آمار شاپرک نشان میدهد برخلاف رشد سراسری، تراکنشهای بانکی در هرمزگان و بوشهر تا بیش از ۷ درصد کاهش یافته و بازار جنوب را تحت فشار گذاشته است.
گاهی برای فهمیدن حالوروز بازارها نیاز نیست منتظر آمارها باشیم. تعداد پرداختهایی که مردم با کارت بانکی انجام میدهند هم میتواند سرنخهایی از وضعیت خریدوفروش روزمره به دست بدهد. تازهترین آمار استانی شاپرک تصویری یکدست از اقتصاد ایران نشان نمیدهد: در بعضی استانها تعداد پرداختها بیشتر شده، اما در چند استان جنوبی، مردم و کسبوکارها تراکنشهای کمتری نسبت به سال قبل ثبت کردهاند.
در کل کشور، تعداد تراکنشهای بانکی فقط ۲.۷ درصد در مهر ۱۴۰۵ نسبت به مهر ۱۴۰۴ رشد کرده است؛ رقمی که پشت آن تفاوتهای چشمگیری میان استانها پنهان شده. هرمزگان و بوشهر در یک سوی این تصویر قرار دارند و تهران و سیستانوبلوچستان در سوی دیگر.
جنوب؛ جایی که تعداد پرداختها کمتر شد
به گزارش زومان، بیشترین افت در میان استانهای جدول به هرمزگان تعلق دارد. تعداد تراکنشهای این استان نسبت به دوره مشابه سال قبل ۷.۲ درصد کاهش یافته است. بوشهر هم با افت ۳.۶ درصدی در همین مسیر قرار گرفته. کرمان نیز ۱.۱ درصد، کهگیلویهوبویراحمد ۰.۵ درصد و چهارمحالوبختیاری ۰.۴ درصد کاهش را ثبت کردهاند.
این ارقام بهخصوص درباره هرمزگان و بوشهر جلب توجه میکنند؛ دو استانی که بخش مهمی از فعالیت اقتصادی آنها به دریا، تجارت، بندرها و انرژی گره خورده است. وقتی در چنین مناطقی تعداد پرداختهای روزمره پایین میآید، این پرسش مطرح میشود که آیا فعالیت اقتصادی و خرید مردم هم تحت فشار قرار گرفته است؟
تنشهای نظامی و ناامنی در منطقه میتوانند یکی از توضیحهای احتمالی باشند. نگرانی از آینده ممکن است خانوادهها را به عقب انداختن خریدهای غیرضروری وادار کند. همزمان، اختلال در رفتوآمد کالا، تجارت دریایی، گردشگری و فعالیتهای بندری میتواند کار کسبوکارهای محلی را دشوارتر کند. البته آمار تراکنشها بهتنهایی ثابت نمیکند که کاهش ثبتشده در این استانها مستقیماً نتیجه جنگ یا ناامنی بوده است.
تهران و سیستانوبلوچستان در مسیر مخالف
در طرف دیگر، سیستانوبلوچستان با رشد ۹.۴ درصدی بیشترین افزایش تعداد تراکنشها را در میان استانهای جدول ثبت کرده است. تهران با ۷.۴ درصد در رتبه بعدی قرار دارد. خراسان رضوی و فارس هم بهترتیب رشد ۵.۶ و ۵.۴ درصدی داشتهاند.
رشد تراکنشها در تهران و شهرهای بزرگ میتواند به عواملی مانند گستردگی استفاده از کارتخوانها، تمرکز فعالیتهای خدماتی و رفتوآمد بیشتر پول در بازارهای شهری مربوط باشد. در سیستانوبلوچستان هم گسترش استفاده از ابزارهای پرداخت الکترونیکی و ثبت رسمیتر پرداختها ممکن است در افزایش تعداد تراکنشها نقش داشته باشد. با این حال، بدون اطلاعات تکمیلی نمیتوان سهم هرکدام از این عوامل را مشخص کرد.
در استانهای دیگری مانند گیلان، اردبیل و آذربایجان شرقی نیز تعداد تراکنشها بهترتیب ۴.۹، ۵ و ۴.۸ درصد افزایش یافته است. بنابراین رشد مبادلات فقط به پایتخت و چند کلانشهر محدود نمانده است.
یک عدد عجیب و یک محدودیت مهم
در جدول، زنجان با افت ۵۲.۵ درصدی در جایگاه متفاوتی قرار گرفته است؛ کاهشی بسیار بزرگ که با روند بسیاری از استانها همخوانی ندارد. با توجه به احتمال اصلاح اطلاعات یا تغییر در پایگاه پذیرندگان، نباید این رقم را بدون بررسی بیشتر نشانه سقوط خرید مردم در زنجان دانست.
در نهایت تفاوت میان جنوب و بخشهایی از مرکز و شمال کشور ارزش توجه دارد. علامت هشدار در جنوب از مسیر تراکنشها در هرمزگان و بوشهر قابل ردیابی است. اگر این روند در ماههای بعد هم ادامه پیدا کند میتواند وضعیت وخیم در استانها را تعمیق بخشد.