یک بلیت، دو زندگی؛ اقتصاد ایران مقابل بلژیک روی سکوهای جام جهانی
به گزارش زومان، جام جهانی قرار است رقابتی فوتبالی باشد، اما برخی بازیها مثل بازی ایران و بلژیک پیش از آنکه در زمین آغاز شود، روی سکوها شروع شده است.
در ظاهر، هواداران دو کشور برای یک مسابقه و یک صندلی پول یکسانی میپردازند، اما قدرت خرید آنها یکسان نیست. برای بسیاری از بلژیکیها، این هزینه یک تفریح گران است؛ برای بسیاری از ایرانیها، رویایی که حتی تصور آن هم سخت است.
بزرگترین تورنمنت فوتبالی جهان فقط رقابتی میان بازیکنان نیست. حضور در ورزشگاه، سفر به کشور میزبان و تجربه فضای جام جهانی بخشی از جذابیت این رویداد است. اما همین تجربه برای همه هواداران به یک اندازه در دسترس نیست و تفاوت سطح درآمد و رفاه، خود را حتی در سادهترین بخش ماجرا یعنی خرید بلیت نشان میدهد.
مسابقهای که روی سکوها نابرابر است
بلیط بازی ایران و بلژیک بین ۴۰۰ تا ۱۲ هزار دلار فروخته میشود. اگر قیمت یکی از بلیتهای ارزانتر بازی یعنی بلیط ۵۰۰ یورویی در نظر بگیریم، ارزش آن معادل با حدود ۵۸۰ دلار خواهد بود. این رقم فقط هزینه ورود به ورزشگاه است و شامل پرواز، اقامت و سایر مخارج سفر نمیشود.
درآمد سرانه اسمی ایران در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۱۹۰ دلار و درآمد سرانه اسمی بلژیک حدود ۵۶ هزار و ۶۰۰ دلار بوده است. اگر این عدد را به عنوان متوسط درآمد یک فرد در طی سال در نظر بگیریم، بر این اساس، یک ایرانی برای خرید همین بلیت باید معادل حدود ۴۱ روز درآمد سرانه خود را کنار بگذارد، در حالی که برای یک بلژیکی این رقم کمتر از چهار روز است.
این اختلاف زمانی بیشتر به چشم میآید که هزینههای جانبی سفر نیز به آن اضافه شود. بلیت هواپیما، اقامت چندروزه، حملونقل و هزینههای روزمره میتواند مجموع مخارج را به چند هزار دلار برساند؛ رقمی که برای بسیاری از ایرانیها بسیار سنگین و دستنیافتنی است، اما برای بخش قابل توجهی از شهروندان کشورهای اروپایی همچنان در محدوده یک سفر تفریحی قرار میگیرد.
در زمین فوتبال، فاصله دو تیم شاید با یک گل جبران شود، اما در اقتصاد، اختلاف رفاه بسیار عمیقتر است.
بلژیک کوچک، اقتصاد بزرگ؛ ایران بزرگ، جیب کوچک
بلژیک کشوری کوچک است، اما اقتصاد آن بر پایه صنعت، تجارت، خدمات و موقعیت راهبردی در قلب اروپا شکل گرفته است. بندر آنتورپ و حضور بروکسل به عنوان یکی از مراکز سیاسی اتحادیه اروپا، به این کشور جایگاهی مهم در اقتصاد جهانی دادهاند. این کشور بیست و دومین کشور ثروتمند دنیا از نظر درآمد سرانه است.
ایران در مقابل، از منابع طبیعی گسترده، جمعیت جوان و موقعیت جغرافیایی مناسب برخوردار است. اما داشتن منابع بهتنهایی به معنای رفاه نیست. آنچه اهمیت دارد، توان تبدیل این ظرفیتها به رشد اقتصادی و افزایش کیفیت زندگی شهروندان است؛ موضوعی که در سالهای اخیر با تورم، کاهش ارزش پول ملی و افت قدرت خرید با چالشهای جدی روبهرو بوده است. تورم ایران از مرز ۸۰ درصد نیز عبور کرده، در حالی که بلژیک با تورم کمتر از ۳ درصدی مواجه است.
شهروندان زمانی آثار توسعه را احساس میکنند که درآمد آنها بتواند هزینههای زندگی و تفریح را پوشش دهد و امکان برنامهریزی بلندمدت برای آینده وجود داشته باشد.
وقتی شادی هم دلاری میشود
در سالهای اخیر، کاهش ارزش پول ملی باعث شده بسیاری از کالاها و خدماتی که با ارزهای خارجی قیمتگذاری میشوند، برای خانوارهای ایرانی گرانتر شوند. سفر خارجی، تحصیل، خرید تجهیزات الکترونیکی و حتی حضور در رویدادهای ورزشی بینالمللی، بیش از گذشته به توان مالی وابسته شده است.
بلیت بازی ایران و بلژیک، فراتر از یک بلیت فوتبال، تصویری از شکاف رفاهی میان دو کشور است. یک صندلی در ورزشگاه برای دو نفر قیمت یکسانی دارد، اما وزن اقتصادی آن برای هر کدام متفاوت است.
جام جهانی قرار است تجربهای جهانی و مشترک باشد، اما واقعیت اقتصادی نشان میدهد که دسترسی به این تجربه برای همه یکسان نیست. تفاوت درآمدها و قدرت خرید، حتی در لحظات شادی و هیجان ورزشی نیز خود را نشان میدهد.
شاید همین تفاوت است که باعث میشود در شاخص شادی بلژیک رتبه ۱۴ دنیا و ایران در رتبه ۹۹ دنیا قرار بگیرند و شکافی چنین عمیق میان رضایت از زندگی شهروندان دو کشور وجود داشته باشد.
فوتبال میتواند فاصلهها را در زمین کم کند، اما اقتصاد همچنان تعیین میکند چه کسانی امکان حضور در این جشن جهانی را خواهند داشت.