نیمی از نبض پول ایران تنها در دو بانک

در خرداد ماه سال ۱۴۰۵، دستگاه‌های کارت‌خوان و درگاه‌های پرداخت ایران شاهد جابه‌جایی ارقام قابل توجهی بودند. ارقامی که می‌تواند نماینده بخشی از اقتصاد ایران باشد. گردش مالی شاپرک، یعنی مجموع پولی که در شبکه پرداخت الکترونیک کشور جابه‌جا می‌شود، وضعیت بانک‌ها در خرداد را از نمای نزدیک نشان می‌دهد.

در ماهی که گذشت، بانک ملت رکورد ۱ میلیارد و ۳۵۳ میلیون و ۹۵۶ هزار تراکنش را ثبت کرد. بلافاصله پس از آن، بانک ملی با ۱ میلیارد و ۲۳۹ میلیون و ۵۹۱ هزار تراکنش ایستاده است. بانکی که در روزهای اخیر با اختلال مواجه شده است. مجموع این دو رقم تقریبا نصف کل تراکنش‌های بانکی کشور در سومین ماه امسال ( ۴ میلیارد و ۶۸۸ میلیون تراکنش) بوده است. جایگاه سوم با فاصله‌ای معنادار به بانک قرض‌الحسنه مهر ایران با ۷۴۰ میلیون و ۷۳۸ هزار تراکنش رسید. در همین حال، بانک مشترک ایران-ونزوئلا با تنها ۸۱ هزار تراکنش در قعر جدول جای گرفت. بانک مرکزی نیز با ۵۳ میلیون و ۸۲۱ هزار تراکنش، حضور خردی دارد که با توجه به نقش حاکمیتی و سیاست‌گذاری‌اش، کاملاً طبیعی است.

در خرداد ۱۴۰۵، گردش مالی بانک ملت در شبکه شاپرک از مرز هزار و ۱۵۶ همت عبور کرد. این در حالی است که مابقی بانک‌ها همچنان پایین تر از هزار همت هستند. بانک ملی با گردش ۸۵۴ هزار و ۵۸۸ میلیارد تومان و بانک صادرات با ۵۹۰ هزار و ۳۸۱ میلیارد تومان، رده‌های بعدی این هرم را شکل می‌دهند. در نقطه مقابل، گردش مالی بانک ایران-ونزوئلا تنها ۱۲۵.۸ میلیارد تومان بود، در حالی که گردش مالی بانک مرکزی به عنوان نهاد ناظر به ۱۲۳ هزار و ۲۷۲ میلیارد تومان رسید.

کالبدشکافی نوع کارت‌های استفاده شده، استراتژی متفاوت بانک‌ها را فاش می‌کند. در بازار سنتی کارت‌های برداشت که همان عابربانک‌های متصل به سپرده‌های شخصی هستند، در خردادماه بانک ملی سهم اول را داشته است: با سهم ۲۰.۹۴ درصد از تراکنش های صادر شده. بانک‌های ملت با ۱۰.۵۳ درصد و صادرات با ۸.۹۵ درصد پشت سر آن حرکت می‌کنند.

اما در زمین بازی کارت‌های اعتباری که ابزاری برای خرید نسیه تا سقف مشخص بدون نیاز به پول نقد است، رقابت نزدیکتر است. اینجا بانک ملت با ۱۵.۸۱ درصد و بانک صادرات با ۱۵.۱۳ درصد شانه به شانه می‌سایند و بانک ملی با ۱۲.۴ درصد در جایگاه سوم قرار دارد.

اتفاق مهم دیگر در بخش بن‌کارت‌ها و کارت‌های هدیه رقم می‌خورد. در این بخش، بانک شهر با تکیه بر بودجه‌های شهری و سازمانی، سهم چشمگیر ۲۰.۵۱ درصد را به چنگ آورده است. بانک ملی با ۱۳.۱۸ درصد و پارسیان با ۸.۳۶ درصد رده‌های بعدی را در اختیار دارند، در حالی که سهم بانک مرکزی از این بازار خاص تنها ۰.۰۲ درصد است.