گزارش فعالان اقتصادی: ۱۵ ماه است که در رکودیم

به گزارش زومان، در حالی که هزینه زندگی برای فقیرترین خانوارهای کشور طی یک سال بیش از دو برابر شده، موتور اقتصاد هم همچنان خاموش است.

تورم دهک‌های اول و دوم حالا از ۱۰۰ درصد گذشته؛ یعنی خانواده‌هایی که کمترین درآمد را دارند، برای خرید همان سبد کالاهای سال قبل باید بیش از دو برابر پول بپردازند.

هم‌زمان، تازه‌ترین گزارش شامخ یا همان شاخص مدیران خرید که مرکز پژوهش‌های اتاق ایران منتشر کرده، تصویر نگران‌کننده‌ای از اقتصاد نشان می‌دهد. این شاخص پس از تعدیل فصلی در خرداد ۴۵.۹ ثبت شده است؛ در حالی که قبل از تعدیل ۴۵.۷ بود.

شاید این اعداد در نگاه اول چیز زیادی نگویند، اما یک قانون ساده وجود دارد؛ هر وقت شامخ زیر عدد ۵۰ باشد، یعنی اقتصاد در حال کوچک شدن است. اقتصاد ایران حالا ۱۵ ماه پیاپی زیر این مرز مانده است.

البته عدد شامخ نسبت به اردیبهشت که ۴۱.۸ بود، کمی بهتر شده، اما این به معنی خروج از رکود نیست. اتاق ایران می‌گوید اقتصاد فقط آهسته‌تر سقوط کرده است؛ نه اینکه دوباره جان گرفته باشد.

آتش‌بس موقت و کاهش تنش‌های جنگ هم فقط کمی از فشار کم کرد. مشکلات اصلی مثل کمبود برق و گاز، کمبود نقدینگی و بی‌ثباتی بازار ارز همچنان پابرجاست.

در خرداد، شاخص تولید از ۴۳.۸ به ۴۶.۸ رسید. این خبر در ظاهر امیدوارکننده است، اما هنوز یک مشکل بزرگ وجود دارد؛ این شاخص ۱۴ ماه است زیر ۵۰ قرار دارد. یعنی کارخانه‌ها هنوز با تمام ظرفیت کار نمی‌کنند.

از آن طرف، مشتری هم کمتر شده است.

شاخص سفارش‌های جدید فقط از ۴۰.۴ به ۴۱.۴ رسید و حالا ۱۵ ماه است که در رکود مانده. دلیلش احتمالا این است: مردم دیگر مثل گذشته قدرت خرید ندارند.

دولت با پرداخت کالابرگ الکترونیکی تلاش کرد خرید مردم را بیشتر کند، اما سرعت افزایش قیمت‌ها آن‌قدر زیاد بود که این سیاست نتوانست تقاضا را به شکل محسوسی بالا ببرد.

همین موضوع در فروش کارخانه‌ها هم دیده می‌شود. شاخص فروش فقط از ۴۳.۵ به ۴۳.۶ رسیده؛ یعنی تقریباً هیچ تغییری نکرده است.

در مقابل، کالاها روی دست تولیدکننده مانده‌اند.

شاخص موجودی کالا در انبار از ۴۷ به ۵۰.۶ رسیده است. عبور از مرز ۵۰ یعنی انبارها دوباره در حال پر شدن هستند؛ نشانه‌ای که معمولاً خبر از کمبود مشتری می‌دهد.

بازار کار هم هنوز حال و روز خوبی ندارد.

شاخص استخدام از ۴۰.۷ به ۴۸.۵ رسیده؛ یعنی سرعت تعدیل نیرو کمتر شده، اما هنوز شرکت‌ها تمایل چندانی به استخدام ندارند.

این وضعیت حالا ۱۳ ماه ادامه پیدا کرده است.

اتاق ایران هشدار می‌دهد این اتفاق فقط به بیکاران آسیب نمی‌زند. وقتی استخدام جدید انجام نشود، افراد کمتری حق بیمه پرداخت می‌کنند و درآمد صندوق‌های بازنشستگی کاهش پیدا می‌کند؛ در حالی که این صندوق‌ها هر ماه باید مستمری تعداد بیشتری بازنشسته را پرداخت کنند.

کارخانه‌ها هنوز برای تهیه مواد اولیه مشکل دارند.

شاخص موجودی مواد اولیه از ۴۱.۷ به ۴۴.۴ رسیده، اما این شاخص هم ۱۵ ماه است که زیر مرز ۵۰ قرار دارد. به گفته اتاق ایران، کمبود ارز و نقدینگی همچنان مهم‌ترین مانع تأمین مواد اولیه است.

با این حال، یک خبر نسبتاً خوب هم وجود دارد: سرعت افزایش قیمت مواد اولیه کمتر شده است.

شاخص قیمت مواد اولیه که در اردیبهشت به ۹۱.۹ رسیده بود، در خرداد به ۸۱.۶ کاهش یافت.

دلیل اصلی این اتفاق، آرام‌تر شدن بازار ارز بود. اما همچنان عدد بالایی است.

با برداشته شدن محاصره دریایی در پایان بهار، صادرات هم کمی جان گرفت.

شاخص صادرات کالا و خدمات از ۴۳.۳ به ۴۵.۷ رسید؛ بهترین عدد در ۱۴ ماه گذشته. اما هنوز یک نکته مهم وجود دارد؛ این شاخص هم همچنان زیر ۵۰ است. یعنی صادرات هنوز در رکود قرار دارد و فقط سرعت افت آن کمتر شده است.

در همین حال، مصرف برق و گاز همچنان بالاست.

شاخص مصرف حامل‌های انرژی از ۵۴.۱ به ۵۴.۴ رسیده؛ موضوعی که نشان می‌دهد ناترازی انرژی هنوز یکی از بزرگ‌ترین تهدیدهای تولید در ماه‌های آینده خواهد بود.

تقریباً همه شاخص‌ها بعد از آرام‌تر شدن فضای جنگی کمی بهتر شدند؛ اما فقط یک شاخص افت کرد.

شاخص «انتظارات فعالان اقتصادی از ماه آینده» از ۴۶.۱ به ۴۴.۹ کاهش یافت.

یعنی مدیران کسب‌وکارها حتی با وجود بهتر شدن بعضی آمارها، به آینده امیدوارتر نشده‌اند.

ابهام درباره سیاست‌های اقتصادی، تخصیص ارز و آینده تجارت خارجی باعث شده صاحبان کسب‌وکار تصور کنند روزهای سخت هنوز تمام نشده است.