در مردادماه، ایرانیها بیشتر کارت کشیدند. تعداد تراکنشهای شاپرک به حدود ۴ میلیارد و ۶۵۱ میلیون تراکنش رسید؛ ۳.۸۵ درصد بیشتر از مرداد سال گذشته. این عدد را می شود علامتی از رونق بازگشته دانست. اما وقتی استانها را جدا میکنیم، تصویر پیچیدهتر میشود: تهران جلو افتاده، اما بوشهر و هرمزگان هنوز از مسیر بازگشت فاصله دارند.
پول بیشتر چرخید، اما نه لزوماً به همان اندازه کالا و خدمات
به گزارش زومان، ارزش تراکنشهای شاپرک در مردادماه به ۳ هزار و ۶۵۴ همت رسید؛ یعنی نسبت به مرداد سال گذشته ۹۳.۷ درصد افزایش یافت. این رشد تقریباً هماندازه تورم مصرفکننده در همین ماه است که طبق دادههای مرکز آمار به ۹۰ درصد رسیده است.
البته ارزش تراکنشهای شاپرک را نمیتوان مستقیماً معادل تورم مصرفکننده دانست. این شاخص میتواند تحت تأثیر تغییر قیمتها، ترکیب خریدها و حتی بخشهایی از تورم تولید قرار گیرد. اما نزدیکی رشد ارزش تراکنشها به تورم، در حالی که تعداد تراکنشها رشد چندانی نداشته، یک نکته را روشن میکند: بخش بزرگی از افزایش ارزش اسمی پرداختها را میتوان در چارچوب افزایش قیمتها دید، نه الزاماً جهش واقعی در حجم خرید.
در عین حال، افزایش ۳.۸۵ درصدی تعداد تراکنشها داستان دیگری دارد. تعداد پرداختها نسبت به سال گذشته بیشتر شده و در مقایسه با تیرماه نیز رشد کرده است. این شاخص بهتنهایی اثبات نمیکند که اقتصاد به رونق رسیده، اما با فرض ثابت بودن سایر عوامل، افزایش دفعات پرداخت با فعالتر شدن نسبی جریان معاملات سازگار است.
یک استثنا در جنوب؛ بوشهر حتی کمتر تراکنش داشت
اگر رشد کل کشور نشانهای از فاصله گرفتن اقتصاد از شوکهای جنگی باشد، دادههای استانی هم در کنار اخبار دیگر تایید میکند این بازگشت هنوز همهجا اتفاق نیفتاده است.
در مقایسه مرداد با تیرماه، تعداد تراکنشها تقریباً در تمام استانها افزایش داشته و بوشهر تنها استانی بوده که رشد ماهانه منفی ثبت کرده است: منفی ۰.۳۵ درصد.
تصویر نقطهبهنقطه نیز معنادارتر است. در مرداد ۱۴۰۵، تعداد تراکنشها نسبت به مرداد سال گذشته در همه استانها افزایش یافته، به جز بوشهر و هرمزگان. رشد بوشهر منفی ۰.۱۰ درصد و رشد هرمزگان منفی ۵.۲۰ درصد بوده است.
این دو استان در روزهای مرداد همچنان درگیر پیامدهای درگیری بودند. اینکه دقیقاً چه سهمی از افت تراکنشها ناشی از ادامه این شرایط بوده، از این داده بهتنهایی قابل اثبات نیست؛ اما همزمانی میان تداوم درگیری و ضعیف ماندن فعالیت پرداختی در این دو استان، فرض تداوم رکود را جدی میکند.
تهران در سمت دیگر ماجرا
در طرف مقابل، تهران یکی از روشنترین نشانههای افزایش فعالیت پرداختی را دارد. تعداد تراکنشها در پایتخت در مردادماه نسبت به تیر ۴.۸۲ درصد افزایش یافت و در مقایسه با مرداد سال گذشته نیز ۸.۱۱ درصد بیشتر شد.
این ارقام تهران را در میان استانهایی قرار میدهد که هم در مقیاس ماهانه و هم سالانه رشد قابلتوجهی در تعداد تراکنشها داشتهاند. بنابراین اگر بخواهیم از روی شاپرک نشانهای از وضعیت فعالیت اقتصادی پیدا کنیم، تصویر یکدستی در کشور دیده نمیشود: در یک سوی ماجرا، تهران با رشد همزمان ماهانه و سالانه قرار دارد و در سوی دیگر، بوشهر و هرمزگان هنوز از سطح فعالیت سال گذشته عقبترند.
شاپرک البته نمیتواند بهتنهایی حکم به «رونق» یا «رکود» بدهد. اما کنار هم گذاشتن تعداد تراکنشها، ارزش اسمی پرداختها و تفاوت استانها، تصویری از اقتصادی میسازد که ظاهراً از بخشی از شوک جنگ فاصله گرفته، اما این فاصله گرفتن در حوزه اقتصاد هنوز در همه نقاط کشور به یک اندازه اتفاق نیفتاده است.