مصاف دلار و یورو در فیلادلفیا؛ اکوادور در برابر ساحل عاج
به گزارش زومان، امروز در فیلادلفیا، اکوادور و ساحل عاج برای نخستینبار در تاریخ مقابل هم صف میکشند؛ دیداری که نتیجهاش ظرف ۹۰ دقیقه روشن میشود، اما رقابت واقعی این دو ملت همچنان در جریان است.
هر دو کشور، در برههای از تاریخ خود، تصمیم گرفتند ارز ملیشان را کنار بگذارند و سکان اقتصاد را به دست پول کشوری دیگر بسپارند؛ یکی دلار آمریکا را انتخاب کرد، دیگری به یورو گره خورد. اما این قمار پولی، دو سرنوشت کاملاً متفاوت رقم زده است.
عجیبتر آنجاست که کشوری با توزیع ثروت نابرابرتر، مردمی شادتر دارد؛ شگفتیای که بخشی از آن را آمارها توضیح میدهند و بخشی را تاریخ و جنگها.
دو ارزی که از همسایههای دور قرض گرفته شد
اگر یک اقتصاددان از کیتو (پایتخت اکوادور) و یک اقتصاددان از آبیجان (پایتخت ساحل عاج) را در یک اتاق بنشانیم، شاید عجیبترین نقطه مشترکشان این باشد: هر دو، در نقطهای از تاریخ کشورشان، ارز ملی را خود را به یک ارز بینالمللی تبدیل کردند.
اکوادور در سال ۲۰۰۰، در میانه بحرانی بانکی که ارزش سوکره (پول ملی اکوادور) را در عرض چند ماه به نصف رساند، بهطور رسمی دلار آمریکا را پول رسمی کشور اعلام کرد؛ تصمیمی رادیکال که اعتماد را به اقتصاد بازگرداند، اما کنترل نرخ بهره و نرخ ارز را برای همیشه از دست سیاستگذاران اکوادوری خارج کرد.
ساحل عاج، در طرف دیگر اقیانوس اطلس، از بدو استقلال عضو منطقه فرانک سیافآ (یک اتحادیه پولی در قاره آفریقا) بوده، ارزی متصل به یورو که ثبات آن را خزانهداری فرانسه تضمین میکند.
نتیجه؟ نرخ تورم ساحل عاج تنها ۱.۸ درصد است، رقمی که حتی برای بسیاری از اقتصادهای اروپایی هم آرزو است؛ در حالی که اکوادور با وجود دلاری بودن، تورم ۲.۹ درصدی را تجربه میکند. یعنی لنگر فرانک سیافآ، حداقل در این برهه، کارآمدتر از لنگر دلاری اکوادور عمل کرده است.
اما نکته ماجرا اینجاست: کشوری که تورمش پایینتر است، فقیرتر است.
ثبات قیمتها به تنهایی تضمینی برای رفاه نیست؛ میتوان در آرامش قیمتی زندگی کرد و همچنان از نظر درآمد، سلامت و فرصت، سالها از همسایگان جهانی عقب بود.
اقتصاد بزرگ و نابرابر، یا اقتصاد کوچک و برابر؟
اینجاست که داستان واقعی شروع میشود.
هر دو کشور جزء کشورهای فقیر با درآمد سرانه نسبتا پایین محسوب میشوند. با این حال درآمد سرانه اکوادور ۱۵٬۸۴۰ دلار است، یعنی بیش از دو برابر ساحل عاج که با ۷٬۶۶۹ دلار به میدان میآید.
این فاصله، در شاخص توسعه انسانی حتی پرمعناتر میشود: اکوادور با عدد ۰.۷۷۷ در دسته کشورهای با «توسعه انسانی بالا» قرار دارد، در حالی که ساحل عاج با شاخص توسعه انسانی ۰.۵۸۲ هنوز در دسته «توسعه متوسط» باقی مانده. این فقط یک عدد نیست؛ یک مرز طبقهبندی است که میان کشورهایی که از یک آستانه گذشتهاند و کشورهایی که هنوز راه درازی در پیش دارند فاصله میگذارد.
به زبان ساده، شهروند معمولی اکوادوری بهطور میانگین عمر طولانیتر، سالهای تحصیل بیشتر و دسترسی بهتر به خدمات درمانی دارد.
اما یک پیچش وجود دارد. ضریب جینی اکوادور ۴۵.۹ است، یعنی ثروت در این کشور بسیار نابرابرتر از ساحل عاج توزیع شده که ضریب جینیاش ۳۵.۳ است. به بیان دیگر، ساحل عاج کیک کوچکتری دارد، اما برشهای آن کیک عادلانهتر تقسیم شدهاند.
حتی نرخ مشارکت نیروی کار در ساحل عاج بالاتر است؛ ۶۷.۱ درصد در برابر ۶۴.۵ درصد اکوادور. اما این کار، در بسیاری موارد، یعنی کشاورزی خردهمالکی در مزارع کاکائو با بازدهی پایین و درآمدی نزدیک به خط فقر؛ اشتغال زیاد، اما نه لزوماً اشتغال خوب.
شاید به همین دلیل، شادترین برنده این مقایسه کسی نیست که انتظارش را داشتیم.
در رتبهبندی شادی جهانی، اکوادور در رتبه ۶۲ ایستاده و ساحل عاج در رتبه ۹۸؛ فاصلهای ۳۶ پلهای. شهروندان کشوری که توزیع ثروتش نابرابرتر است، رضایت بیشتری از زندگی خود ابراز میکنند.
فاصلهای دیجیتال که آینده را شکل میدهد
و سپس فاصلهای میرسد که شاید بیش از همه آینده را تعیین کند: اینترنت.
سرعت اینترنت در اکوادور به ۱۸۲.۹ مگابیت بر ثانیه میرسد، نزدیک به سه برابر ساحل عاج که با ۶۱.۲ مگابیت بر ثانیه به میدان آمده است.
در این بازی اقتصادی، برنده مشخص است: اکوادور. از نظر درآمد سرانه، شاخص توسعه انسانی، سرعت اینترنت و حتی شادی شهروندان - یعنی دقیقاً همان معیارهایی که زندگی روزمره مردم را میسازند - اکوادور با فاصلهای روشن جلوتر است.
ساحل عاج تنها در دو میدان برتری دارد: تورم پایینتر و توزیع عادلانهتر ثروت؛ اما این دو، بیشتر شبیه برتری در ضربات کرنرند تا گل. میتوان گفت این مسابقه را اکوادور با نتیجهای شبیه ۳ بر ۱ میبرد. اما ساحل عاج هم بازندهای بدون آینده نیست: با جمعیتی جوان، رشد اقتصادی سریع و ثروتی که این روزها از جهش قیمت کاکائو سرریز شده، این تیم میتواند نیمه دوم - یعنی دهههای پیش رو - را متفاوتتر شروع کند.