آمار تازهای که از توقف کانتینرهای ایرانی در بندر کراچی منتشر شده، تصویر پیچیدهتری از بحران حملونقل میان ایران و پاکستان میدهد.
پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حملونقل اتاق تهران، روز ۲۷ مرداد از ماندن بیش از ۱۷ هزار کانتینر ایرانی در کراچی خبر داد؛ رقمی که در مقایسه با گفتهی او در ۱۷ مرداد، پرسشهای تازهای ایجاد میکند.
به گزارش ایرنا، سنندجی ۱۰ روز پیشتر با استناد به آمار گمرک کراچی گفته بود شمار کانتینرهای متعلق به ایرانیان حدود ۱۰ هزار دستگاه است. در همان مقطع، نشانههایی از نزدیکشدن به حل بحران دیده میشد. پاکستان با تخفیف ۸۰ درصدی هزینهی انبارداری موافقت کرده بود و سازوکار ترخیص در چهار بند به تصویب رسیده بود. سنندجی همان زمان تأکید کرده بود که با اجرای توافقها، جابهجایی «بسیار سریع پیش میرود و زمانبر نخواهد بود».
با این حال، تنها ۱۰ روز بعد، بهجای کاهش موجودی، بیش از ۷ هزار کانتینر به فهرست افزوده شده است. حاصل این تغییر، رشدی دستکم ۷۰ درصدی است؛ بهطور متوسط معادل ۷۰۰ کانتینر در روز. عددی که بدون توضیح تکمیلی، بیشتر به یک جهش آماری شبیه میشود تا روندی عادی در عملیات بندری.
چه بر سر کانتینرها آمده است
پرسش اصلی ساده اما تعیینکننده مانده است. این هفت هزار کانتینر از کجا آمدهاند؟یک فرد مطلع از وضعیت حملونقل میگوید شمار زیادی کامیون برای انتقال کانتینرها در انتظار ماندهاند، ترافیک شدیدی شکل گرفته و عبور از مرز و مسائل گمرکی میان ایران و پاکستان روند انتقال را کند کرده است. در چنین شرایطی، حتی اگر توافق سیاسی روی کاغذ جلو برود، گلوگاههای اجرایی میتوانند کل فرایند را متوقف کنند.
در کنار این روایت، فرضیهی دیگری هم مطرح شده است. آیا میان وعدههای مقامهای پاکستانی و عملکرد دستگاههای اجرایی این کشور شکاف افتاده است؟ پاکستان در مذاکرات از تسهیل ترخیص سخن گفته و حتی تخفیف ۸۰ درصدی انبارداری داده، اما سنندجی ۱۷ مرداد هشدار داده بود که ظرفیت مرز ریمدان در سمت پاکستان پایین و زیرساختهای آن ناکافی است. اگر چنین باشد، افزایش تعداد کانتینرهای متوقفشده میتواند نشانهی عقبماندن اجرا از توافق باشد.
در مقابل، یک توضیح سادهتر هم روی میز قرار دارد. شاید آمار اولیهی ۱۰ هزار کانتینری کامل نبوده و رقم ۱۷ هزار نتیجهی شناسایی دقیقتر محمولهها باشد. در آن صورت، مسئله نه افزایش واقعی کانتینرهای متوقفشده، بلکه اصلاح دادهها خواهد بود.
سه عدد برای حل یک معما
برای روشنشدن ماجرا، فقط چند دادهی پایه لازم است.
- تعداد کانتینرهایی که طی این ۱۰ روز وارد کراچی شدهاند
- تعداد کانتینرهایی که در همین بازه از بندر خارج شدهاند
- تعداد کانتینرهایی که تازه شناسایی و به آمار اضافه شدهاند
تا زمانی که این ارقام منتشر نشوند، معمای اصلی پابرجا میماند. آیا ۷ هزار کانتینر در ۱۰ روز وارد کراچی شدهاند، در پاکستان گیر کردهاند یا فقط تازه وارد آمار شدهاند؟
شما این جهش آماری را ناشی از چه میدانید؟