود که می‌تواند روی روند سهم اثر بگذارد، اما شدت آن به اندازه‌ای نیست که معاملات بدون محدودیت انجام شود. به همین دلیل خساپا با همان دامنه نوسان معمول معامله خواهد شد.

سعید مومنی، کارشناس بازار سرمایه: بازار امروز برخلاف انتظار بسیاری، کاملاً قرمز نشد و همین نشان داد بخشی از فعالان بازار دیگر روی سناریوی «فروپاشی کامل» شرط‌بندی نمی‌کنند. بعد از حدود دو ماه توقف، تصور غالب این بود که فشار فروش هیجانی می‌تواند کل بازار را قفل کند، اما رفتار معاملات نشان داد پول در حال تفکیک ریسک‌هاست، نه خروج کامل از بازار.

نمادهایی مثل فملی با خرید سنگین حقیقی‌ها مواجه شدند؛ اتفاقی که می‌تواند نشانه این باشد که بخشی از بازار معتقد است ترس ایجادشده در سهم‌های بزرگ بیش از واقعیت بنیادی آن‌ها بوده است.

با این حال، جریان اصلی توجه امروز بیشتر به سمت صنایعی رفت که بازار احساس می‌کند در شرایط تنش، آسیب‌پذیری کمتری از نظر انرژی، زیرساخت و ریسک عملیاتی دارند.

به همین دلیل، صنایع غذایی، زراعتی و حتی بخشی از سیمانی‌ها مورد توجه قرار گرفتند. دلیل این اقبال صرفاً سودآوری نیست؛ بلکه این تصور است که این صنایع کمتر در معرض ریسک‌های ناشی از اختلال انرژی، حمل‌ونقل، صادرات یا آسیب زیرساختی قرار دارند.

در مقابل، بازار نسبت به صنایع بزرگ انرژی‌بر و صادرات‌محور محتاط‌تر شده است. جنگ اخیر برای اولین‌بار «ریسک زیرساخت» را وارد مدل ذهنی سرمایه‌گذاران کرد؛ یعنی دیگر فقط بحث دلار و تحریم نیست، بلکه سوال این است که کدام صنعت در شرایط بحران توان ادامه فعالیت پایدار دارد.

به نظر می‌رسد بازار در حال ورود به مرحله‌ای است که در آن، مفهوم «تاب‌آوری عملیاتی» به اندازه سودسازی اهمیت پیدا کرده است.

ارزش صف خرید صندوق‌های بخشی سیمانی به ۷۰۰ میلیارد تومان رسید و همزمان صندوق‌های بخشی بانکی هم شاهد خروج از صف فروش هستند.

در ساعات اولیه بازگشایی بورس، شاخص کل روند نزولی را در پیش گرفته و در محدوده سه میلیون و ۶۹۹ واحد قرار گرفته است.

در جریان دادوستدهای نخستین روز کاری بورس، وزن سنگین عرضه بر تقاضا کاملاً مشهود بود؛ به‌طوری‌که ارزش سفارش‌های خرید در سطح ۱۵۷۵ میلیارد تومان ایستاد، اما در سوی مقابل، صفوف فروش رقم سنگین ۱۰.۳ هزار میلیارد تومان (همت) را ثبت کردند.

نمادهای شاخص‌ساز و بزرگی همچون «فملی»، «شبندر» و «شستا» در صدر بیشترین بازدهی منفی قرار گرفتند. با وجود فشار سنگین فروش در کل بازار، بررسی تابلوی معاملات حکایت از آن دارد که ۲۸ درصد از کل نمادهای بورسی توانسته‌اند در محدوده مثبت مچینگ و معامله شوند.

نمادهای خودرویی و بانکی در معاملات امروز حضور دارند و بخشی از صندوق‌های اهرمی نیز با اعمال محدودیت فروش ۱۰۰ هزار واحدی، به تابلوی معاملات بازگشته‌اند.