آرامکو، زارا و مس ایران؛ وقتی شرکتها وارد زمین میشوند
به گزارش زومان، رقابت ملتها در زمین سبز فوتبال به روز یازدهم رسیده است. و حالا هشت تیم از گروههای H و G به مصاف یکدیگر میروند: اسپانیا و عربستان سعودی، ایران و بلژیک، اروگوئه و کیپورد، و در نهایت نیوزلند و مصر.
در زمین استادیوم، هر تیم ستارگانی دارد. در زمین اقتصاد این ستارهها «شرکتهای بزرگی» هستند که تبدیل به موتور محرک اقتصاد آن کشور شدهاند. از نفت خام عربستان تا فست فشن اسپانیا، از پلتفرمهای دیجیتال آمریکای لاتین تا بانکهای آفریقایی، اینجا زمین بازی متفاوت است؛ جایی که هر کشور یک شرکت را به عنوان نماینده قدرت اقتصادی خود به میدان میفرستد.
نتیجه بازی، نه در دقیقه ۹۰، بلکه در قدرت اقتصادی آن کشور و زندگی مردمش رقم میخورد.
عربستان – آرامکو؛ وقتی نفت هنوز پادشاه است
آرامکو با ارزش بازار حدود ۱۷۰۰ میلیارد دلار، نه فقط یک شرکت بلکه شریان اصلی اقتصاد عربستان سعودی است. این غول نفتی که در واقع شرکت ملی نفت عربستان سعودی است، بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده نفت در حهان است و به تنهایی بخش بزرگی از درآمد دولت را تأمین میکند.
آرامکو در مقیاس جهانی، نهیمن کمپانی ارزشمند دنیاست – یعنی در رقابت مستقیم با اپل و مایکروسافت قرار دارد.
اقتصاد عربستان هنوز به شدت به انرژی وابسته است، اگرچه پروژههای تنوعبخشی مثل چشمانداز ۲۰۳۰ تلاش میکنند این وابستگی را کاهش دهند.
برندگان ۴ بازی امشب چه تیمهایی هستند؟
پیشبینی خود را در زوم کاپ ثبت کنید، امتیاز بگیرید و برای ۴۰۰ میلیون تومان جایزه رقابت کنید.اسپانیا و بلژیک، قدرت نرم سرمایهداری صنعتی
دو کشور اروپایی اما قدرت خود را نه با نفت که با سرمایهداری صنعتی نشان میدهند.
اسپانیا با ایندیتکس (Inditex) وارد میدان میشود؛ بزرگترین امپراتوری پوشاک جهان به ارزش حدود ۲۰۰ میلیارد دلار که با برند مشهور «زارا» مفهوم مد سریع (فست فشن) را به جهان معرفی کرد. این شرکت هماکنون بیش از ۵۵۰۰ فروشگاه در سراسر جهان دارد و موسس آن، آمانسیو اورتگا، پانزدهمین فرد ثروتمند دنیاست.
اسپانیا اقتصادی است که از گردشگری، خدمات و صادرات صنعتی تغذیه میشود، اما ایندیتکس تبدیل به یکی از نمادهای قدرت نرم این کشور شده است.
در واقع، این شرکت نشان میدهد چگونه یک اقتصاد اروپایی میتواند بدون نفت، اما با سرعت و شبکه جهانی، در رقابت باقی بماند.
در بلژیک، انهایزر-بوش اینبیف (Anheuser-Busch InBev) با ارزش حدود ۱۵۶ میلیارد دلار نماینده یک صنعت کاملاً متفاوت است: آبجو. این شرکت چند ملیتی بزرگترین تولیدکننده آبجو در جهان است و حدود یک چهارم از کل فروش بازار این نوشیدنی را در اختیار دارد.
بلژیک با وجود اندازه کوچک، یکی از صادرکنندگان مهم محصولات غذایی و نوشیدنی در جهان است.
این موضوع نشان میدهد چگونه یک کشور کوچک با حدود ۱۱ میلیون جمعیت میتواند از طریق برندهای مصرفی جهانی، یک نفوذ اقتصادی عظیم بسازد.
اروگوئه؛ میزبان آمازون آمریکای لاتین
اروگوئه – کشوری کوچک با حدود ۳ میلیون نفر جمعیت ستارههای بزرگی در داخل خود ندارد. اما شهر مونتهویدئو پایتخت آن، مرکز مدیریت یک شرکت چند ملیتی بزرگ به نام مرکادولیبره (MercadoLibre) به ارزش نزدیک به ۸۳ میلیارد دلار است؛ شرکتی که به «آمازون آمریکای لاتین» معروف است.
این شرکت فراتر از یک فروشگاه آنلاین عمل میکند؛ سیستم پرداخت، لجستیک و زیرساخت مالی را هم در اختیار دارد. با این حال نمیتوان آن را متعلق به اروگوئه دانست، زیرا در آرژانتین متولد شده است.
اروگوئه به طور کلی اقتصادی کوچک است که بیشتر بر پایه بانک، انرژی و کشاورزی میچرخد. بزرگترین شرکتهای آن نیز شرکت دولتی ANCAP در حوزه سوخت، بانک دولتی BROU و شرکت برق ملی این کشور محسوب میشوند.
آفریقا و اقتصادهای مالی شکننده؛ کیپ ورد و مصر
کیپورد جزیرهای کوچک در قاره آفریقا با جمعیتی کمتر از یک میلیون نفر، در این رقابت تقریباً بدون نماینده صنعتی بزرگ وارد میشود. بزرگترین شرکتهای این کشور شرکتهایی دولتی در زمینه انرژی، مخابرات، بانکی و هوایی هستند. به طور کلی اقتصاد کیپورد بیشتر بر خدمات، گردشگری و ترانزیت متکی است. در واقع، کیپ ورد در این مسابقه بیشتر یک تیم آماتور است تا حرفهای.
در مصر، بانک بینالمللی تجاری (Commercial International Bank) بزرگترین بانک خصوصی کشور با ارزش حدود ۴.۷ میلیارد دلار است که، نماینده یک اقتصاد در حال تثبیت است.
بانکها در این کشور نقش ستون فقرات را دارند. زیرا اقتصاد مصر شدیدا به جریان دلار از حوالهها، گردشگری و سرمایهگذاری خارجی وابسته است، و بانکهای بزرگ کانال اصلی انتقال این ارز به سیستم رسمی بانکی هستند.
ایران؛ مس، پتروشیمی و فولاد در برابر محدودیتها
در این میدان، ایران با «صنایع ملی مس ایران» و «پتروشیمی خلیج فارس» وارد میشود.
طبق جدیدترین آمارهای بورسی، ارزش بازار صنایع ملی مس ایران برابر با ۲۳۱۸.۴ هزار میلیارد تومان است. اگر این عدد را با دلار ۱۶۰ هزار تومانی تبدیل کنیم، ارزش بزرگترین شرکت ایران بالغ بر ۱۴.۵ میلیارد دلار میشود(این عدد بر اساس ارزش روز بورس تهران بدست آمده است). در مقایسه با غولهای جهانی، این عدد کوچک به نظر میرسد، اما در ساختار اقتصاد ایران، این شرکت یکی از مهمترین بازیگران صادرات غیرنفتی است. مس نه فقط یک ماده خام، بلکه یک ابزار ژئواقتصادی است که در صنایع جهانی انرژی، فناوری و زیرساخت نقش دارد.
با این حال، محدودیتهای تحریمی، دسترسی به بازارهای مالی جهانی و نوسانات ارزی باعث شده ظرفیت واقعی این شرکت کمتر از پتانسیل زمینشناسی ایران باشد. اگر اقتصاد ایران را یک تیم فوتبال فرض کنیم، مس یکی از معدود بازیکنانی است که هنوز توان بازی در سطح بینالمللی را دارد.
در رتبه بعدی پتروشیمی خلیج فارس با ارزش ۱۲۴۵ هزار میلیارد تومان معادل با ۷.۸ میلیارد دلار قرار میگیرد. فولاد مبارکه اصفهان نیز با ارزش حدود ۵۰۴ همت معادل با حدود ۳ میلیارد دلار از دیگر شرکتهای بزرگ ایران است.
نیوزلند؛ اقتصاد کوچک، اما دقیق و پایدار
در نیوزلند، فیشر اند پیکل (Fisher & Paykel Healthcare) با ارزش حدود ۱۳ میلیارد دلار، نماینده یک اقتصاد کوچک اما بسیار کارآمد است. این شرکت یکی از سه شرکت بزرگ جهانی در زمینه تجهیزات مراقبت تنفسی است و محصولاتش کالاهای پزشکی و سلامتی هستند.
نیوزلند با تمرکز بر سلامت، کشاورزی و صادرات تخصصی، نشان میدهد که اندازه همیشه تعیینکننده نیست؛ کیفیت ساختار اقتصادی مهمتر است.
این کشور نمونهای از اقتصادهایی است که به جای مواد خام، روی بهرهوری و تخصص تمرکز کردهاند.
اگر این مسابقه را فقط بر اساس «ارزش اقتصادی نمایندهها» قضاوت کنیم، عربستان سعودی با آرامکو با اختلاف قهرمان میدان است؛ یک تریلیون دلاری که کل زمین را تحت سایه خود میبرد. در رتبه دوم، اسپانیا با ایندیتکس و بلژیک با انهایزر-بوش اینبیف قرار میگیرند؛ اقتصادهای صنعتی-مصرفی با نفوذ جهانی.
نیوزلند اگرچه کوچک است، اما از نظر کارایی اقتصادی بالاتر از اندازه خود ظاهر میشود و در سطح جهانی حداقل در حوزه محصولات پزشکی حرفی برای گفتن دارد.
ایران با وجود پتانسیل عظیم منابع، به دلیل محدودیتهای ساختاری در میانه جدول قرار میگیرد.
اروگوئه به شرکتهای بزرگ میدان داده، اما خود در مقیاس جهانی هنوز کوچک است.
مصر و کیپ ورد نیز بیشتر نقش تیمهای در حال توسعه را دارند.