اقتصاد حبسشده در تاریکی؛ بیپناهان روزهای بیاینترنت
به گزارش زومان، حملات نهم اسفندماه سال گذشته، کرکرههای تالار شیشهای بورس را پایین کشید. امروز، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ است. با گذشت ۱۰ روز از آغاز آتشبس موقت میان ایران و آمریکا، بازار سرمایه همچنان در خاموشی به سر میبرد. با این حال، شریان اقتصاد کاملاً قطع نشده است. در این روزهای پرالتهاب، سرمایهگذاران تنها به دو مسیر دسترسی دارند: صندوقهای درآمد ثابت و صندوقهای طلا. اما رفتار آنها در این دو مسیر، راوی قصهای متفاوت از ترس و انتظار است.
کوچ به سوی پناهگاه امن
وقتی آینده مبهم است، پول بی اعتمادترین دارایی جهان میشود. بررسیها نشان میدهد سرمایهگذاران به شدت به سمت صندوقهای درآمد ثابت کوچ کردهاند؛ این صندوقها ابزارهای مالی کمریسکی هستند که سود تضمینشده میدهند. در روزهای گذشته، ارزش معاملات در این بخش بیش از دو برابر بازار طلا بوده است. فقط در روز ۲۶ فروردین، ارزش معاملات این صندوقها به عدد خیرهکننده ۱۷ همت (هزار میلیارد تومان) رسید. در نقطه مقابل، ارزش معاملات صندوقهای طلا در همین روز تنها حدود ۷.۱ همت بود.
ورود پول حقیقی، یعنی سرمایهای که توسط افراد عادی وارد بازار میشود، داستان روشنی دارد. در نخستین روزهای پس از آتشبس، این روند با نوسان همراه بود. در روز ۱۹ فروردین، حدود ۱۳۰۹ میلیارد تومان پول تازه به صندوقهای درآمد ثابت تزریق شد. این رقم در ۲۶ فروردین به ۱۵۳۲ میلیارد تومان افزایش یافت. این اعداد نشان میدهند نقدینگی عظیمی در بازار سرگردان است، اما به دلیل ترس از آینده، فعلاً در ایستگاهی امن پارک شده است تا سود روزشمار بگیرد.
معمای طلای ارزان در روزهای گرانی
رفتار سرمایهگذاران در بازار طلا، اما پر از تناقض است. در روزهای گذشته، شاهد خروج پول از صندوقهای طلا بودیم؛ سبدهای سرمایهگذاری که دارایی مردم را روی سکه و شمش متمرکز میکنند. در روز ۱۹ فروردین، یک موج فرار سرمایه شکل گرفت و ۱۲۳۹ میلیارد تومان از این صندوقها خارج شد. هرچند این روند به شدت کاهش یافت و در ۲۶ فروردین تنها ۵ میلیارد تومان خروج ثبت شد، اما دلیل این رفتار هیجانی چه بود؟
پاسخ در یک تضاد عجیب نهفته است. در فاصله این چند روز، انس جهانی طلا با ۱.۷ درصد رشد، از ۴۷۲۵ دلار به ۴۸۰۷ دلار رسید. اما در همین روزها، قیمت طلای ۱۸ عیار در بازار ایران مسیر برعکسی را طی کرد. این فلز زرد با افت ۲.۴ درصدی، از گرمی ۱۷ میلیون و ۷۰۸ هزار تومان در روز نوزدهم، به ۱۷ میلیون و ۴۴۷ هزار تومان در روز بیستوششم سقوط کرد.
اقتصاد در قفس اینترنت
قیمت طلا در ایران همیشه با دو بال پرواز میکند: قیمت جهانی انس و نرخ دلار در بازار آزاد. با وجود رشد بال جهانی، بال دوم عملاً فلج شده است. از زمان شروع درگیریها در اسفندماه و قطعی گسترده اینترنت، کرکره صرافیها پایین کشیده شد و معاملات ارزی متوقف ماند. در نتیجه به عقیده برخی، نرخ دلار نوسان پایینی داشته و قیمت طلای داخلی نتوانست خود را با بازارهای جهانی هماهنگ کند.
خروج سنگین پول در روزهای اول آتشبس، واکنش هیجانی مردمی بود که از ریزش بیشتر قیمتها میترسیدند. اما توقف تقریبی این خروج در روزهای اخیر به عقیده برخی نشان میدهد که فروشندگان هیجانی رفتهاند و بقیه تصمیم به نگهداری سرمایه خود گرفتهاند. آنها احتمالا تصور میکنند ثبات فعلی قیمت دلار، مصنوعی و ناشی از قطعی شبکههاست.
در نهایت، این آمارها تصویری از یک اقتصاد حبسشده را نشان میدهند؛ بازاری که در کما فرو رفته و منتظر اتصال دوباره است. بعضی کارشناسان معتقدند به محض برقراری اینترنت و آغاز به کار صرافیها، قیمت واقعی دلار کشف خواهد شد. در آن زمان، احتمالاً شاهد کوچ سریع همان پولهای پارکشده در صندوقهای درآمد ثابت به سمت بازارهای پربازدهتر خواهیم بود تا عقبماندگی قیمتها جبران شود.