کدام استان ایران بیشترین دعوا را دارد؟

گاهی یک بوق زدن در ترافیک، یک بحث ساده در صف نانوایی یا اختلافی کوچک میان دو نفر به درگیری می‌رسد. شاید خیلی از ما هر روز نمونه‌هایی از این موقعیت‌ها را در خیابان، محل کار یا حتی اطراف خودمان ببینیم. اما وقتی پای آمار وسط می‌آید، ماجرا کمی جدی‌تر می‌شود. در شش ماه نخست امسال، بیش از ۳۲۶ هزار نفر در کشور به‌دلیل آسیب‌های ناشی از نزاع به پزشکی قانونی مراجعه کرده‌اند. این یعنی در مقایسه با نیمه نخست سال گذشته، حدود ۱۶ هزار و ۲۵۴ نفر بیشتر درگیر خشونتی شده‌اند که کارشان را به پزشکی قانونی کشانده است.

البته این آمار همه دعواها و درگیری‌های کشور را نشان نمی‌دهد. فقط کسانی در آن حساب شده‌اند که پس از آسیب‌دیدن، برای معاینه به پزشکی قانونی مراجعه کرده‌اند. با این حال، همین عدد هم تصویر قابل‌تأملی از وضعیت درگیری‌های فیزیکی در کشور به دست می‌دهد.

در نیمه نخست سال گذشته، حدود ۳۱۰ هزار نفر به‌دلیل آسیب‌های ناشی از نزاع به پزشکی قانونی مراجعه کرده بودند. امسال این تعداد از ۳۲۶ هزار نفر عبور کرده است. به زبان ساده، در هر دو دوره با صدها هزار نفر روبه‌رو هستیم که اختلاف یا درگیری برایشان به آسیب جسمی و مراجعه به پزشکی قانونی ختم شده است.

نکته جالب‌تر، وقتی خودش را نشان می‌دهد که آمار زنان و مردان را جداگانه بررسی کنیم. از مجموع مراجعات امسال، حدود ۲۱۴ هزار نفر مرد و بیش از ۱۱۲ هزار نفر زن بوده‌اند. تعداد مردانی که به‌دلیل نزاع به پزشکی قانونی مراجعه کرده‌اند، نسبت به پارسال ۵.۲ درصد بیشتر شده است. این رشد برای زنان کمی بالاتر و حدود ۵.۳ درصد بوده است.

البته نباید از این اعداد نتیجه گرفت که خشونت علیه زنان لزوماً به همین میزان افزایش پیدا کرده است. آمار پزشکی قانونی مشخص نمی‌کند درگیری در خانه اتفاق افتاده، در خیابان بوده یا در محل کار. همچنین معلوم نیست طرف مقابل زنان چه کسی بوده است. اما یک نکته روشن است: تعداد زنانی که آسیب ناشی از درگیری را تجربه کرده و برای ثبت و بررسی آن به پزشکی قانونی مراجعه کرده‌اند، بیشتر شده است.

در میان استان‌ها هم تهران با فاصله زیادی بیشترین تعداد مراجعه را دارد. در شش ماه نخست امسال، بیش از ۵۶ هزار نفر در تهران به‌دلیل نزاع به پزشکی قانونی مراجعه کرده‌اند. خراسان رضوی با حدود ۲۹ هزار و ۴۰۰ نفر و آذربایجان شرقی با حدود ۲۲ هزار و ۵۰۰ نفر در رتبه‌های بعدی قرار دارند. البته این اعداد به‌تنهایی به معنای خشونت بیشتر در این استان‌ها نیست؛ جمعیت بیشتر طبیعتاً می‌تواند تعداد مراجعات را هم بالا ببرد.

برای اینکه بفهمیم در کدام استان احتمال ثبت یک پرونده نزاع بیشتر است، باید تعداد مراجعات را در کنار جمعیت هر استان ببینیم. وگرنه طبیعی است استانی مثل تهران که میلیون‌ها نفر جمعیت دارد، تعداد پرونده‌های بیشتری هم داشته باشد.

وقتی آمارها را به ازای هر ۱۰ هزار نفر جمعیت محاسبه کنیم، تصویر متفاوتی به دست می‌آید. در این مقایسه، اردبیل با حدود ۶۴ مراجعه به ازای هر ۱۰ هزار نفر در صدر قرار می‌گیرد. آذربایجان شرقی با حدود ۵۸ مورد و خراسان شمالی با حدود ۵۶ مورد در رتبه‌های بعدی هستند. چهارمحال و بختیاری، زنجان و همدان هم در میان استان‌هایی قرار دارند که نرخ بالاتری از نزاع را ثبت کرده‌اند.

در طرف دیگر، سیستان و بلوچستان با حدود ۱۵ مراجعه به ازای هر ۱۰ هزار نفر کمترین نرخ را دارد. هرمزگان با ۱۶ مورد، بوشهر با ۲۱ مورد و خراسان جنوبی و خوزستان با حدود ۲۴ مورد در رتبه‌های بعدی قرار می‌گیرند. نرخ تهران هم حدود ۴۳ مورد است؛ یعنی با وجود بیشترین تعداد پرونده در کشور، از نظر سرانه در صدر جدول نیست.

این تفاوت یک نکته مهم دارد: تعداد زیاد دعواها در یک استان لزوماً به این معنا نیست که مردم آن استان بیشتر از دیگران درگیر خشونت می‌شوند. باید دید این تعداد در مقایسه با جمعیت چقدر است.

وقتی آمار زنان و مردان را جداگانه و بر اساس جمعیت هر گروه بررسی کنیم، تفاوت‌های جالب‌تری دیده می‌شود. در کل کشور، به ازای هر ۱۰ هزار مرد حدود ۵۰ مراجعه به پزشکی قانونی به‌دلیل نزاع ثبت شده است. این رقم برای زنان حدود ۲۷ مورد است. بنابراین نرخ مراجعات مردان تقریباً ۱.۹ برابر زنان است.

اما در همه استان‌ها فاصله زنان و مردان یکسان نیست. در میان زنان، البرز با حدود ۳۸ مراجعه به ازای هر ۱۰ هزار زن در صدر قرار دارد. خراسان شمالی و قم هم با حدود ۳۷ مراجعه در رتبه‌های بعدی هستند. خراسان رضوی، آذربایجان شرقی، یزد و اردبیل نیز نرخ بالایی دارند.

نکته قابل‌توجه دیگر سهم زنان از مجموع پرونده‌های نزاع است. در البرز حدود ۴۲ درصد مراجعات مربوط به زنان بوده است. این سهم در خراسان جنوبی حدود ۴۱ درصد، در یزد نزدیک به ۴۰ درصد و در خراسان رضوی حدود ۳۹ درصد است. یعنی در این استان‌ها از هر ۱۰ مراجعه ثبت‌شده به‌دلیل نزاع، تقریباً چهار مورد مربوط به زنان بوده است.

در مقابل، سهم زنان در اردبیل، چهارمحال و بختیاری و لرستان کمتر از ۳۰ درصد است.

البته این تفاوت‌ها به‌تنهایی نمی‌گویند چرا زنان در بعضی استان‌ها بیشتر به پزشکی قانونی مراجعه می‌کنند یا چه نوع خشونتی را تجربه می‌کنند. برای پاسخ به این سؤال‌ها به اطلاعات دقیق‌تری درباره محل درگیری، رابطه افراد و نوع خشونت نیاز داریم.

با این همه، تصویر کلی چندان امیدوارکننده نیست. در کشوری که تعداد مراجعات ناشی از نزاع در فقط شش ماه بیش از ۱۶ هزار مورد افزایش پیدا کرده، مسئله فقط چند دعوای خیابانی یا اختلاف شخصی نیست. این آمار از هزاران موقعیت خبر می‌دهد که در آن‌ها یک اختلاف به آسیب جسمی رسیده است. شاید مهم‌ترین نکته همین باشد: خشونت وقتی به پزشکی قانونی می‌رسد که دیگر بحث و اختلاف تمام شده و کسی آسیب دیده است.