چرا صادرات ایران دیگر مثل قبل قدرت خرید ندارد؟
ایران برای خرید همان کالاهای خارجی، باید چند برابر بیشتر از گذشته صادر کند؛ چون قیمت واردات بسیار سریع‌تر از قیمت صادرات بالا رفته است.
به گزارش زومان، طی سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴، قیمت دلاری کالاهای صادراتی ایران حدود ۸۴ درصد افزایش یافت؛ اما قیمت دلاری کالاهای وارداتی ۷۸۱ درصد رشد کرد. این فاصله نشان می‌دهد درآمد حاصل از فروش هر سبد ثابت صادراتی، در مقایسه با هزینه خرید کالاهای خارجی، قدرت بسیار کمتری پیدا کرده است.
محاسبات نشان می‌دهد قدرت خرید یک سبد ثابت صادراتی در سال ۱۴۰۴ حدود ۷۹ درصد کمتر از سال ۱۳۹۰ بوده است. به زبان ساده، اگر صادرات ۱۴ سال پیش هزینه خرید پنج دستگاه صنعتی را تأمین می‌کرد، حالا تقریباً فقط برای خرید یک دستگاه کفایت می‌کند.
سال ۱۴۰۴؛ بدترین وضعیت در ۱۴ سال
افت قدرت خرید صادرات در سال گذشته شدیدتر شد. قیمت دلاری صادرات ۲.۴ درصد کاهش یافت، درحالی‌که قیمت دلاری واردات ۲۴.۳ درصد بالا رفت. در نتیجه، شاخص رابطه مبادله حدود ۲۱.۵ درصد افت کرد و به پایین‌ترین سطح از سال ۱۳۹۰ رسید.
این وضعیت فقط یک مسئله آماری نیست. بخش مهمی از واردات ایران شامل ماشین‌آلات، قطعات و مواد اولیه موردنیاز تولید است. وقتی تأمین این کالاها گران‌تر تمام می‌شود، هزینه تولید نیز افزایش می‌یابد و فشار آن می‌تواند به قیمت کالاهایی مانند خودرو، لوازم خانگی و مواد غذایی منتقل شود.
البته افت ۷۹ درصدی قدرت خرید صادرات به معنای کاهش همین میزان در کل درآمد صادراتی نیست؛ افزایش حجم صادرات می‌تواند بخشی از این فشار را جبران کند.
ایران برای تأمین همان نیازهای خارجی، باید منابع بیشتری از صادرات خود را صرف کند؛ فشاری که هم تولید و هم معیشت را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
