پیشبینی جدید صندوق بینالمللی پول: اقتصاد ایران ۵ درصد کوچک میشود
به گزارش زومان، صندوق بینالمللی پول (IMF) در آخرین گزارش چشمانداز اقتصادی جهان، پیشبینی خود را از رشد اقتصادی کشورها ارائه داد.
در این گزارش پیشبینی شده که رشد اقتصادی ایران در پایان سال ۲۰۲۶ (یعنی انتهای پاییز ۱۴۰۵) به منفی ۵.۴ درصد برسد. عددی که در صورت تحقق، یکی از ضعیفترین عملکردهای اقتصاد ایران در سالهای اخیر خواهد بود. اهمیت این پیشبینی فقط در منفی بودن عدد رشد نیست؛ بلکه در فاصله عمیق آن با روند اقتصاد جهان، اقتصادهای پیشرفته و کشورهای در حال توسعه است.
بازگشت از سناریوی بدتر؛ اما همچنان در محدوده خطر
صندوق بینالمللی پول در آخرین گزارش چشمانداز اقتصادی جهان، پیشبینی کرده رشد اقتصادی ایران در پایان سال ۲۰۲۶، معادل انتهای پاییز ۱۴۰۵، به منفی ۵.۴ درصد برسد.
رشد منفی ۵.۴ درصدی اگر محقق شود، پایینترین سطح رشد اقتصادی ایران از تابستان ۱۳۹۸ (مطابق با آمار بانک مرکزی) خواهد بود.
در گزارش قبلی این نهاد که در ماه آوریل و در روزهای جنگ منتشر شده بود، رشد اقتصادی ایران برای پایان ۲۰۲۶ منفی ۶.۱ درصد برآورد شده بود. بنابراین توقف جنگ، نگاه صندوق بینالمللی پول به آینده اقتصاد ایران را تا حدی بهبود داده است؛ اما حتی با این اصلاح، رشد منفی ۵.۴ درصدی همچنان عددی بسیار پایین و نامطلوب محسوب میشود.
رشد اقتصادی در واقع تغییرات واقعی تولید ناخالص داخلی را نسبت به دوره مشابه سال قبل نشان میدهد. به بیان سادهتر، این شاخص میگوید ارزش افزوده و درآمد حاصل از فعالیتهای اقتصادی کشور چقدر بیشتر یا کمتر شده است. وقتی رشد اقتصادی منفی میشود، یعنی حجم تولید، فعالیت اقتصادی و درآمد واقعی اقتصاد نسبت به سال قبل کاهش یافته است.
نشانههای داخلی نیز همین مسیر نزولی را تأیید میکنند. طبق آخرین گزارش بانک مرکزی، رشد اقتصادی ایران در زمستان ۱۴۰۴ به منفی ۳.۹ درصد رسید؛ عددی که اثر نااطمینانی اقتصادی، جنگ، اختلال در تجارت و قطعی اینترنت را بر بخشهای مختلف اقتصاد نشان میدهد.
ایران؛ خلاف جهت اقتصاد جهان
پیشبینی رشد منفی بیش از ۵ درصد برای اقتصاد ایران در حالی مطرح شده که صندوق بینالمللی پول برای اقتصاد جهان در پایان ۲۰۲۶ رشد ۳ درصدی تخمین زده است. این رقم برای اقتصادهای پیشرفته ۱.۷ درصد و برای اقتصادهای در حال توسعه ۳.۸ درصد برآورد شده است.
به این ترتیب، مسئله فقط کند شدن رشد ایران نیست؛ شکاف ایران با میانگین جهانی نیز عمیقتر شده است.
مقایسه ارقام منتشرشده برای ۳۰ کشور در گزارش مقدماتی صندوق بینالمللی پول نشان میدهد ایران تنها کشوری در این فهرست است که رشد اقتصادی منفی برای آن پیشبینی شده است؛ موضوعی که عمق اثر جنگ و نااطمینانی بر اقتصاد ایران را برجسته میکند.
البته ایران تنها اقتصادی نیست که از شرایط جنگی آسیب دیده است. گزارش مشروح صندوق بینالمللی پول در آوریل ۲۰۲۶ نشان داده بود آسیب به زیرساختها و اختلال در صادرات انرژی، برخی اقتصادهای حوزه خلیج فارس را نیز به شدت تحت فشار قرار داده است. برای نمونه، در آن گزارش رشد اقتصادی قطر منفی ۸.۶ درصد و رشد اقتصادی کویت منفی ۰.۶ درصد پیشبینی شده بود.
با این حال، تفاوت مهم ایران با برخی کشورهای منطقه این است که اقتصاد ایران پیش از شوک جنگ نیز با ضعف سرمایهگذاری، محدودیتهای تجاری، تورم بالا و نااطمینانی سیاستی روبهرو بود.
به همین دلیل، جنگ نه بهعنوان تنها عامل، بلکه بهعنوان ضربهای تازه بر اقتصادی عمل کرده که از قبل نیز در مسیر فرسایش ظرفیت رشد قرار داشت.
پیشبینی صندوق بینالمللی پول نشان میدهد اقتصاد ایران در ماههای پیش رو، حتی بدون هیچ شوک جدید نیز همچنان از تبعات اتفاقات گذشته رنج خواهد برد و در بحران قرار خواهد داشت.