دو واکنش به یک جنگ؛ از بورس تهران تا وال استریت

نزدیک به دو ماه از نهم اسفند و آغاز درگیری نظامی می‌گذرد. بورس تهران در تمام این مدت کاملا تعطیل بوده است. به گزارش زومان، در آب‌های جنوب، محاصره دریایی تشدید شده و تنگه هرمز، شاهراه حیاتی انرژی، مسدود است. یا نفتی از این مسیر عبور نمی‌کند یا به سختی و به ندرت برخی نفتکش‌ها مجوز عبور پیدا می‌کنند. با این حال، واکنش بازارها به این بحران یک معمای گیج‌کننده است. در حالی که سرمایه‌گذاران ایرانی در حال سنگربندی اقتصادی هستند، معامله‌گران در آن سوی دنیا طوری رفتار می‌کنند که گویی اتفاقی نیفتاده است. این تضاد، روایتی جذاب از دو نگاه کاملا متفاوت است.

در حالی که بورس تعطیل است، صندوق‌ها همچنان به کار خود ادامه می‌دهند. امروز در صندوق‌های طلا، ارزش معاملات به رکورد ۱۹ هزار میلیارد تومان رسید که بالاترین سطح در دو ماه گذشته است. همزمان، ورود نقدینگی — تزریق پول جدید به بازار برای کسب سود — رقم چشمگیر ۳ هزار و ۶۴۵ میلیارد تومان را ثبت کرد. این بیشترین میزان ورود پول حقیقی به صندوق‌های طلا در ۵ ماه گذشته است. جالب اینجاست که در روزهای پیش از جنگ ۱۲ روزه و حتی قبل از نهم اسفند، ورود پول به طلا روند معکوسی داشته و اتفاقا در سطوح پایینی قرار داشته‌ است.

در مقابل، وضعیت در صندوق‌های درآمد ثابت — حسابی که سود مشخص و بدون ریسکی به سرمایه‌گذار می‌دهد — کاملا بحرانی است. امروز ارزش معاملات در این بخش به ۲۵ هزار میلیارد تومان رسید که سومین رکورد در بازه پنج‌ماهه است. اما این رونق از جنس فرار است. خروج نقدینگی — بیرون کشیدن پول برای جلوگیری از کاهش ارزش آن — به شدت معنادار بود. دقیقا ۳ هزار و ۷۴۴ میلیارد تومان پول از این صندوق‌ها خارج شد که دومین خروج سنگین از ابتدای آذر ۱۴۰۴ (پس از رکورد ۱۷ اسفند) محسوب می‌شود. ظاهرا انتظارات تورمی سرمایه‌گذاران باعث می‌شود تا به سود ثابت ریالی قانع نباشند.

در این میان، صندوق‌های نقره که به تازگی از ۱۴ دی ۱۴۰۴ راه‌اندازی شده‌اند، روند آرام‌تری دارند. این صندوق‌ها در تمام روزهای امسال ورود پول را ثبت کرده‌اند. دیروز، ششم اردیبهشت، ورود پول به نقره برابر با هزار و ۲۵۱ میلیارد تومان بود که دومین رکورد تاریخ این صندوق‌هاست. با این حال، امروز این تب کمی فروکش کرد و رقم ۱۱۷ میلیارد تومان ثبت شد.

در خارج از مرزها، بسته ماندن تنگه هرمز قیمت نفت برنت را به نقطه جوش رسانده است. این شاخص امروز مرز ۱۰۹ دلار را لمس کرد که یکی از مهم‌ترین رکوردهای ۴ تا ۵ سال گذشته است البته خیلی سریع به همان کانال ۱۰۸ دلار برگشت. با قوی شدن نفت و دلار، شاخص اونس جهانی طلا آرام گرفته و به زیر ۴۷۰۰ دلار رسیده است. آرایش سرمایه‌گذاران جهانی همچون روزهای جنگ شده و رسیک نفتی برای آنها تغییری نکرده است.

بورس‌های آمریکا در روزهای ابتدایی جنگ واکنش نشان دادند. شاخص مهم S&P 500 ریخت و از کانال ۶۹۰۰ واحد تا ۶۳۰۰ واحد تنزل کرد. شاخص‌های دیگر مانند نزدک و داوجونز نیز در ماه مارس ریزش داشتند. اما با شنیده شدن زمزمه‌های آتش‌بس موقت و پیش از وقوع آن، ورق برگشت. اکنون S&P 500 به بالاترین سطح تاریخی خود رسیده و همانجا تثبیت شده است.

در همین خصوص فایننشال تایمز در مقاله‌ای می‌پرسد:

• چرا سهام آمریکا طوری رفتار می‌کنند که انگار جنگی در کار نیست؟

با وجود بسته بودن تنگه‌ای که یک‌پنجم انرژی جهان از آن می‌گذرد، بازارهای آمریکا بی‌تفاوت‌اند. دلیل اول، عادت است؛ یعنی خرید در افت — خرید سهام وقتی ارزان است تا بعدا گران‌تر فروخته شود — که در بحران‌های گذشته مانند کووید و تورم همیشه جواب داده است. حتی پس از افت شدید سال ۲۰۲۲، بازار در ۱۵ ماه بازگشت. دلیل دوم، سود هر سهم — پولی که یک شرکت به ازای هر سهم خود می‌سازد — است که در یک دهه گذشته سالانه ۱۱ درصد رشد کرده است.

یک گروه تحقیقاتی در وال‌استریت به تازگی گزارشی با عنوان رونق پس از جنگ منتشر کرده است. این نشان‌دهنده شرایط متفاوت سرمایه‌گذاران ایرانی و خارجی است. از دید سرمایه‌گذار ایرانی که اکنون احتمالا دارایی خود را به طلا تبدیل می‌کند، طلا در شرایط «نه جنگ، نه صلح» ریسک کمتری دارد و در برابر تورم احتمالی هم خود را بیمه می‌کند. اما سرمایه‌گذار آمریکایی ظاهرا بحران تنگه هرمز را موقتی می‌بیند و ریسک بلندمدتی را هنوز شناسایی نکرده است.