طلای جام جهانی چند میلیارد می‌ارزد؟

به گزارش زومان، وقتی کاپیتان تیم قهرمان جام جهانی، آن کاپ طلایی درخشان را بالای سر می‌برد، شاید کمتر کسی به این فکر کند که این جایزه از چه ساخته شده و واقعاً چقدر می‌ارزد.

کاپ جام جهانی فیفا، نمادی است که هر چهار سال یک‌بار میلیون‌ها نگاه را به خود جذب می‌کند؛ اما پشت این درخشش طلایی، داستانی اقتصادی جالب نهفته است.

ارزش کاپ جام جهانی مثل خیلی از نمادهای بزرگ دنیا، از جنس ماده خام نیست. این جام، هم طلاست، هم تاریخ؛ هم کالا است، هم خاطره؛ هم مجسمه‌ای هنری است، هم آرزویی جمعی که میلیون‌ها کودک فوتبالیست در سراسر جهان با آن بزرگ می‌شوند.

کاپی که هر چهار سال یک‌بار دست‌به‌دست بین تیم‌های قهرمان می‌چرخد، اولین جایزه جام جهانی نبود.

تا سال ۱۹۷۰ جایزه‌ای به نام «ژول ریمه» اهدا می‌شد که پس از سومین قهرمانی برزیل، برای همیشه به این کشور تعلق گرفت. از جام ۱۹۷۴ به بعد، کاپ جدیدی وارد میدان شد؛ طراحیِ هنرمند ایتالیایی به نام سیلویو گاتزانیگا که دو ورزشکار را در حال بلند کردن کره زمین نشان می‌دهد، با خط‌های مارپیچی که از پایه تا قله ادامه دارند.

این کاپ از طلای ۱۸ عیار خالص ساخته شده، روی پایه‌ای از سنگ مالاکیت سبز قرار گرفته، حدود ۳۷ سانتی‌متر ارتفاع دارد و چیزی نزدیک به ۶ کیلوگرم وزن دارد. نکته جالب اینجاست که تیم قهرمان، کاپ اصلی را برای خودشان نگه نمی‌دارند؛ بلکه نسخه‌ای طلاکاری‌شده از جنس برنز به آن‌ها هدیه می‌شود و کاپ واقعی نزد فیفا باقی می‌ماند تا برای دوره بعد دوباره روی سن برود.

برای فهمیدن ارزش طلای این کاپ، کافی است یک محاسبه ساده انجام دهیم. عیار ۱۸ یعنی از هر ۲۴ واحد وزن، ۱۸ واحد طلای خالص است، یعنی ۷۵ درصد.

با این حساب از ۶۱۷۵ گرم وزن کل کاپ، حدود ۴۶۳۱ گرم آن طلای خالص است. اگر این عدد را به اونس -واحد رایج برای قیمت‌گذاری طلا در بازارهای جهانی- تبدیل کنیم، به چیزی نزدیک به ۱۴۹ اونس می‌رسیم. حالا کافی است این رقم را در قیمت هر اونس طلا در هر سال ضرب کنیم تا ارزش طلای کاپ به دست بیاید.

در سال ۱۹۷۴، هر اونس طلا حدود ۱۶۰ دلار قیمت داشت و طلای کاپ کمی بیش از ۲۴ هزار دلار می‌ارزید.

در دهه ۱۹۸۰ با شوک‌های نفتی و تورم جهانی، قیمت طلا به بالای ۳۷۰ دلار رسید و همین موضوع، ارزش طلای کاپ را به محدوده ۵۵ تا ۵۷ هزار دلار برد.

از اواسط دهه ۲۰۰۰ به بعد، با رونق بازار کالاها و سپس بحران مالی ۲۰۰۸، طلا مسیر صعودی پرشتابی را آغاز کرد؛ ارزش طلای کاپ از حدود ۹۱ هزار دلار در ۲۰۰۶ به بیش از ۱۸۳ هزار دلار در ۲۰۱۰ پرید و در ۲۰۱۴ و ۲۰۱۸ هم در همین محدوده ماند. در ۲۰۲۲ این رقم به نزدیک ۲۶۸ هزار دلار رسید.

حالا نیز اگر آخرین قیمت اونس طلا را برابر با ۴۲۳۸.۸ دلار در نظر بگیریم، ارزش طلای کاپ در جام ۲۰۲۶ به بیش از ۶۳۰ هزار دلار رسیده است. اگر دلار ۱۷۱۵۰۰ تومانی امروز را در نظر بگیریم، ارزش آن به بیش از ۱۰۸ میلیارد تومان می‌رسد.

این در حالی است که ارزش طلای کاپ در سال ۱۹۷۴ که معادل سال ۱۳۵۳ شمسی است و نرخ دلار در آن زمان ۶.۷ تومان بود، برابر با ۱۶۱.۳ هزار تومان بوده است.

شاید رقم ۶۳۰  هزار دلار بزرگ به نظر برسد، اما وقتی آن را در کنار ارزش کل کاپ جام جهانی بگذاریم، داستان فرق می‌کند.

ارزش کلی این کاپ  چیزی نزدیک به ۲۰ میلیون دلار تخمین زده می‌شود. یعنی طلای داخل کاپ، کمتر از ۴ درصد از ارزش کل آن را تشکیل می‌دهد.

بقیه این ارزش از کجا می‌آید؟ از این واقعیت که این کاپ تنها یک نسخه در دنیا دارد، و نماد یکی از پرتماشاگرترین رویدادهای جهان به‌شمار می‌رود؛ ویژگی‌هایی که هیچ ترازویی نمی‌تواند به سادگی آن‌ها را وزن کند.

به این ترتیب می‌توان جمع‌بندی کرد که طلای کاپ، گرچه در طول نیم قرن گذشته رشدی نزدیک به ۳۰ برابر داشته و امروز به رقمی قابل‌توجه رسیده، همچنان تنها بخش کوچکی از ارزش واقعی این جایزه است. این موضوع نشان می‌دهد که برای شناختن ارزش واقعی یک کالا، گاهی باید فراتر از مواد تشکیل‌دهنده آن نگاه کرد. هر چند این جام گران از طلا ساخته شده باشد.

در اقتصاد، بسیاری از کالاهای باارزش، ارزش خود را نه از مواد تشکیل‌دهنده، بلکه از داستان، کمیابی و معنایی که حمل می‌کنند می‌گیرند.

یک تابلوی نقاشی معروف، چیزی بیش از مقداری بوم و رنگ نیست، اما می‌تواند میلیون‌ها دلار بفروشد. یک ساعت یا خودروی کلاسیک هم گاهی چندین برابر نسخه‌های مشابه و جدیدترش ارزش دارد، فقط به این دلیل که محدود، قدیمی یا متعلق به یک لحظه خاص تاریخی است.